kritiken hemeroteka

7.706 kritika

Azken kritikak

« | »

Ai ama! / Arantxa Iturbe / Alberdania, 1999

Ama bakarrik ez Aritz Galarraga / Argia, 2020-05-10

Euri asko egin du, aldaketa klimatikoa gorabehera, Zergatik panpox aitzindari hartatik (Arantxa Urretabizkaia, 1979) Amek ez dute goratu honetara (Katixa Agirre, 2018). 40 urte. Baina amatasunarena da gai bat zeharkatu duena alderik alde euskarazko literatura garaikidea. Eta ez dena agortu, inondik inora, ez modaz pasa; Agirreren azken eleberriaren arrakasta, bertako nahiz kanpokoa, horren adibide. Nago, gainera, literaturak amatasunaren errepresentazio gertukoago, konplexuago, askotarikoago bat islatu duen neurrian, interesa ere ulergarriki areagotu egin dela.

Arantxa Iturberen liburu bat, ez kritikak destakatuena, kokatuko nuke bide horretan mugarri, Ai, ama! saiakera, bere laburrean mamitsu, inspiragarri, gogo irekitzailea baita. Noski, ez du eskaintzen amatasunaren irudikapen ohikoa —”Nik ez dut eguneko hogeita lau ordutan ama izan nahi”—, ez lañoa —”Amaren zorion osoaren zati bat baino ez du asetzen umearen zorionak”—, ez onbera —”Umea ez da niretzat bizitzeko arrazoia, ni naiz bera bizitzearen arrazoia, eta horren ardura nirea da”—. Hitz egiten du beldurrez, zalantzez, minez, erruduntasunez. Ez du amatasuna gurtzen, goresten, idealizatzen —”Aukera bat delako hau ere, beste askoren artean”—. Hausten du, errotik, erraietatik, emakume-ama binomioa: “Ama den emakumea, ama beste ezer ez izatera mugatzen duelako”. Eta uzten du, azkenerako, aztarna askatzaile bat: “Ez dugu denok berdin ulertzen amatasuna. Ez eta bizi ere”.

Batzuetan iruditu zait arima biki bat —”gorroto ditut munduko parke guztiak”, “txiki-txikitan ez dira politak”—. Baina bikiago izango ditu seguru Marie Darrieussecq —”Lehen bi hilabeteetan erdizka baino ez naiz izan munduan, esaten zidatena erdizka baino ulertzen ez nuela, jendea erdizka ikusiz, liburuak gaizki irakurriz”— edota Annie Ernaux —”Bi urtetan, bizitzaren lorean, nire bizitzako askatasun guztia haurtxoak arratsaldean egiten duen lo kuluxkaren suspentsera mugatu da”—. “Ama bakarrik ez naizela aldarrikatzeko beharrak bultzatu nau aurreko guztia idaztera”, dio halako batean Iturbek. Ama eta idazle, gutxienez, biak dira eskergarri hemen.

Azken kritikak

Bidaideak
Agurtzane Intxaurraga / Arantxa Iturbe

Javier Rojo

Abaro
Itxaro Borda

Igor Estankona

Analfabetoa idazle
Agota Kristof

Irati Majuelo

Erle langileen amodioak
Aleksandra Kollontai

Ibon Egaña

Urrats urratuak
Askoren artean

Javier Rojo

Hiruki gatazkatsua
Marina Sagastizabal

Nagore Fernandez

Naparra, kasu irekia
Jon Alonso

Aiora Sampedro

Eros
Eric Dicharry

Javier Rojo

Bidasoan gora
Eneko Aizpurua

Mikel Asurmendi

Ibaiertzeko ipuina
Oihane Amantegi Uriarte

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Argiantza
Pello Lizarralde

Hasier Rekondo

Nola gorde errautsa kolkoan
Miren Agur Meabe

Javier Rojo

"C'est la vie" kantatzen dute zaharrek
Karlos Zabala

Arrate Beristain Uriarte

Ibaiertzeko ipuina
Oihane Amantegi Uriarte

Rafa Ugalde

Artxiboa

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Urria 2020

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Hedabideak