kritiken hemeroteka

7.730 kritika

Azken kritikak

« | »

Miñan / Amets Arzallus Antia / Susa, 2019

Hitzek min Irati Majuelo / Berria, 2019-11-10

Miñan. Hitz horrek “anaia edo arreba txikia” esan nahi du pularrez, fula etniaren hizkuntzan. Etnia horren parte da Ibrahima Balde, liburu honen egilea. Egilea da Amets Arzallus ere. Kontrazalean dioten gisan, Ibrahimak ahoz idatzi baitu bere historia, eta Ametsek, eskuz. Nabari da, baina, Ibrahimaren bizitza dela liburuak kontatzen duena, edo Ibrahimak berak kontatzen duela liburua. Ametsek euskaratu izan balu bezala, hendaiarraren eskua nekez antzematen baita, edo ez behintzat itzultzaile on bati igartzen zaiona baino gehiago.

Larrimina. Angustia du liburu honek abiapuntu: 13 urte zituela aita galdu, lan bila hasi, eta anaia gaztea desagertzean haren bila abiatutako bidaia azaltzen baitu. Eta hala gurutzatzen ditu Ginea, Mali, Aljeria eta Libia. Eta hala gurutzatzen ditu irakurleak ere, Afrikako mapak eta herrialde bakoitzaren bereizgarriak arrotzak izanda ere, ezagun, sentigarri eta mingarri bihurtzen baitira kontalariaren hitzetan. Egonezina du abiapuntu eta bidaide, eta halaxe heltzen da larrimin hori, umil bezain zuzen, irakurlearen bihotzera.

Azalmina. Barrua mugitzen duten liburu horietakoa da, epel uzten ez zaituen horietakoa. Bereziki gustatu zait, gure azal zuriak sekula bizi behar izan ez dituenak biziarazten dizkigulako. Baina ez itsasoaren alde honetatik izaten dugun begirada estereotipatutik, ez migranteei buruzko diskurtso homogeneizatutik. Lehen pertsonan eta zintzotasun osoz mintzo da Ibrahima. Hurrengo egunean esnatuko ote den ez dakienaren gardentasunaz: “Iluna puskatzen hasi du. Begi bat irekitzen duzu. Bizirik zaude”.

Oroimina. Ez nostalgia, baizik eta oroitzeko mina. Bizi izandakoa kontatzearen ariketak dakartzan minak eta nekeak plasmatzen dira kontakizunean bertan, irakurleari gogoraraziz ez dela fikzioa irakurtzen ari dena, baizik eta bizitza bat. “Zu orain hemen zaude, entzuten, baina ni han nago, nire haragiaren barruan, eta kontatzen dudanean berriz ere bizi dut esplikatzen ari naizen guztia”. Era berean, ahaztu ezinaren mina azaleratzen du, Europan bizi duen mugimendurik ezaz eta horrek sortzen duen ezinegonaz. Izan ere, Ibrahimaren ustez, burua armairu bat bezalakoa da, eta armairutik gauza bat ateratzeko, bertan beste gauza bat sartu behar duzu. Euskal Herrian bizi duenari buruzko hausnarketa bakanetakoa da, baina aski, bertako irakurleok gauza asko plantea ditzagun: “Baina nik, hemen, nire asiloaz erabakitzen duten bitartean, ez dut ezer egiten. Ez daukat lanik, ez daukat lagunik eta ez daukat armairuan sartzeko ezer. Nire oroitzapenak hor daude, mugitu gabe. Eta egunero atakatzen naute”.

Bizimina. Egileak zintzoki azaltzen du, Afrikan dena ez da kantu eta irri. Europara heldu nahi ez, eta hala ere Europarako bidean, gosea, tortura, esklabotza, irainak, egarria, kolpeak, arrazismoa jasan ditu. Bizimina ere galdu izan du bidean. Eta hala ere, segi. Eta hala ere, bizi. Ibrahimak lezio asko ematen dizkigu liburu txiki batean: “Bizitza hola da, eta ezin duzu inoiz esan: nik inork baino gehiago sufritzen dut”.

Azken kritikak

Isiltasunaz hunatago
Jose Angel Irigaray

Mikel Asurmendi

Bidaia (h)ariketak
Oihane Zuberoa Garmendia Glaria

Igor Estankona

Lilurabera
Yurre Ugarte

Aiora Sampedro

Euskal literatura itzuliaren egiturak eta islak 1975-2015
Miren Ibarluzea

Javier Rojo

Erbesteko gutunak Victor Hugori
Louise Michel

Irati Majuelo

Bihotza nora, zu hara
Susanna Tamaro

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Atezainaren larria penalti-jaurtiketan
Peter Handke

Hasier Rekondo

Panpina
Erika Olaizola

Javier Rojo

Etxeko urak
Leire Bilbao

Nuria Cano

Erle langileen amodioak
Aleksandra Kollontai

Ibai Atutxa Ordeñana

Abaro
Itxaro Borda

Aiora Sampedro

Odolik gabe
Alessandro Baricco

Nagore Fernandez

Atezainaren larria penalti-jaurtiketan
Peter Handke

Javier Rojo

Naparra, kasu irekia
Jon Alonso

Mikel Asurmendi

Artxiboa

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Urria 2020

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Hedabideak