kritiken hemeroteka

7.408 kritika

Azken kritikak

« | »

Miñan / Amets Arzallus Antia / Susa, 2019

Hitzek min Irati Majuelo / Berria, 2019-11-10

Miñan. Hitz horrek “anaia edo arreba txikia” esan nahi du pularrez, fula etniaren hizkuntzan. Etnia horren parte da Ibrahima Balde, liburu honen egilea. Egilea da Amets Arzallus ere. Kontrazalean dioten gisan, Ibrahimak ahoz idatzi baitu bere historia, eta Ametsek, eskuz. Nabari da, baina, Ibrahimaren bizitza dela liburuak kontatzen duena, edo Ibrahimak berak kontatzen duela liburua. Ametsek euskaratu izan balu bezala, hendaiarraren eskua nekez antzematen baita, edo ez behintzat itzultzaile on bati igartzen zaiona baino gehiago.

Larrimina. Angustia du liburu honek abiapuntu: 13 urte zituela aita galdu, lan bila hasi, eta anaia gaztea desagertzean haren bila abiatutako bidaia azaltzen baitu. Eta hala gurutzatzen ditu Ginea, Mali, Aljeria eta Libia. Eta hala gurutzatzen ditu irakurleak ere, Afrikako mapak eta herrialde bakoitzaren bereizgarriak arrotzak izanda ere, ezagun, sentigarri eta mingarri bihurtzen baitira kontalariaren hitzetan. Egonezina du abiapuntu eta bidaide, eta halaxe heltzen da larrimin hori, umil bezain zuzen, irakurlearen bihotzera.

Azalmina. Barrua mugitzen duten liburu horietakoa da, epel uzten ez zaituen horietakoa. Bereziki gustatu zait, gure azal zuriak sekula bizi behar izan ez dituenak biziarazten dizkigulako. Baina ez itsasoaren alde honetatik izaten dugun begirada estereotipatutik, ez migranteei buruzko diskurtso homogeneizatutik. Lehen pertsonan eta zintzotasun osoz mintzo da Ibrahima. Hurrengo egunean esnatuko ote den ez dakienaren gardentasunaz: “Iluna puskatzen hasi du. Begi bat irekitzen duzu. Bizirik zaude”.

Oroimina. Ez nostalgia, baizik eta oroitzeko mina. Bizi izandakoa kontatzearen ariketak dakartzan minak eta nekeak plasmatzen dira kontakizunean bertan, irakurleari gogoraraziz ez dela fikzioa irakurtzen ari dena, baizik eta bizitza bat. “Zu orain hemen zaude, entzuten, baina ni han nago, nire haragiaren barruan, eta kontatzen dudanean berriz ere bizi dut esplikatzen ari naizen guztia”. Era berean, ahaztu ezinaren mina azaleratzen du, Europan bizi duen mugimendurik ezaz eta horrek sortzen duen ezinegonaz. Izan ere, Ibrahimaren ustez, burua armairu bat bezalakoa da, eta armairutik gauza bat ateratzeko, bertan beste gauza bat sartu behar duzu. Euskal Herrian bizi duenari buruzko hausnarketa bakanetakoa da, baina aski, bertako irakurleok gauza asko plantea ditzagun: “Baina nik, hemen, nire asiloaz erabakitzen duten bitartean, ez dut ezer egiten. Ez daukat lanik, ez daukat lagunik eta ez daukat armairuan sartzeko ezer. Nire oroitzapenak hor daude, mugitu gabe. Eta egunero atakatzen naute”.

Bizimina. Egileak zintzoki azaltzen du, Afrikan dena ez da kantu eta irri. Europara heldu nahi ez, eta hala ere Europarako bidean, gosea, tortura, esklabotza, irainak, egarria, kolpeak, arrazismoa jasan ditu. Bizimina ere galdu izan du bidean. Eta hala ere, segi. Eta hala ere, bizi. Ibrahimak lezio asko ematen dizkigu liburu txiki batean: “Bizitza hola da, eta ezin duzu inoiz esan: nik inork baino gehiago sufritzen dut”.

Azken kritikak

Afrikanerrak
Eneko Barberena

Joannes Jauregi

Aitaren etxea
Karmele Jaio

Aiora Sampedro

Urre urdinaren lurrina
Jurgi Kintana

Aritz Galarraga

Zeldak
Elena Olave

Alex Uriarte

Etxeak eta hilobiak
Bernardo Atxaga

Iratxe Esparza

Iturria
Unai Elorriaga

Javier Rojo

Sorginak, emaginak eta erizainak / Emakumezko sendalarien historia bat
Barbara Ehrenreich / Deirdre English

Irati Majuelo

Ene herri txikia
Gaël Faye

Hasier Rekondo

Andrezaharraren manifestua
Mari Luz Esteban

Javier Rojo

Moio - Gordetzea ezinezkoa zen
Kattalin Miner

Amaia Alvarez Uria

Itzuliz usu begiak
Anjel Lertxundi

Joannes Jauregi

Iturria
Unai Elorriaga

Aiora Sampedro

Zeldak
Elena Olave

Javier Rojo

Susmaezinak
Itxaro Borda

Estibalitz Ezkerra

Artxiboa

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Hedabideak