kritiken hemeroteka

7.507 kritika

Azken kritikak

« | »

Maitatu zure egunak / Pako Aristi / Erein, 2018

Enfasirik gabe leun Igor Estankona / Deia, 2019-01-19

Pako Aristiren azken aldiko poema liburu bakoitza aurrekoaren bidetik doa, beti aurrerago doa, sakondu egiten du ideia nagusi batean: ideiak eta pentsamenduak dira, hain zuzen, gure benetako izatea ikusten uzten ez diguten smoga. Berriro poemategi perfektu bat moldatu du material eternoekin.

“Geurekiko urruntasunak/ sorturiko zauriak/ gorputzean elikatzen dira,// eta munduan egotearen/ zirrara bera da/ ebakirik zornetsuena.// Zerbaiten barne izan nahia,/ eta zerbait gure parte,/ bizitza bat horren eske.// Bakardadea, aparra, oilarra/ inorenak ez direnean./ Izan dira, aski dute horrela,/ guk bezala”. Misterioa eta testuen biluztasuna

Desikasiz hurreratzen gaitu “Maiatatu zure egunak” honetan (Erein, 2018) Pako Aristik muinera. Eta muina da oraina, instantea. Zer daukagu, bada, horixe ez bada?

Natura ikusgarri eta amultsu bezain beldurgarria dakar Pako Aristik liburuaren hastapenean. Ikusi eta sentitu egiten ditu irakurleak idazlearen ikuskariak. Eta liburua aurrera doa gero haikuak ere ez diren hiru ahapalditako haiku faltsu horiekin, egia diotenak, bestalde.

Eta forma poetiko zahar horrekin, paradoxa bada ere, Pakok gaztigatzen digu gaurko egun hauek baino ez dauzkagula. Harago dagoela izango ez dena: “Unean eder zena/ higatzen baita gero”. Eta atzerago, ostera, izan ez zena: “Oroimen uste dugun oro/ ez ote asmatua,/ edo, nork daki,/ beste bizitzaren batetik/ iritsitako adabaki?”.

Nor edo nork pentsa lezake Pako Aristi elokuentea, politikoa, nobelagilea, Tao-ra emana jartzen dela poesiarekin. Baina, egia esan, diskurtsoan badago batasun bat, autoreak polemika maite duen bezala maite du ibaiaren ur geldia, gerra bezain beharrezko deritzo bakearen arteari. Biak dira bat, Sun Tzuk esango lukeen legez. Eta Pako Aristiri txinatarraren esaldi bat datorkio ondo, bere poesia definitzen du: “gudari zuhurra da irabazi bakarrik ez, gainera sinpletasunez irabazten duena”.

Sinpletasuna baita, eta ez beste ezer, obra honi batasuna ematen diona. Enfasirik gabe doa dena, diskurtso lasai eta eguneroko apunte itxuraz arrunten artean. Eta itxuraz arruntak diren gai prosaiko horiek dira hain zuzen emozio sakon bat eragiten dutenak: zeru bat, heriotza bera, bidezidor bat gauean ilargiak bustia… niri behintzat poema hauek bete egin dizkidate bihotz begiak, badute finezia bat maisuaren lumak bakarrik eman dezakeena: “Lehen loreak ere ikusi ditut,/ hiru lore lotsati/ San Anton mendiko/ bankuaren azpian/ (…) / Gaur denetik ikusi dut:/ Begiak bete dizkidan egun bat/ oparitu dit harridurak”. Lezioa hauxe litzateke, finean: “Maitatu zure egunak:/ laster desagertuko dira./ Maitatu zure orduak, minutuak,/ zeruak eta neguak./ Zu asko ohartu gabe/ iragaten dira,/ pentsamenduetan galdurik/ zabiltzan bitartean”.

Maiz aipatzen du Pako Aristik adimena, zeharka ageri da zerebroa. Baina buru hori ez da ikasita datorrena, aurre-juzkuz betetako pentsamendu epai-emaileak dakartzana. Hemengo “harridura” edo “gogoa” edo “irudimena” bestelakoak dira, ez dira harritzen ezertaz. Berdin onartzen dute udaberria zein udagoiena, bizitza zein heriotza. Agian ez dagoelako eurentzat udaberri edo udagoienik, bizitzarik ez heriotzarik, une honetaz landa.

Azken kritikak

Gernika 81
Xabier Soubelet

Amaia Serrano Mariezkurrena

Moskito
Igor Estankona

Aiora Sampedro

Amua
Aritz Gorrotxategi

Joannes Jauregi

Moskito
Igor Estankona

Javier Rojo

Winston
Martin Etxeberria

Mikel Asurmendi

Hik ez dakik zer den beldurra
Karlos Linazasoro

Alaitz Andreu

Kapitalismoa eta emakumeen aurkako indarkeria
Silvia Federici

Irati Majuelo

Txipiroiak bere beltzean
Rafa Egiguren

Hasier Rekondo

Zendabalitz
Erika Elizari

Javier Rojo

Etxera bidean
Xamar

Mikel Asurmendi

Miñan
Amets Arzallus Antia

Mikel Asurmendi

Zendabalitz
Erika Elizari

Aiora Sampedro

Isiltasun urte luzeak
Francisco Castro

Joannes Jauregi

Bertsoaren harria
Koldo Izagirre

Mikel Asurmendi

Artxiboa

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Hedabideak