kritiken hemeroteka

7.978 kritika

Azken kritikak

« | »

Maitatu zure egunak / Pako Aristi / Erein, 2018

Enfasirik gabe leun Igor Estankona / Deia, 2019-01-19

Pako Aristiren azken aldiko poema liburu bakoitza aurrekoaren bidetik doa, beti aurrerago doa, sakondu egiten du ideia nagusi batean: ideiak eta pentsamenduak dira, hain zuzen, gure benetako izatea ikusten uzten ez diguten smoga. Berriro poemategi perfektu bat moldatu du material eternoekin.

“Geurekiko urruntasunak/ sorturiko zauriak/ gorputzean elikatzen dira,// eta munduan egotearen/ zirrara bera da/ ebakirik zornetsuena.// Zerbaiten barne izan nahia,/ eta zerbait gure parte,/ bizitza bat horren eske.// Bakardadea, aparra, oilarra/ inorenak ez direnean./ Izan dira, aski dute horrela,/ guk bezala”. Misterioa eta testuen biluztasuna

Desikasiz hurreratzen gaitu “Maiatatu zure egunak” honetan (Erein, 2018) Pako Aristik muinera. Eta muina da oraina, instantea. Zer daukagu, bada, horixe ez bada?

Natura ikusgarri eta amultsu bezain beldurgarria dakar Pako Aristik liburuaren hastapenean. Ikusi eta sentitu egiten ditu irakurleak idazlearen ikuskariak. Eta liburua aurrera doa gero haikuak ere ez diren hiru ahapalditako haiku faltsu horiekin, egia diotenak, bestalde.

Eta forma poetiko zahar horrekin, paradoxa bada ere, Pakok gaztigatzen digu gaurko egun hauek baino ez dauzkagula. Harago dagoela izango ez dena: “Unean eder zena/ higatzen baita gero”. Eta atzerago, ostera, izan ez zena: “Oroimen uste dugun oro/ ez ote asmatua,/ edo, nork daki,/ beste bizitzaren batetik/ iritsitako adabaki?”.

Nor edo nork pentsa lezake Pako Aristi elokuentea, politikoa, nobelagilea, Tao-ra emana jartzen dela poesiarekin. Baina, egia esan, diskurtsoan badago batasun bat, autoreak polemika maite duen bezala maite du ibaiaren ur geldia, gerra bezain beharrezko deritzo bakearen arteari. Biak dira bat, Sun Tzuk esango lukeen legez. Eta Pako Aristiri txinatarraren esaldi bat datorkio ondo, bere poesia definitzen du: “gudari zuhurra da irabazi bakarrik ez, gainera sinpletasunez irabazten duena”.

Sinpletasuna baita, eta ez beste ezer, obra honi batasuna ematen diona. Enfasirik gabe doa dena, diskurtso lasai eta eguneroko apunte itxuraz arrunten artean. Eta itxuraz arruntak diren gai prosaiko horiek dira hain zuzen emozio sakon bat eragiten dutenak: zeru bat, heriotza bera, bidezidor bat gauean ilargiak bustia… niri behintzat poema hauek bete egin dizkidate bihotz begiak, badute finezia bat maisuaren lumak bakarrik eman dezakeena: “Lehen loreak ere ikusi ditut,/ hiru lore lotsati/ San Anton mendiko/ bankuaren azpian/ (…) / Gaur denetik ikusi dut:/ Begiak bete dizkidan egun bat/ oparitu dit harridurak”. Lezioa hauxe litzateke, finean: “Maitatu zure egunak:/ laster desagertuko dira./ Maitatu zure orduak, minutuak,/ zeruak eta neguak./ Zu asko ohartu gabe/ iragaten dira,/ pentsamenduetan galdurik/ zabiltzan bitartean”.

Maiz aipatzen du Pako Aristik adimena, zeharka ageri da zerebroa. Baina buru hori ez da ikasita datorrena, aurre-juzkuz betetako pentsamendu epai-emaileak dakartzana. Hemengo “harridura” edo “gogoa” edo “irudimena” bestelakoak dira, ez dira harritzen ezertaz. Berdin onartzen dute udaberria zein udagoiena, bizitza zein heriotza. Agian ez dagoelako eurentzat udaberri edo udagoienik, bizitzarik ez heriotzarik, une honetaz landa.

Azken kritikak

Austerlitz
W.G. Sebald

Irati Majuelo

Begiak zabalduko zaizkizue
Irati Jimenez

Paloma Rodriguez-Miñambres

Mina hartzeko ere
Juan Luis Zabala

Maddi Galdos Areta

Azken etxea
Arantxa Urretabizkaia

Nagore Fernandez

Liztor mutanteak
Santi Leone

Asier Urkiza

Urtu aurretik
Xabi Borda

Paloma Rodriguez-Miñambres

Gaueko eztabaidak
Agustin Arrieta Urtizberea

Mikel Asurmendi

Mina hartzeko ere
Juan Luis Zabala

Irati Majuelo

Eraikuntzarako materiala
Eider Rodriguez

Amaia Alvarez Uria

Uda betea
Aritz Gorrotxategi

Hasier Rekondo

Analfabetoa
Iñigo Astiz

Mikel Asurmendi

Faith
Lander Garro

Asier Urkiza

Samuel eta Slawo
Karlos Linazasoro

Nagore Fernandez

Duvoisin kapitainaren malura
Kepa Altonaga

Ibai Atutxa Ordeñana

Artxiboa

Maiatza 2022

Apirila 2022

Martxoa 2022

Otsaila 2022

Urtarrila 2022

Abendua 2021

Azaroa 2021

Urria 2021

Iraila 2021

Abuztua 2021

Uztaila 2021

Ekaina 2021

Hedabideak