kritiken hemeroteka

7.326 kritika

Azken kritikak

« | »

Bihotzean daramagun mundua / Maite Darceles / Alberdania, 2018

XXI.mendeko saiakela Fito Rodriguez / naiz.eus, 2018-07-23

“Bihotzean daramagun mundua”, Maite Darceles Hondarribiko idazlearen lehenengo eleberria (Alberdania, 2018) irakurri berri dut eta nobela baino gehiago saiakela delakoan nago.

Alta, nire “Faustoren itzala”(2004) gaztelaniazko ordaina plazaratu nuelarik (Hiru, 2005), Alfonso Sastrek idaztitako hitzaurrean, hitz berri hura erabili zuen nire lan literarioa definitzeko: “ensayela“, hau da, saiakela, nobela den saiakera eta, halaber, saiakera den nobela.

Beraz, nire ustez, XXI. mendearen erdian kokatzen den istorio distopiko honek, saiakela izateaz gain, etorkizuneko gizarte fikzioa egiteko baliagarria den genero literario baten egokitasuna aldarrikatzeko balio du. Izan ere, informatizazioa dela medio, datorren bizimoduan aurkituko ditugun botere eta kontrolaren inguruko jarrerak definitzeko, hausnartzeko eta, finean, aurre egiteko, fikzioa ezin da aski izan, aitzitik, ikuspegi teorikoak eta liburuen erreferentziak ezinbestekoak baitira: Fromm, Moro, Orwell, Huxley eta abar, kontatzen dena ulertzeko oinarrizkoak direlako, hain zuzen ere.

Halere, “Bihotzean daramagun mundua” erraz eta azkar irakurtzen den testua da eta irakurketa, ildo horretan, Lorea, protagonistaren niaren eta narradore orojakilearen arteko disfuntziorik gabe garatuz doa. Dena den, aipatu orojakilearen horren partez Lorearen hitz jarioak garrantzi gehiago merezi duelakoan nago. Nire aburuz, baliabide eskasa baita goitik begira datorren ahotsak gertatzen ari diren gauzak azaltzea (“Loreak ez baitaki…”) eta irakurleari ondorioak ateratzen ez uztea. Egia da horrela irakurketa errazten dela baina, neurri berean, literaturari funtsezko balioa (irakurlearen balizko interpretazioa) ebatsi egiten zaio.

Edozein modutara ere testu zirraragarria lortzen du Maite Darcelesek eta, bide beretik, kontrolaren inguruko jarreren aurrean sabotajea aldarrikatzerakoan (Helene Bidania pertsonaia maitagarria da oso) amaiera irekia eskaintzeko gai izan da, nahiz eta horrekin, Moore & Lloyd-en “V for vendetta”ren bukaera epikoa saihestu.

Liburuan deskribatzen diren datozen kontrol garaiez ohartzerakoan, halere, eta kontuan hartuta Euskal Herriaz ari garela, galdera bat etorri zait burura: sasoi haietan, gurean, ez al dira bertsolaririk egongo?

Dena kontrolpean nahi zuten frankismo gorrian Lazkao-Txikik kontatzen du Lasarterekin batera suertatu zitzaiola Oriora kantatzera joan behar izatea eta hantxe, plazan, guardia zibilek, zentsoreak bidalita nonbait, galdetu ziotela zertara zihoan eta hark kantatzeko etorri zela esan zien. Haiek, berriz, —Y que va a cantar usted?, ihardetsi zioten. Lazkao-Txikik, noski, ez zekiela, erantzun zuen eta, hara guardia zibilen esana: —Pues vaya cantaores de mierda…!

XXI. kontrolpeko euskal gizartean esperientzia guztiak, sexualak barne, aurreprogramatua izango dira eta bapatekotasuna erabat baztertuta.

Egun, Maite Darcelesek horretaz ohartzeko liburu interesgarria idatzi digu.

Gaur, beste baten batek idatzi duen moduan, Euskaltzaindiak onartu berri du “hasieratu” baina ez du onartu “sukaldatu”…

Azken kritikak

Lerro etena (2004-2018)
Angel Erro

Javier Rojo

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Sustrai Colina

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Javier Rojo

Mari-mutil handi baten bluesa
Leslie Feinberg

Onintza Irureta Azkune

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Javier Rojo

Oroimenaren xaflakortasunaz
Paloma Rodriguez Miñambres

Javier Rojo

Urtaroak eta zeinuak
Jon Gerediaga

Igor Estankona

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Iratxe Esparza

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Hasier Rekondo

Deklaratzekorik ez
Beñat Sarasola

Javier Rojo

Mundutik mundua
Edu Zelaieta

Javier Rojo

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Amaia Alvarez Uria

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Igor Estankona

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Estibalitz Ezkerra

Artxiboa

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Hedabideak