kritiken hemeroteka

7.080 kritika

Azken kritikak

« | »

Neska bat leku inposiblean / Xabier Amuriza / Elkar, 2018

Eguzki berdeak eta leku inposibleak Joannes Jauregi / Berria, 2018-05-20

Xabier Amurizaren azken nobela honek baditu, leitzeari ekin aurretik ere, oso deigarriak diren zenbait berezitasun, zeinek, nire ustean, ezinbestean baldintzatzen duten nobelaren irakurketa. Izenburua bera dugu berezitasun horietako bat, non egileak, itxura batean behintzat, nobelaren argumentua bera ematen digun. Ezin esan trakeskeria denik per se —are, tituluarekin joko interesgarririk egiteko aukera eman dezake, Emakume abeslari burusoila-n bezala, adibidez—, baina ezin saihestuzko zapore gazi-gozo bat uzten du ahoan.

Bestalde, egileak amu zorrotza botatzen dio irakurleari esaten duenean nobela gertaera autobiografiko batean oinarritutako fikziozko lan bat dela, zeren horrekin berehala hasten baikara, oharkabean bada ere, errealitatearen eta fikzioaren arteko langaren bila —baldin eta halakorik badago—. Hain zuzen, 1970ean Zamorako apaiz kartzelan zeuden presoen —tartean Amuriza bera— ihesaldi saiakera kontatzen digu. Haiei laguntzeko, fikziozko elementu gisa, nobelan neska bat azaltzen da leku inposible horretan; egileak berak esana da kronika hutsetik haragoko elementu fantastiko horrek garaipen bilakatzen duela benetan gertaturiko porrota. Hori jakinda, irakurtzen hasi ere egin gabe, egileak dikotomia joko eztabaidagarri bezain interesgarri bat eman digu jada: batetik, fikzioa-fantasia-garaipena; bestetik, kronika-errealitatea-porrota.

Nobela irakurrita, arestiko susmo batzuk berretsi egiten dira, eta beste esperantza batzuk, berriz, zapuztu. Izenburuari dagokionez, egileak nobelaren argumentua ematen digu, bai, baina harago doa: izenburuak kontatzen diguna bera da argumentuaren giltzarria, nobelaren 300 orriei eusten dien gontza. Hortik harago, gertaera segida bat dugu, baina, narratiba bat taxutzen duen argumenturik, nekez. Pertsonaiek ere, ugariak izanagatik, apenas duten sakontasunik, nahiz eta nobelaren zatirik handienean bi narratzaileren ahotsak tartekatzen diren, aski era zalantzazkoan tartekatu ere. Oro har, nobela hau adibide peto-petoa dugu ikusteko ezen gertaera multzo batek, bere horretan, ez duela bulkada narratiboa duen argumenturik eraikitzen, eta izen-dantza soil batek ere ez duela zertan pertsonaiarik sortu. Ezin esan daiteke, baina, nobela bertuterik gabea denik; esate baterako, argiaren irudiak garrantzi handia du, eta dotore dago erabilia, bai Nezu pertsonaian, bai gauero apaizei loa urduritzen dien bonbillan ere, besteak beste.

Uste dut argumentuan eta pertsonaietan dauden gabeziak orokorragoa den beste zerbaiten ondorio direla. Irudipena dut, kronika hutsetik aldentze aldera elementu fantastiko hori txertatzearekin bat, arreta gutxiago eman zaiola eraikitako fikzioaren egiantzekotasunari, eta horri eustea ezinbestekoa da, halako nobela batean behintzat. Tolkienek berak, zeina literatura fantastikoaren aitatzat jotzen den egun, oso kontuz azaltzen zuen ezen, bere lanetako fantasiazko elementuak —dragoi, eraztun magiko eta mundu fantastikoak— gorabehera, ezinbestekoa zela beti egiantzekotasunari eustea. Azaltzen du kontua ez dela, esate baterako, eguzki berde bat irudikatzea, baizik eta irudikatzea mundu bat non eguzki berde batek zentzua izango lukeen. Esango nuke neskak, eguzki berde horrek, huts egiten duela, ez zaiolako behar bezala lotzen nobelaren fikzio inposibleari.

Azken kritikak

Ezezagun baten kuadernoa
Mari Jose Kerejeta

Aritz Galarraga

Bidaiak
Jon Iñaki Lasa

Mikel Asurmendi

Lurra sustraietatik orri
Askoren artean

Igor Estankona

Poesia kaiera
Ezra Pound

Javier Rojo

Mari-mutil handi baten bluesa
Leslie Feinberg

Amaia Alvarez Uria

Maitatu zure egunak
Pako Aristi

Javier Rojo

Zuloa
Xabier Gantzarain

Iratxe Retolaza

Mari-mutil handi baten bluesa
Leslie Feinberg

Ibon Egaña

Maitalea
Marguerite Duras

Javier Rojo

Ez adiorik
Raymond Chandler

Irati Jimenez

Hondar aleak
Rafa Ugalde

Javier Rojo

Erreka haizea
Sonia González

Mikel Asurmendi

Istorio bakarra
Julian Barnes

Javier Rojo

Tximeletak bizkarrean
Ugaitz Agirre

Javier Rojo

Artxiboa

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Urria 2017

Hedabideak