kritiken hemeroteka

8.350 kritika

« | »

Jainkoen zigorra / Alberto Ladron Arana / Elkar, 2017

Gorpuen misterioa Iratxe Esparza / Gara, 2018-03-24

Ibilbide luze eta oparoa egin du Alberto Ladronek gaur egungo euskal narratiban hain ohikoa ez den genero poliziakoan eta eleberri beltzean. “Jainkoen zigorra”-n ere, Asiainek eta bere konfiantzazko laguntzaileak aurrera daramaten ikerketak balizko hilketa irrazionalaren eta misterioaren argitzearen arteko zubi-lana egiten du. Kontakizuna azaroaren 6an hasi eta abenduaren 21ean bukatzen da; bistan denez, testua kronologikoki antolatuta dago eta oso egitura lineala eta klasikoa dauka.

Ekintzen hurrenkeraren ikuspuntutik ere egileak eleberri mota hauen eredu kanonikoaren alde egiten du: eginkizun kriminalak irekitzen du istorioa; ondoren, hilketen ikerketa dago —nire ustez, luzeegia, pisten etengabeko errepikatzeak protagonista kale itsu batean sartzen duelako— eta, azkenik, hilketaren zehaztasunak eta zalantza guztiak lotuz misterioaren azalpenak datoz.

Mendaurko magaletan bi gorpu agertzen dira eta hilketa-kasua Leire Asiain inspektoreari egokitzen diote; hilketok giza sakrifizioaren antza daukate, hilotzak biluzik eta bihotzik gabe utzi baitituzte azteken piramideen itxura daukan paraje batean; horren ondorioz, ikertzaileek kasua beste kulturen errituekin eta mafien kontuekin erraz erlazionatzen dute. Halakoetan espero denez, ordea, hasieratik trama korapilatzen hasten da eta, suspensea areagotzeko asmoz, liburuan zehar tantaka azaltzen diren datuek pixkanaka-pixkanaka puzzlea osatzen dute eta baliagarriak dira ikerketaren norabidea eta zentzua zeharo aldatzeko. Hirugarren pertsonan idatzita, narratzaileak kasuan egindako aurrerapenak eta egunean eguneko informazioa jakinarazten dizkigun heinean, irakurleok Asiain inspektorearekin batera gertakizunaren berritasunak ezagutzen ditugu; azkenean, protagonistaren arrazionaltasun eta pertseberantziari esker, misterioa argitzen da.

Ez da lehenengo aldia Foru Poliziako Leire Asiain inspektorea Ladronen argitalpenetako protagonista nagusia dena. Alabaina, guztiz ezezaguna izaten jarraitzen duela esango nuke, narratzaileak Asiaini buruz eskaintzen dituen zertzeladak urriak baitira eta, batez ere, ontasunaren ikurra eta erosezina dela erakusten dute. Egia da liburuan protagonistaren intimitatea ahultzen duten zirrikituak barreiatuta azaleratzen direla; hala nola, elikadura arazo larriak dituela edota alkoholak existentziaren alde ilunak uxatzen laguntzen diola, baina horiek ez dira nahikoa pertsonaiaren alderdi psikologikoa eta fisikoa zehaztasunez finkatzeko. Askoz gutxiago dakigu beste pertsonaiei dagokienez: on eta maltzurren binomioaren artean banatuta, haien nortasun lauagatik urrun geratzen zaizkigu, irakurlearengan erabateko enpatia sortu gabe. Beraz, horrelako eleberri askotan bezala, pertsonaia estereotipatuak topatzen ditugu, polizia-telesailetan azaltzen direnen antzekoak, prototipoak eta aurreikuspenak huts egin gabe betetzen dituztenak.

Eleberriaren generoari erreparatuz, nago amaieran buelta bat ematen zaiola istorioari eta polizia-eleberri izatetik eleberri beltzetik hurbilago egotera pasatzen dela, nahiz eta bidean irakurleari horren bilakaera ez iragarri. Orduan, landa-eremuan hasten denak ikuspegi unibertsala hartzen du, mundu mailako gizartearen krisiak eta konspirazioak erdigunean jarriz, eta hasierako ikerketaren zantzuak beste dimentsio batean sartzen dira gizarte kapitalistaren aurpegirik negatiboena eta basatiena erakutsiz. Dena dela, liburuko gai arazotsuak eta sakonak gainetik narratzen dira irakurketa arina bermatuz; gainera, ikusmolde literarioaren aldetik, pentsa daiteke Ladronek estetikari lotuta dauden estrategia literarioak alde batera uzten dituela, bigarren mailara eramanez.

Azken kritikak

Sorginak, emaginak eta erizainak
Barbara Ehrenreich / Deirdre English

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Ez naiz ondo akordatzen
Karlos Linazasoro

Mikel Asurmendi

Gerezi-denbora
Montserrat Roig

Amaia Alvarez Uria

Presbiziak lagundu omen digu
Edu Zelaieta

Mikel Asurmendi

Itsaso amniotikoa
Oihane Jaka

Aitor Francos

Itzulpena-Traducción
Angel Erro

Jon Jimenez

Itzulpena-Traducción
Angel Erro

Asier Urkiza

Maitasuna eta dirua, sexua eta heriotza
Mckenzie Wark

Nagore Fernandez

Fiesta: Eguzkia jaikitzen da
Ernest Hemingway

Aritz Galarraga

Biharraren hegietan
Maddi Sarasua Laskarai

Maddi Galdos Areta

Gaueko azken expressoa
Eneko Aizpurua

Aiora Sampedro

Aingeruak eta neskameak
June Fernandez

Ibon Egaña

...eta gauetik, euria
Fertxu Izquierdo

Nagore Fernandez

Nekropolia
Boris Pahor

Asier Urkiza

Artxiboa

2024(e)ko uztaila

2024(e)ko ekaina

2024(e)ko maiatza

2024(e)ko apirila

2024(e)ko martxoa

2024(e)ko otsaila

2024(e)ko urtarrila

2023(e)ko abendua

2023(e)ko azaroa

2023(e)ko urria

2023(e)ko iraila

2023(e)ko abuztua

Hedabideak