kritiken hemeroteka

7.325 kritika

Azken kritikak

« | »

Denboraren izerdia / Xabier Montoia / Elkar, 2003

Iraganaren arrastoan oraina auzian Patxi Sarriegi / Deia, 2003-03-11

Xabier Montoia gasteiztarraren azken nobela barrua mugiarazten duenetakoa da. Halaxe gertatu zait niri. Protagonistaren historia azken hogeita bost urteetako gure historiaren errepasoa da; mamukeria asko beharbada. Gogoeta asko eta interesgarriak dituen historia da, Madrilen eta Gasteizen bizi izandako istorioz josia, zine produktore arrakastatsu bati gertatu eta bururatzen zaizkionak. Eta gustura irakurtzen dira, idazkera ulergarria eta errazekoak dira denak.

Zinema, emakumeak… eta politika: horiexek liburuaren klabeak, Jon Ezenarro protagonistaren mintzagai nagusiak. Bere inguruan dago eraikia nobela osoa; lehen etakide izandakoa demokrata sutsua da orain; eta azkenean biktima izatera igaroko da. Lubaki batetik bestera jauzi eginez nekea eta mina sentituko ditu, ez damurik ordea.

Baina hausnarrean, koherentzia ez da beti erabatekoa izaten, eta halaxe ere gertatzen zaio protagonistari. Inor libratzen al da horrelakoetan? Garai bateko ideia eta inoiz egin eta esandako okerretaz desenkusatu beharrik ez du izaten protagonistak; batzuetan besterik ez, gerora jabetu denez. Gaztetako grinak denboraren joanak lausotzen baititu, ezinbestean.

Fikzio errealista darabil narratzaileak, orojakile denak. Balorazioak eta era guztietako juzkuak botatzen ditu: iraganaz, aspaldi gertatutakoaz…, baina denborak ematen duen perspektibak lagunduta betiere. Eta horixe nobelaren plazerra eta narratzailearen lorpena, sinplekeriatik ihesi dabilen pentsamendu oldea osatu eta denboraren izerdiaz ederki gauzatzen duena. Ez beti erraza, ez noski kontraesanik gabea.

Oraingoan ere literatura aspektu ludikotik aterarazten digu Xabier Montoiak, hitzekin jolas egitea nahikoa ez delako. Huskeria litzateke jolas hutsa, denborapasa. Aldiz, “Denboraren Izerdia”k bai lortzen ditu bestelako gogoetak irakurlearengan, ez beti gustu berekoak noski, baina bai hark eragindakoak. Eta hor maisu bilakatzen da Montoia. Literaturak gaur egungo gaiez, gai korapilatsuez, gogoetarako ere balio baitezake, balio baitu. Inork ba al zuen, bada, horretaz zalantzarik?

Azken kritikak

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Sustrai Colina

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Javier Rojo

Mari-mutil handi baten bluesa
Leslie Feinberg

Onintza Irureta Azkune

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Javier Rojo

Oroimenaren xaflakortasunaz
Paloma Rodriguez Miñambres

Javier Rojo

Urtaroak eta zeinuak
Jon Gerediaga

Igor Estankona

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Iratxe Esparza

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Hasier Rekondo

Deklaratzekorik ez
Beñat Sarasola

Javier Rojo

Mundutik mundua
Edu Zelaieta

Javier Rojo

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Amaia Alvarez Uria

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Igor Estankona

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Estibalitz Ezkerra

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Javier Rojo

Artxiboa

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Hedabideak