kritiken hemeroteka

7.335 kritika

Azken kritikak

« | »

Hadji-Murat / Lev Tolstoi (Josu Zabaleta) / Meettok, 2017

Historiaren paisaia Joannes Jauregi / Berria, 2018-02-25

Idazle ezin kanonikoago baten bazterreko lan bat ekarri digu Meettokek oraingoan, Josu Zabaletaren itzulpenean. Kanonikoetan kanoniko baitugu Lev Tolstoi idazlea; Hadji-Murat hau, berriz, bizitzaren hondar aldera idatzi eta hil ostean argitaratua, oin ohar bat baizik ez da haren obra osoan, non, besteak beste, Gerra eta Bakea eta Anna Karenina eleberrien itzalpean geratzen den. Nobela xumea dugu, berrehun orri ingurukoa doi, eta, hargatik ere, zenbait kritikarik biziki estimatua: kasurako, itzultzaileak Harold Bloomen gorazarre hitzak ekartzen ditu hitzaurrera, zeina, bide batez esanda, oso argigarria baita, nobelaren nondik norakoen berri izateko.

Izan ere, Hadji-Murat eleberri historikotzat har dezakegu funtsean, Tolstoik bertan kontatzen dituenak XIX. mendeko gertaera historikoak baitira, Errusiak Kaukaso iparraldea konkistatzeko gerretakoak. Hala, Errusiaren aurkako erresistentziako pertsonaia historiko garrantzitsua dugu Hadji-Murat, eleberriko protagonista. Hasieran, protagonista errusiarren aldera pasatzen da, eta hortik aurrerakoak biltzen ditu nobelak.

Narratzaile anonimo batek kontatzen digu Hadji-Muraten istorioa: hasieran, soro batean lapa belar zapaldu baina bizi bat ikusitakoan, narratzaileari gogora etortzen zaio Hadji-Muraten istorioa, eta kontatzeari ekiten dio. Kontakizun horrek nobela osoa hartzen du, eta, amaitzen denean, narratzaileak berriz ere hasierara jotzen du, lapa belar zapaldua aipatuz; hala, gure protagonistaren istorioa zapaldutako lore horretan bilduta geratzen da, protagonistaren beraren metafora gisa.

Istorioari berari dagokionez, esan beharra dago kutsu historikoa kontaeran ere igartzen zaiola nobelari. Izan ere, Tolstoik paisaia bat deskribatuko balu bezala idazten du, jada hor dagoena, historia bera, ahalik eta fidel eta osoen papereratu nahian bezala. Fikzio guztiz koherente bat osatu baino gehiago, Tolstoik errealitate baten argazkiak egiten dituela dirudi; kapitulu bakoitzean, eszena bereizi bat kontatzen du, eta sarritan ez da ageri-agerikoa zein den eszena baten eta hurrengoaren arteko lotura. Argumentua saltoka doa, eta jauzi horietan ekintza batzuk isildu egiten dira; Tolstoik maisuki erabiltzen ditu isilune horiek, batik bat bukaeran.

Halaber, narrazioa argazki-eszenen bidez osatzeko teknika horrekin, Tolstoik digresioak oso era dotorean txertatzen ditu. Esaterako, kapitulu batean Nikolas I.a tsarra agertzen zaigu —aski karikaturizatuta agertu ere—, Hadji Muraten istorioarekin zuzeneko loturarik izan ez arren. Hor, ikus daiteke Tolstoik bestelako helburuak ere badituela: zeharkako kritika sozial bat, adibidez.

Hala, batzuetan inpresioa ematen du bestelako helburu horiek gaina hartzen diotela narrazioari, eta horren ondorioz kontakizuna ilundu egiten dela. Ziur aski, Tolstoik nahita egingo zuen hori, nobela hau idatzi zuenerako kristautasunera bihurtua baitzen, noble gisa zegozkion pribilegioei uko egina eta nekazari bizimoduan murgildua. Halere, uste dut ezaugarri horrek enbarazu egiten diola gaur egungo irakurleari.

Halatan, Tolstoiren bertuteak bertute, ezin esan daiteke Hadji-Murat eleberria aise gozatzekoa denik, gaur egungo irakurlearen ikuspegitik behintzat. Edonola ere, narratzaile bikain baten teknikaren erakusgarri paregabea da, zalantzarik gabe.

Azken kritikak

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Aiora Sampedro

Bihotza nora, zu hara
Susanna Tamaro

Joannes Jauregi

Atzerrian
Nerea Balda

Ibon Egaña

Urtaroak eta zeinuak
Jon Gerediaga

Javier Rojo

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Amaia Alvarez Uria

Ez dadila eguzkia sartu
Martin Etxeberria / Xabier Etxeberria

Amaia Serrano Mariezkurrena

Hariak
Yoseba Peña

Igor Elordui Etxebarria

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Javier Rojo

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Txema Arinas

Lerro etena (2004-2018)
Angel Erro

Javier Rojo

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Sustrai Colina

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Javier Rojo

Mari-mutil handi baten bluesa
Leslie Feinberg

Onintza Irureta Azkune

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Javier Rojo

Artxiboa

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Hedabideak