kritiken hemeroteka

8.027 kritika

Azken kritikak

« | »

Biziaren ikurrak / Xabier Lete / Erein, 1992

Xabier Lete erromesaren otoitz liburua Gerardo Markuleta / El Diario Vasco, 1992-12-09

Egunkariren batek Durangoko Azokaren bezperan kontrakoa iragartzen bazuen ere, larunbaterako Erein argitaletxeko standean zen Xabier Leteren azken poema liburua, bertako nobedaderik deigarrienetako bat izan delarik. “Felipe Arrese-Beitia” sariaren irabazle izanik, Euskaltzaindiak argitaratu zion “Zentzu antzaldatuen poemategia”, oraingo honen poema hautaketa baino ez omen zen, eta halaxe da: sariko haiek honako honen bigarren zatia dira, gutxi gorabehera.

Izenbururik gabeko hirurogeita sei poema biltzen ditu liburuak, itxura batera behintzat justifikazio gehiegirik ez duten bi multzotan banaturik: “Dohainen liburua” izeneko atalak 33 poema dakartza, beste horrenbeste “Otoitzak” izenburupeko bigarrenak.

Otoitzaren egitura, itxura, tonua eta gaiak atal bietako poemetan dira nagusi, are gehiago, poema berberaren bi bertsio ezberdin agertzen zaizkigu, bata lehen atalean (27.a: “Ordu hegalariek, beren ihes geldigabean…” eta bestea bigarrenean (4.a: “Denboraren gehiegikeria zentzurik gabeak…”).

Liburu biak erkatuz gero, agerian da sariko haren bederatzi poema geratu direla “Biziaren ikurrak” honetatik kanpo: hiru, itsasoari eskainitakoak; beste hiru, aberriari zuzenduak (nahiz eta gai horretaz diharduen besteren hat sartu egin duen); baita beste hiru ere (“Ez da ezer gertatu gaur”, “Psalmoak ditut nik bame isilean” eta “Zuek, hiri ez setiatuek”), agian zuzenegiak zirelakoan edo, Letek berak hitzaurrean dioenez, artean “barne ordenamenduaren giltza” aurkitu ez dielako. “Zentzu antzaldatuen poemategia” osorik joan da oraingo liburuaren bigarren atala osatzera, goian aipatu dugun bertsioa izan ezik. Aldaketa-txukunketa ttikiak darakuskite poemok, batzuetan zehaztasunean, bestelan erritmoan irabazten dutelarik.

Liburuko poema zenbaitetan Carles Riba poeta katalanaren tonu metafisiko-sentsuala ageri da, eta batzuetan oihartzunak oso indartsuak dira, noiz edo behin haien euskarazko birkreazioa direla ere esan daitekeelarik.

Iruditerian erakarpen interesgarriak gertatzen dira; baina erritmoaren irregulartasunak kalte egiten dio poemen borobiltasunari: adierazpideen trinkotasun gradu handiagoa beharko lukete agian.

Jainko kristaua

Aurreko argitalpena zela-eta komentatzen genuen bezala, jainko kristauaren presentzia oso da nabaria poemarioan, horrek gaur eguneko irakurlearentzat ekar dezakeen testuekiko atxekimendu ezarekin. Mundu honetako erromesaldiaren nekeek, heriotzaren hurbiltasun larriak (“Zuhaitz heldua naiz hilobiari itzal dagiona”) eta poetak arimaren nolabaiteko iraunkortasunean aitortzen duen sinisteak (“Egun batez argiz jantziko gara / eta hartuko dugu / izpirituari dagokion gailurbide adeitsua”) osatzen dituzte poetaren barne-biografiaren mugarteak. Irakurleek esango.

Azken kritikak

Landura
Jose Luis Otamendi

Jon Martin-Etxebeste

Amaren heriotzak libreago egin ninduen
Mari Luz Esteban

Mikel Asurmendi

Feminismoa denon kontua da
Bell Hooks

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Bar Gloria
Nerea Ibarzabal Salegi

Jon Martin-Etxebeste

Ekaitza eta beste 34 ipuin
Kate Chopin

Amaia Alvarez Uria

Desertuan behatxuloa
Anjel Lertxundi

Ibon Egaña

Araka ditzagun gure bazterrak
Askoren artean

Jon Martin-Etxebeste

Kandelikara
Harkaitz Cano

Peru Iparragirre

Zoonomia
Nerea Arrien

Paloma Rodriguez-Miñambres

Itzalen distira
Arrate Egaña

Hasier Rekondo

Ene anaia femeninoa
Marina Tsvetaieva

Amets Iriarte

Zoonomia
Nerea Arrien

Maddi Galdos Areta

Ekaitza eta beste 34 ipuin
Kate Chopin

Paloma Rodriguez-Miñambres

Haragi hosto
Juan Ramon Makuso

Mikel Asurmendi

Artxiboa

2022(e)ko iraila

2022(e)ko uztaila

2022(e)ko ekaina

2022(e)ko maiatza

2022(e)ko apirila

2022(e)ko martxoa

2022(e)ko otsaila

2022(e)ko urtarrila

2021(e)ko abendua

2021(e)ko azaroa

2021(e)ko urria

2021(e)ko iraila

Hedabideak