kritiken hemeroteka

7.544 kritika

Azken kritikak

« | »

Biziaren ikurrak / Xabier Lete / Erein, 1992

Xabier Lete erromesaren otoitz liburua Gerardo Markuleta / El Diario Vasco, 1992-12-09

Egunkariren batek Durangoko Azokaren bezperan kontrakoa iragartzen bazuen ere, larunbaterako Erein argitaletxeko standean zen Xabier Leteren azken poema liburua, bertako nobedaderik deigarrienetako bat izan delarik. “Felipe Arrese-Beitia” sariaren irabazle izanik, Euskaltzaindiak argitaratu zion “Zentzu antzaldatuen poemategia”, oraingo honen poema hautaketa baino ez omen zen, eta halaxe da: sariko haiek honako honen bigarren zatia dira, gutxi gorabehera.

Izenbururik gabeko hirurogeita sei poema biltzen ditu liburuak, itxura batera behintzat justifikazio gehiegirik ez duten bi multzotan banaturik: “Dohainen liburua” izeneko atalak 33 poema dakartza, beste horrenbeste “Otoitzak” izenburupeko bigarrenak.

Otoitzaren egitura, itxura, tonua eta gaiak atal bietako poemetan dira nagusi, are gehiago, poema berberaren bi bertsio ezberdin agertzen zaizkigu, bata lehen atalean (27.a: “Ordu hegalariek, beren ihes geldigabean…” eta bestea bigarrenean (4.a: “Denboraren gehiegikeria zentzurik gabeak…”).

Liburu biak erkatuz gero, agerian da sariko haren bederatzi poema geratu direla “Biziaren ikurrak” honetatik kanpo: hiru, itsasoari eskainitakoak; beste hiru, aberriari zuzenduak (nahiz eta gai horretaz diharduen besteren hat sartu egin duen); baita beste hiru ere (“Ez da ezer gertatu gaur”, “Psalmoak ditut nik bame isilean” eta “Zuek, hiri ez setiatuek”), agian zuzenegiak zirelakoan edo, Letek berak hitzaurrean dioenez, artean “barne ordenamenduaren giltza” aurkitu ez dielako. “Zentzu antzaldatuen poemategia” osorik joan da oraingo liburuaren bigarren atala osatzera, goian aipatu dugun bertsioa izan ezik. Aldaketa-txukunketa ttikiak darakuskite poemok, batzuetan zehaztasunean, bestelan erritmoan irabazten dutelarik.

Liburuko poema zenbaitetan Carles Riba poeta katalanaren tonu metafisiko-sentsuala ageri da, eta batzuetan oihartzunak oso indartsuak dira, noiz edo behin haien euskarazko birkreazioa direla ere esan daitekeelarik.

Iruditerian erakarpen interesgarriak gertatzen dira; baina erritmoaren irregulartasunak kalte egiten dio poemen borobiltasunari: adierazpideen trinkotasun gradu handiagoa beharko lukete agian.

Jainko kristaua

Aurreko argitalpena zela-eta komentatzen genuen bezala, jainko kristauaren presentzia oso da nabaria poemarioan, horrek gaur eguneko irakurlearentzat ekar dezakeen testuekiko atxekimendu ezarekin. Mundu honetako erromesaldiaren nekeek, heriotzaren hurbiltasun larriak (“Zuhaitz heldua naiz hilobiari itzal dagiona”) eta poetak arimaren nolabaiteko iraunkortasunean aitortzen duen sinisteak (“Egun batez argiz jantziko gara / eta hartuko dugu / izpirituari dagokion gailurbide adeitsua”) osatzen dituzte poetaren barne-biografiaren mugarteak. Irakurleek esango.

Azken kritikak

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Ibai Atutxa Ordeñana

Poesia kaiera
June Jordan

Aiora Sampedro

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Joannes Jauregi

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Igor Estankona

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Irati Majuelo

Hormako paper horia
Charlotte Perkins-Gilman

Amaia Alvarez Uria

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Javier Rojo

Poesia kaiera
June Jordan

Igor Estankona

Nobela errealista bat
Joxean Agirre

Joannes Jauregi

Moio - Gordetzea ezinezkoa zen
Kattalin Miner

Aiora Sampedro

Den-dena nahi dugu
Nanni Balestrini

Ibon Egaña

Erbesteko elurra
Felipe Juaristi

Javier Rojo

Lurra eta dardara
Askoren artean

Irati Majuelo

Miren eta erromantizismoa
Ramon Saizarbitoria

Imanol Mercero

Artxiboa

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Hedabideak