kritiken hemeroteka

7.325 kritika

Azken kritikak

« | »

Politika zikina / Iñaki Irasizabal / Elkar, 2017

Politika zikina Estibalitz Ezkerra / Gara, 2017-06-03

Izenburuan bertan iragarritakoa azaltzen digu Iñaki Irasizabalen azken nobelak: politika munduaren alderik ilunena; herritarren ongizateak barik alderdikeriak eta anbizio pertsonalek duten pisua agintean daudenen erabaki ahalmenean. Funtsean, “Game of Thrones” edo “Tronuen jokoa” telesailean azaltzen denaren modukoa da politika mundua, horra Joseba narratzaileak ateratzen duen ondorioa. Baten eta bestearen arteko loturak ez du kritika asmorik; onartzeaz gainera borondate osoz parte hartzen du Josebak langabeziaren ondorioz betetzen duen “etxeko-gizon zintzo”-aren roletik askatzeko aukera eskaintzen dion jokoan. Joseba den gizonarentzat etxeko lan guztiak bere gain hartu behar izana, “labadorak jarri, fakturen arazoak konpondu, aspiradora korridorean gora eta behera ibili…” (32), ez da plazerezko kontua —norentzat da, baina?— hortik politika kontuei erakargarriago iriztea. Gozatu ere gozatzen du Josebak Marta bikotekidea Gasteizko alkatetzarako PSE-EEko hautagai bihurtzeko kanpaina zuzentzen eta haren arerioen estrategiak —Ainhoa Iturri alderdikidea eta haren kanpainaburu Pipermin— aurreikusten eta buelta ematen. Ororekiko lagunkoi eta ororekiko azpijokoan, aipatu telesaileko bere pertsonaiarik gustukoena, Tyrion Lannister “ipotx zuhur eta hedonista” (35) bezala.

Martaren arrakasta politikoak, ordea, ez du Joseba tronutik gertuago kokatuko, ezta Marta eta bere artekoa sendotuko ere. Ideologia kontuetan ez ezik —hasieran erakutsitako ideiekiko konpromisoa baztertu eta alderdiaren beharrak lehenestera igaroko da Marta— haien arteko harremanean ere nabarituko ditu aldaketak. Beste behin, bigarren plano batean ikusiko da.

Politika munduaren parodia izateko, ohikoa ez den egoera hautatu du Irasizabalek bere nobelarako: bi emakume aurrez aurre alkatetzarako hautagaitza eskuratzeko lehian. Hala ere, istorio honetan protagonismoa ez da haiena. Hots, “Politika zikina” ez da emakumeek politikan betetzen duten rolaz, politikak emakumeak ikusten dituen moduari buruzkoa baizik. Hautagaia Marta izan arren, Josebak une oro gogoratzen digu bera dela politikagintzarako prestutasuna eta ezagutza duena. Bera da “saiakerak eta politikoen biografiak irakurtzen” ari dena, “eta politikoak, berriz, hau da, Marta, nobelak baino ez [dituela] irakurtzen. Emakumeek idatziriko nobelak gehienetan” (29). Pare bat aldiz goraipatzen ditu Josebak bikotekidearen ideiak jarraian uxatzeko bada ere, tokiz kanpokoak edo bigunegiak direlako, baina hortik aparte Martari buruz duen irudia nobela hasieran azaltzen duen anekdotak laburbiltzen du: bederatzi gamelu baino gutxiagogatik salduko ez lukeen emakumea.

Bere jarduera politikoan ezagutuko dituen gainerako emakumeen gaineko ustea ez da bestelakoa. PSE-EEk kaleratzen duen Idoiaren gainean ondoko “analisia” egiten du: “Polita zen: bular oparoak, panpina aurpegia bere sudur txiki eta guzti, ile gaztainkara aurpegi ingurua bilduz, ipurmasail borobilak…” (12). Eta primarioen ostean bere nagusitasuna aitortuta Josebaren gizontasuna —fisiko zein psikologikoa— indartuko duen Piperminen inguruan: “Betaurreko borobilek eta burutik ihes egiten zioten txima luzeek piztia itxura ematen zioten gazte hari ugazabaren hitzei buruaz baietz egiten zien bakoitzean, larrean dabilen basabehorra balitz bezala” (31). Josebaren misoginia ez da aparteko kontua, jarrera orokorra baizik nobelan bertan zein errealitatean. Hortik Martaren traizioak ustekabean harrapatu eta norabiderik gabe uztea narratzailea.

Azken kritikak

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Sustrai Colina

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Javier Rojo

Mari-mutil handi baten bluesa
Leslie Feinberg

Onintza Irureta Azkune

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Javier Rojo

Oroimenaren xaflakortasunaz
Paloma Rodriguez Miñambres

Javier Rojo

Urtaroak eta zeinuak
Jon Gerediaga

Igor Estankona

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Iratxe Esparza

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Hasier Rekondo

Deklaratzekorik ez
Beñat Sarasola

Javier Rojo

Mundutik mundua
Edu Zelaieta

Javier Rojo

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Amaia Alvarez Uria

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Igor Estankona

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Estibalitz Ezkerra

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Javier Rojo

Artxiboa

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Hedabideak