kritiken hemeroteka

7.498 kritika

Azken kritikak

« | »

Estalien gradora / Joxe Austin Arrieta / Txalaparta, 2016

Etiketaz haraindikoa Iker Zaldua / Gara, 2016-11-12

Badira aste zenbait kaleratu zela eta badira zenbait hilabete Txalapartak argitaratzea erabaki zuela. Oraindik ez dut oihartzun bortitzegirik entzun, baina emango du zeresana, eman behar luke, liburuak.

Txalapartak ez omen zuen argitaratu behar, ez omen du poesia argitaratzen, bada, to! hogei urtez idatzitako poemen antologia aurrez aurre (esango luke zain dagoenak). Halaxe baita, Joxe Auxtin Arrieta ez da bizikletatik jaitsi, isilean aritu da tiraka, eta bat-batean erasoa jo du, poema berri eta zaharragoak jaso ditu eta antologia bat egin du.

Baina poesia-liburua al da? hala dio Head Quarter-aren aginduak: “Zoazte. Literaturarik ez./ Hau poesia da. Behar du izan./ Hartzidura radarrez kontrolatua…”. Poesiaren aldeko defentsa hori muinean aurkituko dugu lerroz lerro: “Satelite ez, meteorito behar baitu izan hitz poetikoak, hitz lau latz nahiz leun ororen eguratsaren urratzaile, ateko eta barneko mundu bien artean…”. Bai, azalpen narratiboak poesiaren inguruan eta, are, nonbait irakurri dut liburuaren katalogazioan “euskarazko narrazioa”. Definizio horri ez diot egurrik emango, Niketz eta Edgar elkarrizketa narratiboan ari baitira liburu osoan zehar, bi pertsonaia antologiaren balizak ipintzen. Egia da, ordea, narrazio poetikoa dela sarritan, eta egia da poesia gordinak ikus daitezkeela han-hemen, Arrietarenak berarenak eta beste askorenak (Estankona, Ballester, Borda, Gandiaga eta abar luze bat); ez da ez bizikletatik jaitsi, zinez.

Agian, ez genuke zein etiketa jarri erabakitzen denbora alferrik galdu behar. Argi dago literatura-lan mardula dela, euskal literatura-lan aberatsa. Narrazioa eta poesia menderatzen eta uztartzen (zergatik ez) dituen idazle baten aurrean gaude. Uztardura horren emaitza litzateke “Estalien Gradora”, liburu konplexua agian irakurle ez trebatuarentzat, etenaldiak egitea eskatzen baitu, gogoeta egitea aurrera jarraitu aurretik, esaldiak aztertzea irakurri ondoren, esanahia (eta gu) bidean galtzea nahi ez badugu.

Irizpide horri jarraituz gero, gozatu egingo dugu narrazio poetikoarekin edo poesia narratiboarekin (axola?); gozatu egingo dugu hitz-joko bihurri eta ugariekin eta sabela beteta irtengo gara, antologiaren eremu honetatik. Ez bada tematu zein etiketa ipini ebazten, irakurri eta gozatu, hau euskal literatura gordina da eta, kanpamentu nomada unibertsoan.

Azken kritikak

Kapitalismoa eta emakumeen aurkako indarkeria
Silvia Federici

Irati Majuelo

Txipiroiak bere beltzean
Rafa Egiguren

Hasier Rekondo

Zendabalitz
Erika Elizari

Javier Rojo

Zendabalitz
Erika Elizari

Aiora Sampedro

Isiltasun urte luzeak
Francisco Castro

Joannes Jauregi

Bertsoaren harria
Koldo Izagirre

Mikel Asurmendi

Karanbola hirukoitza
Eneritz Artetxe

Amaia Alvarez Uria

Bilduma bat
Sandro Penna

Irati Majuelo

Bilduma bat
Sandro Penna

Igor Estankona

Etxeak eta hilobiak
Bernardo Atxaga

Javier Rojo

Aitaren etxea
Karmele Jaio

Mikel Asurmendi

Izurria
Albert Camus

Txema Arinas

Andrezaharraren manifestua
Mari Luz Esteban

Ibai Atutxa Ordeñana

Hik ez dakik zer den beldurra
Karlos Linazasoro

Aiora Sampedro

Artxiboa

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Hedabideak