kritiken hemeroteka

7.781 kritika

Azken kritikak

« | »

Hamlet / William Shakespeare (Juan Garzia Garmendia) / Ibaizabal, 2002

Trajedia Igor Estankona / Deia, 2003-01-14

Gorteko altzarietan eta mahaian egoki esertzeko moduan soilik igartzen zen errenazimendua Shakespeare jaio zenean. Ingelesa ez zuen ia inork ezagutzen. Baina Ingalaterra “barbaroa” loratzen hasia zen. Haren nagusitasunean ere somatu zen, XX. mendera arte, nahaste hori: basakeriaren eta gentlemenen inperioa. Idazlea 1564ko apirilak 23an jaio zela uste da, 24an bataiatu baitzuten. Batzuek diote harakin ibili zela eta familiak gorriak ikusi zituela, beste batzuek diote eskolan maisu izan zela. Ez dakigu aztorearekin ehizan ibiltzen zen edo ez eta herriko bake-epailearen lurretan uso bila zebilelako bota ote zuten herritik. Londonera 1588an heldu zela dioenik badago eta dudan jartzen duenik ere bai.

Gerokoa ezaguna da, baina. Arrakasta, txaloak eta halako zapore gazi gozo bat, garaiko ikusle eta irakurleek somatu ezin zutena. Denborarekin asko idatzi eta hausnartu da Shakespeareren aberastasunaren inguruan. Batzuetan liburua hartu eta irakurtzea izaten da onena, obren gaineko teoriek kutsatu bako irakurketa aberasgarrian murgilduz.

Orain Juan Gartziak “Hamlet” itzuli egin digu eta Ibaizabalek argitaratu: Literatura Unibertsala saileko ehungarren zenbaki borobila are gehiago borobiltzeko titulu ezin hobea. Liburua esku artean hartzean sentipen arraro bat izan nuen, paperak iraun dezakeena baino gehiago iraungo duten liburuek sortzen dutena. Era askotako tragediak daude. Batzuk beste batzuk baino agerikoagoak dira, baina William Shakespeareren “Hamlet” tragedia guztien ama da, tragedia guztien ispilua orain dela lau mendetik hona.

Erdi aroko teatroa behin betiko gainditu zuen Stratford-upon-Avongoak. Garaiko antzerki-lanen gehiegikeriak alde batera utzi eta kontzentrazio eta leuntasun dramatikoa landu zituen. Hamleten zorakeria sakona ere, itxura batean, neurtua da. Bere jokaerak iritzi desberdinak sorrarazten ditu pertsonaien euren artean: Maitasuna da? Aitaren galeraren oinazea da? Mendekuaren itsutasuna da? Seguruenik hiruretako batek ere ez du erantzun osoa eskaintzen. Mendekua behar bada ez da gai nagusia. Pertsonen gaineko gogoeta da “Hamlet”. Ohorea eta makurkeriaren artean zeinen marra lausoa dagoen erakusten digu. Mila interpretazio desberdin izan ditzake. Irakurleak jakingo du berea ematen.

Azken kritikak

Aingeruaren pribilegioak
Dolores Redondo

Aiora Sampedro

Herri hura
Maialen Diaz Urriza

Nagore Fernandez

Zeruak eta infernuak
Jesus Mari Olaizola "Txiliku"

Hasier Rekondo

Gogoan dut
Aritz Galarraga

Jon Martin-Etxebeste

Algara mutilatuak
Ane Labaka Mayoz

Irati Majuelo

Poesia kaiera
Christopher Okigbo

Igor Estankona

Iturria
Unai Elorriaga

Iban Zaldua

Sotoan gordeak
Miren Gorrotxategi

Arrate Beristain Uriarte

Etxeko urak
Leire Bilbao

Jose Luis Padron

Arkanbele kantak
Mikel Taberna

Aiora Sampedro

Mizia min
Jon Ander Urkiaga

Nagore Fernandez

Algara mutilatuak
Ane Labaka Mayoz

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Poesia kaiera
Edna St. Vincent Millay

Igor Estankona

…eta infernuko demonioa adiskide
Iñaki Irisarri

Paloma Rodriguez-Miñambres

Artxiboa

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Urria 2020

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Hedabideak