kritiken hemeroteka

7.044 kritika

Azken kritikak

« | »

Beti oporretan / Harkaitz Cano / Susa, 2015

Nahikoa diferentea Aritz Galarraga / Deia, 2016-02-27

Izenburu esperantzagarria izan liteke —disko, berdin ipuin bilduma baterako— Beti oporretan: oporrak sarri lotu ohi ditugu etenarekin, errutina haustearekin, azken buruan, zoriona deitzen diogun horrekin —oporren aurretik, eskuarki; beste gauza bat izaten da bitartean, edo are ondotik—. Ez derrigor, baina leku berriak ezagutzeko aukera, jende berria, bestela bizitzekoa. Baina, besteren gainetik, pozik —dena delakoa dela sentimendu hori—. Harkaitz Canoren azken ipuin bilduma ere halaxe hasten da, Mediterraneo ertzean, bare: “Ez zen konturatzen Mediterraneoan marea ez dela apenas lekutik mugitzen, ez daukala Kantauriko gorabeherekin zerikusirik”. Baina, hamalau ipuin igeri eta gero, beste bat da bukaera: “Mareaz jardun da, eta jendearen ustearen kontra Mediterraneoak izan lezakeen oldartzeko gaitasunaz”. Kontraesan bat irudi luke, baina iruditzen zait dela errealitatearen uretan bainua.

Tartean zer gertatzen da, ordea? Bada, haurtzaroa kolpetik eta, nola ez, modu mingarrian bukatzen dela, adibidez, Arrokarik altuena izeneko ipuinean. Nerabezaroaren oroitzapen nostalgiko, baina era berean krudela sentitzen dela garai hartako puska bat galtzean, Igerilekua izenekoan. Bizitza oso baten esperantza papur daitekeela edozein momentutan, gutxien espero duzunean, gutxien espero duzun lekutik, Ospakizuna ipuinean gertatzen den bezala. Gertatzen da guraso izateko modu asko dagoela, seme-alaba izateko modu asko dagoen bezala, eta bakar batek ere ez dizula ziurtatzen tragediagandik erabat urruntzea, Erreka gordin-ederrak xuxurlatzen digun moduan. Eta gertatzen da senarrek emazteak jazartzen dituztela, ez soilik errealitate gordinean, halaber Etxeko giltzak kontakizunean. Labur, oporren benetako aurpegia agerian geratzen zaigula, behin eta berriro, ipuin bilduma honetako ale bat eta bakoitzean. Eta azkenerako oporrak ez ote diren, eten, errutina hauste, zorionerako tarte baino, egunerokoaren lagin. Eguneroko trinko, kondentsatu, gotorra, hain zuzen, bestela ustez, are gordinago agertzen zaiguna, are gogorrago zafratzen gaituena.

Mugarri garrantzitsua ezarri zuen Harkaitz Canok ipuingintza partikularrean —euskal ipuingintzan ere bai, nire uste makalean—, Neguko zirkua 2005eko ipuin liburuarekin. Hobetu esatea akaso gehiegitxo izango da —nola erkatu besterik gabe, gainera, bi ipuin liburu hain ezberdin—, baina Beti oporretan honek harritzen gaitu berriz, onerako harritu ere —eta ez bakarrik Boeing 767 ipuinarekin—, aurkitzen dugulako Cano desberdin bat, ez beste bat, erabat; bai nahikoa diferentea, ordea, aldaketa egon dela igartzeko beste: ez hain literario, ez hain ipuinesko, —oporrez ari gara, baina— egunerokoari atxikiagoa, eta ez bakarrik Neguko zirkua hartako Cortazar, Mirande, Carver baino, Angela Merkel agertzen delako hemen, protagonista, edota Mariano Rajoyren pentsamendu pilularen bat: “Gauza bat da solidarioa izatea, eta beste bat, ezerezaren truk solidarioa izatea”. Horiek horrela, oporraldia zerorrek bizitzea izango da onena.

Azken kritikak

Erreka haizea
Sonia González

Aiora Sampedro

Bakartasunaz bi hitz
Filipe Bidart

Aritz Galarraga

Pelegrinak
J.E. Urrutia Capeau

Hasier Rekondo

Errukiaren saria
Iñaki Irazu

Alex Uriarte Atxikallende

Mendi-joak
Aingeru Epaltza

Estibalitz Ezkerra

Zauri Bolodia
Oier Guillan

Mikel Asurmendi

Zuloa
Xabier Gantzarain

Peru Iparragirre

Mendi-joak
Aingeru Epaltza

Ibon Egaña

Ahotsak eta itzalak
Maixa Zugasti

Javier Rojo

Gerra txikia
Lander Garro

Roberto Moso

Girgileri Anderea
Maialen Hegi-Luku

Amaia Alvarez Uria

Etsaiak, lagunak, ezkongaiak, maitaleak, senar-emazteak
Alice Munro

Joannes Jauregi

Epailea eta haren borreroa
Friedrich Dürrenmatt

Aiora Sampedro

Bioklik
Asel Luzarraga

Iratxe Esparza

Artxiboa

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Urria 2017

Iraila 2017

Abuztua 2017

Uztaila 2017

Hedabideak