« Zu eta biok | Urradura sakon batetik »
Beltzaren koloreak / Jon Alonso / Susa, 2016
Nobela beltzaz Javier Rojo / El Diario Vasco, 2016-02-06
Saiakera baten aurrean gaude non euskal idazleak nobela-genero horrek historian zehar eskaini dituen emaitzak errepasatzen dituen. Ez da literaturaren alorrean egindako ikerketa lana, jatorriz eta itxuraz nobela beltzak irakurtzean sortzen diren iradokizunak, ideiak, hausnarketak biltzen dituen ohar-bilduma baizik. Ohar horien atzean idazleak Elizondon 2015ean egindako mahai-inguru baterako erabilitako materiala aurkitzen da. Material hori nolabait sistematizatu du Alonsok, oharrak nobela beltzaren historiaren arabera ordenatuta. Edonola ere, oraindik ere gelditzen da liburu honen egituran oharren forma hura. Alonsok nobela beltzaren historia marka dezaketen lau ataletan sailkatu ditu oharrak. Lehenengo atalean genero honen klasikoetan zentratzen da. Eta horretarako Hammet eta Chandler bezalako idazleen lanetatik abiatuta, honelako nobelen kanon moduko bat aurkezten du. Korpus bezala euskaraz irakur daitezkeen nobelak agertzen dira, batez ere Igela argitaletxearen eskutik argitaratu direnak, honetan Jon Alonsok malgutasun handiz jokatzen badu ere. Eta eredu horiek azaltzerakoan, ikertzailearen irudia ezin hobeto azpimarratzen digu, jarrera kriminala argitu nahi duen pertsona erdigunean kokatzen baita bere argumentazioan. Hurrengo atalean modelo hori nola txertatzen den Europan azaltzen du, eta beste eskualde eta beste garai batekoa den nobela genero honek sinesgarritasunaren aldetik lehenengo ahuleziak erakusten ditu. Ahulezia hauek nabarmendu egiten dira “Polizia sozialdemokrataren aroa” deitzen den atalean. Krimena argitu nahi duena ez da, dagoeneko, polizia-indarrak mesfidantzaz ikusten dituen ikertzailea, baizik-eta polizia barruan kokatzen den pertsonaia jatorra, oztopo guztien kontra krimena argitu nahi duena. Azken atalean, besteak beste Dolores Redondoren kasuaz hitz egiten du. Azken ataletara heltzean Jon Alonsoren ikuspuntua urrunduz doa literaturatik eta gehiago zentratzen da planteamendu ideologikoetan, polizia jator eta demokrataren irudia sinestezina zaion aldetik. Nire ustez idazleak arreta gehiegi jartzen dio ikertzailearen irudi horri, inpresioa baitaukat honelako nobeletan askotan jarrera kriminala askoz interesgarriagoa dela horren gaineko ikerketa baino.
Zero
Aitor Zuberogoitia
Amaia Alvarez Uria
Oihaneko ipuinak
Horacio Quiroga
Aiora Sampedro
Carvalho Euskadin
Jon Alonso
Mikel Asurmendi
Egurats zabaletako izendaezinak
Rakel Pardo Perez
Jon Jimenez
Antropozenoren nostalgia
Patxi Iturregi
Asier Urkiza
Barrengaizto
Beatrice Salvioni
Nagore Fernandez
Etxe bat norberarena
Yolanda Arrieta
Ainhoa Aldazabal Gallastegui
Lautadako mamua
Xabier Montoia
Aiora Sampedro
Berbelitzen hiztegia
Anjel Lertxundi
Mikel Asurmendi
Haize beltza
Amaiur Epher
Jon Jimenez
Coca-Cola bat zurekin
Beñat Sarasola
Asier Urkiza
Girgileria
Juana Dolores
Nagore Fernandez
Berlin Alerxanderplatz
Alfred Döblin
Aritz Galarraga
Teatro-lanak
Rosvita
Amaia Alvarez Uria