kritiken hemeroteka

7.539 kritika

Azken kritikak

« | »

Kurloiak / Oskillaso / Itxaropena, 1962

Kurloiak (Herri txoriak) Luis Mitxelena / Egan, 1962

Zerbait berrirekin agertu zaigu Oskillaso, honela deitu beharko dugu egilea, bere izena salatzea debekatua daukagunez gero, Muttiko kaletarrak Bizkaian izen ondokoa daraman liburu azalez eta mamiz ikusgarri eta irakurgarri honetan. Literatur euskararen batasunerako bide berria edo eskeintzen du aurrenik, eta gure artean maizegi ikusten ez den eleberri saioa, edo eleberri moduan antolaturikako haurtzaroko oroitzapenak behintzat, besteaz gainera.

Ez gara luzaroan geldituko lehenik aipatu dudan aldeari begira. Astiroago aztertzekoa dirudi, izan ere, auzi horrek eta beste garai eta lekuren batean zehazkiago ikus dezakeguna orain eta hemen baino. Mintzatu da, nolanahi ere, gai horrezaz Aita Villasante Arantzazu aldizkarian, ohi duen bezain buruz eta taxuz, eta hemen bertan irakur daiteke orain Oskillasok egin dion erantzuna.

Beste puntuari, bigarrenari, lotuko natzaio, beraz. Euskal nobelaren soro meharrera Oskillasok, ipar haizeak eraginik, giro berri bat dakarrela iruditzen zait, eta mila huskeria gazigoxoren inguruak lanbrotzen dituen giro euritsu hori Ingalaterra aldetik dator, argi aski. Ez baita, ezta alderatzeko ere, gure arteko umorea edo unorea, ona nahiz txarra, atzerri haietako humour delakoaren kide eta oihartzun zuzena baizik.

Patxi Urrutikoaraunabeitiaren haur eta mutikotango ibilerak gogoz irakurtzen dira burutik burura. Gogozago noski, eta nola ez? zenbait lekutan beste batzuetan baino. Zatirik onenetan, ordea, trebe eta bere buruaren jabe ageri zaigu Oskillaso, gure eleberriak maiz ukitzen ez duen era eta maila batean. Eta zati horien artean ez da baztertzekoa liburuak daraman hitzaurre luze gatz-pipertua.

Oskillasoren liburua irakurri ez duenari, eta beharbada horrelako liburu lodixkoa irakurtzen hasteko beldurrak dagoenari, eske bat egingo nioke. Irakur dezala aurrenik hemen, EGAN-en zenbaki honetan, datorren Mikel eta erdeldunak deritzan irakurgaia. Ez du inon aurkituko bixigarri hoberik jateko gogoa gehitzeko.

Hitz batean bukatzeko, haize berririk ekarri du eta haize berririk ekar dezake aurrerantzean Oskillasok gure eleberrira. Liburu honekin planto egiteko asmotan ez dagoela badakigu, eta biziro pozten gaitu hori jakiteak. Badu zer esana ugari eta esango ere du, Jainkoa lagun, gure literaturaren eta hizkuntzaren onerako.

Arriskuren bat edo beste ikusten dut horratik, Aita Villasanteren antzera, Oskillasoren bidean. Hasieran aipatu dudan auzian buru-belarri sartu gabe ere, eta ez daukat oraingoz horretarako gogorik ez astirik, bistan dago Oskillasoren bi xedeak eta helburuak, euskararen batasuna eta euskal eleberriaren ona, haserre xamar dabiltzala elkarrekin. Eleberria baita hain zuzen ere, edo fiction delakoa orobat, izan daitekeen lurrik elkorrena nolanahiko batasun saioendako. Bere euskalkiaz beste denak izutu egiten du beharbada euskal irakurlea eta zenbait liburu eder irakurtzetik atzerazi. Hasierako beldurra menderatu duenean, ordea, gogoz eta atseginez inguratzen du bere hizkuntzan aurkitu duen lurralde berria. Berea ez duen euskalkia, beraz, astun eta nekagarri bazaio ere, ez zaio gogaikarri, pozkarri baizik, eta are liluragarri. Zer gertatzen zaio, berriz, ez arrai ez haragi, ez berea ez besterena, ez duen hizkerarekin?

Zenbait nahasteren beharrean gara noski euskal literaturan, eta bide honetatik gabiltza, batera edo bestera, aspaldi honetan. Baina noiz arte jasango du irakurlearen ahoak ohi duen eztiaren ordez nahi badu eta nahi ez badu irentserazi nahi diogun ozpina? Ez baitago ozpin minagorik elkarrekin ezin ezkon daitezkeen goxokiz nahasia baino.

Eta irakurleak berea du beti azken hitza. Aski du ahoa ixtea edo, berdin dena, liburua ez zabaltzea.

Azken kritikak

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Irati Majuelo

Hormako paper horia
Charlotte Perkins-Gilman

Amaia Alvarez Uria

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Javier Rojo

Poesia kaiera
June Jordan

Igor Estankona

Nobela errealista bat
Joxean Agirre

Joannes Jauregi

Moio - Gordetzea ezinezkoa zen
Kattalin Miner

Aiora Sampedro

Den-dena nahi dugu
Nanni Balestrini

Ibon Egaña

Erbesteko elurra
Felipe Juaristi

Javier Rojo

Lurra eta dardara
Askoren artean

Irati Majuelo

Miren eta erromantizismoa
Ramon Saizarbitoria

Imanol Mercero

Ai ama!
Arantxa Iturbe

Aritz Galarraga

Mesfidatu hitzez
Jon Arretxe

Javier Rojo

Francoren bilobari gutuna
Askoren artean

Aiora Sampedro

Kutsaldian
Paolo Giordano

Joannes Jauregi

Artxiboa

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Hedabideak