kritiken hemeroteka

8.001 kritika

Azken kritikak

« | »

Pernando Plaentxiatarra / Jon Etxaide / Itxaropena, 1957

Pernando Plaentxiatarra Luis Mitxelena / Egan, 1957

Liburu honetan ageri dira bilduak Plaentxiako Pernandoren xelebrekeriak, hirurogei eta zazpi guztira. Etxaide antolatzailea izan da: biltzailea, berriz, San Martin’dar Yon. Azken hiru ipuiak, gainera, bildu ez ezik, idatzi ere San Martinek egin ditu.

Pernando hau, Etxaidek hitzaurrean dioenez, harako Pernando Amezketar sonatu haren anaia, senidea, gogaidea da. Gaurkoagoa horratik. Baserrikoa izan beharrean herri larri batekoa baita, eta fabrika langilea artzai-nekazaria izan beharrean.

Gogoz, eta batzuetan parre-algaraz, irakurtzen dira ipui guztiak, buru batetik bestera. Zenbaitzu ezagunak dira Plaentxia-Eibarretatik kanpora ere. Baina hori gertatzea noraezekoa zen. Honelako esan eta egin parragarriak, dirudienez, zahar bezain berriak eta berri bezain zaharrak baitira. Agidanean, honelakoak behin eta berriro sortzen ari baita gizajendea, gure aurrekoak lur paradisutik aurrean bidali zituztenez gero. Beste batzuek, ordea, agerian daramate Eibar inguruko marka: euskaraz besterik, eta hango euskaraz hain xuxen, ezin baitaitezke asma.

Korapilo gogorra izan du Etxaidek esku artean. Ipui hauen grazia eta gatza, batetik, hango hizkeran dago gehienetan. Hango hizkera gordez gero, ordea, besteak beste, ez lirateke Gipuzkoako bazter askotan ongi adituko. Etxaidek gipuzkera osatuan ipintzea erabaki du, eta erabaki hori ezin zezaketen guztiek, Pernandoren herritar eta auzokoek batez ere, ontzat har. Agian, nere ustez, elkarrizketetan gehixeago erabili izan balu hango hizkera, asko baretuko ziratekeen errenkurak.

Egileak bere neurriko gaia aukeratu ez duela diotenak ere badira. Hori Etxaideren alde mintzatzea da, nolanahi ere. Euskal irakurleak gehitu eta euskara zabaltzeagatik ekin badio lan apal honi, eta gehiagorako gai dela gauza nabaria da, ez du gutxi egin gure hizkuntzaren alde. Bestetik, gainera, ez da gai ezerezik idazle on batentzako, eta inoiz bezain ongi agertzen ditu Etxaidek bere dohaiak liburu honetan.

Nere ustez, liburuak ez zuen deus askorik galduko ipui bat edo beste kentzearekin (esate baterako, LXIgarrena Begiondokoa), erdaraz ere ezagunegiak direlako. Eta esanak edo eginak kontatu ondoren, ez niokeen nik ia behinere beste oharrik erantsiko. Indarra eta bizitasuna kentzen diote ipuiari maizenik. Irakurleak ere burua nekatu behar izaten du honelakoetan. Ikus bestela gero eta gehiago zabaltzen ari diren hitzik gabeko irudiak.

Saia gaitezen, bada, ongi merezi du eta, Pernando honen izena bestearena adina barrea dadin.

Azken kritikak

Lagun minak
Jon Benito

Asier Urkiza

Ene anaia femeninoa
Marina Tsvetaieva

Nagore Fernandez

Analfabetoa idazle
Agota Kristof

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Erradikalak
Ane Labaka Mayoz / Beatriz Egizabal Ollokiegi

Jon Martin-Etxebeste

Eraikuntzarako materiala
Eider Rodriguez

Mikel Asurmendi

Hotza bazkatzen
Izaskun Igoa Jaimerena

Irati Majuelo

Krakovia
Goizalde Landabaso

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Austerlitz
W.G. Sebald

Hasier Rekondo

M ama* eme* ume*
Erika Lagoma / Estitxu Fernandez

Jon Martin-Etxebeste

Soka
Mikel Gurrea

Nagore Fernandez

Ez erran inori
Maddi Ane Txoperena

Asier Urkiza

39 lore
Amancay Gaztañaga

Amaia Alvarez Uria

Austerlitz
W.G. Sebald

Jon Martin-Etxebeste

Sed quia sua
Iñaki Segurola

Oier Iruretagoiena

Artxiboa

Ekaina 2022

Maiatza 2022

Apirila 2022

Martxoa 2022

Otsaila 2022

Urtarrila 2022

Abendua 2021

Azaroa 2021

Urria 2021

Iraila 2021

Abuztua 2021

Uztaila 2021

Hedabideak