kritiken hemeroteka

7.174 kritika

Azken kritikak

« | »

Pernando Plaentxiatarra / Jon Etxaide / Itxaropena, 1957

Pernando Plaentxiatarra Luis Mitxelena / Egan, 1957

Liburu honetan ageri dira bilduak Plaentxiako Pernandoren xelebrekeriak, hirurogei eta zazpi guztira. Etxaide antolatzailea izan da: biltzailea, berriz, San Martin’dar Yon. Azken hiru ipuiak, gainera, bildu ez ezik, idatzi ere San Martinek egin ditu.

Pernando hau, Etxaidek hitzaurrean dioenez, harako Pernando Amezketar sonatu haren anaia, senidea, gogaidea da. Gaurkoagoa horratik. Baserrikoa izan beharrean herri larri batekoa baita, eta fabrika langilea artzai-nekazaria izan beharrean.

Gogoz, eta batzuetan parre-algaraz, irakurtzen dira ipui guztiak, buru batetik bestera. Zenbaitzu ezagunak dira Plaentxia-Eibarretatik kanpora ere. Baina hori gertatzea noraezekoa zen. Honelako esan eta egin parragarriak, dirudienez, zahar bezain berriak eta berri bezain zaharrak baitira. Agidanean, honelakoak behin eta berriro sortzen ari baita gizajendea, gure aurrekoak lur paradisutik aurrean bidali zituztenez gero. Beste batzuek, ordea, agerian daramate Eibar inguruko marka: euskaraz besterik, eta hango euskaraz hain xuxen, ezin baitaitezke asma.

Korapilo gogorra izan du Etxaidek esku artean. Ipui hauen grazia eta gatza, batetik, hango hizkeran dago gehienetan. Hango hizkera gordez gero, ordea, besteak beste, ez lirateke Gipuzkoako bazter askotan ongi adituko. Etxaidek gipuzkera osatuan ipintzea erabaki du, eta erabaki hori ezin zezaketen guztiek, Pernandoren herritar eta auzokoek batez ere, ontzat har. Agian, nere ustez, elkarrizketetan gehixeago erabili izan balu hango hizkera, asko baretuko ziratekeen errenkurak.

Egileak bere neurriko gaia aukeratu ez duela diotenak ere badira. Hori Etxaideren alde mintzatzea da, nolanahi ere. Euskal irakurleak gehitu eta euskara zabaltzeagatik ekin badio lan apal honi, eta gehiagorako gai dela gauza nabaria da, ez du gutxi egin gure hizkuntzaren alde. Bestetik, gainera, ez da gai ezerezik idazle on batentzako, eta inoiz bezain ongi agertzen ditu Etxaidek bere dohaiak liburu honetan.

Nere ustez, liburuak ez zuen deus askorik galduko ipui bat edo beste kentzearekin (esate baterako, LXIgarrena Begiondokoa), erdaraz ere ezagunegiak direlako. Eta esanak edo eginak kontatu ondoren, ez niokeen nik ia behinere beste oharrik erantsiko. Indarra eta bizitasuna kentzen diote ipuiari maizenik. Irakurleak ere burua nekatu behar izaten du honelakoetan. Ikus bestela gero eta gehiago zabaltzen ari diren hitzik gabeko irudiak.

Saia gaitezen, bada, ongi merezi du eta, Pernando honen izena bestearena adina barrea dadin.

Azken kritikak

Bihotzean daramagun mundua
Maite Darceles

Peru Iparragirre

Lurra bere erro gorrira
Karlos Linazasoro

Alex Uriarte Atxikallende

Kamisoi zuri zetazkoa
Alaine Agirre

Estibalitz Ezkerra

Larrutik ordaindua
Joseba Lozano

Javier Rojo

Fakirraren ahotsa
Harkaitz Cano

Ibon Egaña

Neguko argiak
Irati Elorrieta

Javier Rojo

Fakirraren ahotsa
Harkaitz Cano

Mikel Asurmendi

Sekula kontatu behar ez nizkizun gauzak
Iban Zaldua

Usoa Alberdi Fernández

Gure oroitzapenak
Joseba Sarrionandia

Marta Goikoetxea

Hariak
Yoseba Peña

Iratxe Esparza

Lurra bere erro gorrira
Karlos Linazasoro

Javier Rojo

Hegodun poemak
Aintzane Galardi

Jon Kortazar

Fakirraren ahotsa
Harkaitz Cano

Joannes Jauregi

Amek ez dute
Katixa Agirre

Aiora Sampedro

Artxiboa

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Hedabideak