kritiken hemeroteka

7.333 kritika

Azken kritikak

« | »

Pernando Plaentxiatarra / Jon Etxaide / Itxaropena, 1957

Pernando Plaentxiatarra Luis Mitxelena / Egan, 1957

Liburu honetan ageri dira bilduak Plaentxiako Pernandoren xelebrekeriak, hirurogei eta zazpi guztira. Etxaide antolatzailea izan da: biltzailea, berriz, San Martin’dar Yon. Azken hiru ipuiak, gainera, bildu ez ezik, idatzi ere San Martinek egin ditu.

Pernando hau, Etxaidek hitzaurrean dioenez, harako Pernando Amezketar sonatu haren anaia, senidea, gogaidea da. Gaurkoagoa horratik. Baserrikoa izan beharrean herri larri batekoa baita, eta fabrika langilea artzai-nekazaria izan beharrean.

Gogoz, eta batzuetan parre-algaraz, irakurtzen dira ipui guztiak, buru batetik bestera. Zenbaitzu ezagunak dira Plaentxia-Eibarretatik kanpora ere. Baina hori gertatzea noraezekoa zen. Honelako esan eta egin parragarriak, dirudienez, zahar bezain berriak eta berri bezain zaharrak baitira. Agidanean, honelakoak behin eta berriro sortzen ari baita gizajendea, gure aurrekoak lur paradisutik aurrean bidali zituztenez gero. Beste batzuek, ordea, agerian daramate Eibar inguruko marka: euskaraz besterik, eta hango euskaraz hain xuxen, ezin baitaitezke asma.

Korapilo gogorra izan du Etxaidek esku artean. Ipui hauen grazia eta gatza, batetik, hango hizkeran dago gehienetan. Hango hizkera gordez gero, ordea, besteak beste, ez lirateke Gipuzkoako bazter askotan ongi adituko. Etxaidek gipuzkera osatuan ipintzea erabaki du, eta erabaki hori ezin zezaketen guztiek, Pernandoren herritar eta auzokoek batez ere, ontzat har. Agian, nere ustez, elkarrizketetan gehixeago erabili izan balu hango hizkera, asko baretuko ziratekeen errenkurak.

Egileak bere neurriko gaia aukeratu ez duela diotenak ere badira. Hori Etxaideren alde mintzatzea da, nolanahi ere. Euskal irakurleak gehitu eta euskara zabaltzeagatik ekin badio lan apal honi, eta gehiagorako gai dela gauza nabaria da, ez du gutxi egin gure hizkuntzaren alde. Bestetik, gainera, ez da gai ezerezik idazle on batentzako, eta inoiz bezain ongi agertzen ditu Etxaidek bere dohaiak liburu honetan.

Nere ustez, liburuak ez zuen deus askorik galduko ipui bat edo beste kentzearekin (esate baterako, LXIgarrena Begiondokoa), erdaraz ere ezagunegiak direlako. Eta esanak edo eginak kontatu ondoren, ez niokeen nik ia behinere beste oharrik erantsiko. Indarra eta bizitasuna kentzen diote ipuiari maizenik. Irakurleak ere burua nekatu behar izaten du honelakoetan. Ikus bestela gero eta gehiago zabaltzen ari diren hitzik gabeko irudiak.

Saia gaitezen, bada, ongi merezi du eta, Pernando honen izena bestearena adina barrea dadin.

Azken kritikak

Atzerrian
Nerea Balda

Ibon Egaña

Urtaroak eta zeinuak
Jon Gerediaga

Javier Rojo

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Amaia Alvarez Uria

Ez dadila eguzkia sartu
Martin Etxeberria / Xabier Etxeberria

Amaia Serrano Mariezkurrena

Hariak
Yoseba Peña

Igor Elordui Etxebarria

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Javier Rojo

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Txema Arinas

Lerro etena (2004-2018)
Angel Erro

Javier Rojo

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Sustrai Colina

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Javier Rojo

Mari-mutil handi baten bluesa
Leslie Feinberg

Onintza Irureta Azkune

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Javier Rojo

Oroimenaren xaflakortasunaz
Paloma Rodriguez Miñambres

Javier Rojo

Urtaroak eta zeinuak
Jon Gerediaga

Igor Estankona

Artxiboa

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Hedabideak