kritiken hemeroteka

7.326 kritika

Azken kritikak

« | »

Argia, lurra, zuhaitza, zerua / Jon Gerediaga / Pamiela, 2015

Ez zara izango berbera Igor Estankona / Deia, 2015-07-04

Gogoan dut poema bat —norena ote zen, Cohenena, Rexrothena, Li Bairena, Peru Magdalenarena?— non emakume txiki batzuk zihoazen zuhaitz adaburu erraldoi batzuen azpitik —zer ote ziren, laritz biluzak edo zedroak?— eta hain zen fina idazkera, hain klasikoki perfektua irudia, hunkiturik geratu bainintzen nire baitan hain pintzelkada gutxirekin egindako irudiari begira, berezitu ezinik zer zen sentipen hura, zauri bat edo zoriona.

Jon Gerediagaren liburuarekin negar egin dut, aspaldiko partez. Mugiarazi dizkit nire txikitako zeruak, nire oraingo mamu maitagarri zenbait, ohartu naiz nire poesiaren nahi eta ezinaz bere erraztasunaren aldean.

“Ezkiak, sahatsak,/ intxaurrondoak, haltzak,/ hurritzak, ibiltariak,/ akaziak, gaztainondoak,/ haritzak, lizarrak,/ likidanbarrak,/ erramuak.”

Gerediagak lortu du nigan berpiztea baso hura gurutzatzen zuten —zer ote ziren bada, laritz biluzak edo zedroak!— emakumeen ttipitasuna. Kantatzen die amari, naturari, lore urdinei. Garrantzi bera ematen dio haize ufada batek dantzarazitako belar printza bati zein heriotzari. Fitola balba, karpuki tui (Pamiela, 2004) itzel hartako iniziazio-erritualak fini dira, eta Zentauro-hankak (Pamiela, 2012) arean irregularragoan zebilen harria geratu da supituki: orain bataio bat proposatzen digu bizitzaren ibai luzearen uretan, orain desmasiak utzi eta gauza handiekin sartu da idazlea.

Minimalismotik eta aszetikatik edaten duen liburu honetan ez da inolaz ere astuna egiten haikua, ez da melenga suertatzen dharma, dena doa idazkera arin eta errepikapenetan gozo batekin, “dena izate geldo, dena iraupen,/ dena halabehar, dena atseden”.

Batzuek esango dute eskapismoa dela, eta idazketaren aurrean ez jartzeagatik idazten dutela Gerediagaren modukoek arrastiriko eguzkiaz. Irakurlea laster ohartuko da, ordea, kenduz-kenduz landutako poesiaren mamia opatzen zaiola. Ez dio uko egin, zentzu horretan, bere aurreko liburuetako sekretuetako bati, hots, hitz gutxi batzuekin osotasuna deskribatzeko gaitasun berezko horri. Gutxi esanda eta dena iradokita, malenkoniaren teknika krudelarekin inarrosiko zaitu lehenik, atzera ez begiratzeko esango dizu gero.

Bizitza —fikzio eder hori— egiazko poesia bihurtzen den lurraldea da Argia, lurra, zuhaitza, zerua. Bilaketaren kronika da, putzuaren hondoa ezaguturik harritzen baita bat sendabideaz, umezurtza oroitzen da azkenik bazuela aita. Eta begiratuz nola berdatzen diren adaburuak astiro neguaren ostean, sagasti zuri-zuriak sutan, liburu honek azaltzen digu portadatik bertatik hasita zer den benetan garrantzitsua eta zer bigarren mailakoa.

Azken kritikak

Lerro etena (2004-2018)
Angel Erro

Javier Rojo

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Sustrai Colina

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Javier Rojo

Mari-mutil handi baten bluesa
Leslie Feinberg

Onintza Irureta Azkune

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Javier Rojo

Oroimenaren xaflakortasunaz
Paloma Rodriguez Miñambres

Javier Rojo

Urtaroak eta zeinuak
Jon Gerediaga

Igor Estankona

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Iratxe Esparza

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Hasier Rekondo

Deklaratzekorik ez
Beñat Sarasola

Javier Rojo

Mundutik mundua
Edu Zelaieta

Javier Rojo

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Amaia Alvarez Uria

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Igor Estankona

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Estibalitz Ezkerra

Artxiboa

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Hedabideak