kritiken hemeroteka

7.224 kritika

Azken kritikak

« | »

Argia, lurra, zuhaitza, zerua / Jon Gerediaga / Pamiela, 2015

Ez zara izango berbera Igor Estankona / Deia, 2015-07-04

Gogoan dut poema bat —norena ote zen, Cohenena, Rexrothena, Li Bairena, Peru Magdalenarena?— non emakume txiki batzuk zihoazen zuhaitz adaburu erraldoi batzuen azpitik —zer ote ziren, laritz biluzak edo zedroak?— eta hain zen fina idazkera, hain klasikoki perfektua irudia, hunkiturik geratu bainintzen nire baitan hain pintzelkada gutxirekin egindako irudiari begira, berezitu ezinik zer zen sentipen hura, zauri bat edo zoriona.

Jon Gerediagaren liburuarekin negar egin dut, aspaldiko partez. Mugiarazi dizkit nire txikitako zeruak, nire oraingo mamu maitagarri zenbait, ohartu naiz nire poesiaren nahi eta ezinaz bere erraztasunaren aldean.

“Ezkiak, sahatsak,/ intxaurrondoak, haltzak,/ hurritzak, ibiltariak,/ akaziak, gaztainondoak,/ haritzak, lizarrak,/ likidanbarrak,/ erramuak.”

Gerediagak lortu du nigan berpiztea baso hura gurutzatzen zuten —zer ote ziren bada, laritz biluzak edo zedroak!— emakumeen ttipitasuna. Kantatzen die amari, naturari, lore urdinei. Garrantzi bera ematen dio haize ufada batek dantzarazitako belar printza bati zein heriotzari. Fitola balba, karpuki tui (Pamiela, 2004) itzel hartako iniziazio-erritualak fini dira, eta Zentauro-hankak (Pamiela, 2012) arean irregularragoan zebilen harria geratu da supituki: orain bataio bat proposatzen digu bizitzaren ibai luzearen uretan, orain desmasiak utzi eta gauza handiekin sartu da idazlea.

Minimalismotik eta aszetikatik edaten duen liburu honetan ez da inolaz ere astuna egiten haikua, ez da melenga suertatzen dharma, dena doa idazkera arin eta errepikapenetan gozo batekin, “dena izate geldo, dena iraupen,/ dena halabehar, dena atseden”.

Batzuek esango dute eskapismoa dela, eta idazketaren aurrean ez jartzeagatik idazten dutela Gerediagaren modukoek arrastiriko eguzkiaz. Irakurlea laster ohartuko da, ordea, kenduz-kenduz landutako poesiaren mamia opatzen zaiola. Ez dio uko egin, zentzu horretan, bere aurreko liburuetako sekretuetako bati, hots, hitz gutxi batzuekin osotasuna deskribatzeko gaitasun berezko horri. Gutxi esanda eta dena iradokita, malenkoniaren teknika krudelarekin inarrosiko zaitu lehenik, atzera ez begiratzeko esango dizu gero.

Bizitza —fikzio eder hori— egiazko poesia bihurtzen den lurraldea da Argia, lurra, zuhaitza, zerua. Bilaketaren kronika da, putzuaren hondoa ezaguturik harritzen baita bat sendabideaz, umezurtza oroitzen da azkenik bazuela aita. Eta begiratuz nola berdatzen diren adaburuak astiro neguaren ostean, sagasti zuri-zuriak sutan, liburu honek azaltzen digu portadatik bertatik hasita zer den benetan garrantzitsua eta zer bigarren mailakoa.

Azken kritikak

Winston
Martin Etxeberria

Aiora Sampedro

Laranja mekanikoa
Anthony Burgess

Joannes Jauregi

Etsaiak, lagunak, ezkongaiak, maitaleak, senar-emazteak
Alice Munro

Amaia Alvarez Uria

Aingurak eta arrangurak
Josu Jimenez Maia

Alex Uriarte

Larrutik ordaindua
Joseba Lozano

Iratxe Esparza

Amek ez dute
Katixa Agirre

Hasier Rekondo

Rosa itzuli da
Pako Aristi

Javier Rojo

Ostadarrak lurra ukitzen duen lekua
Edorta Jimenez

Peru Iparragirre

Winston
Martin Etxeberria

Javier Rojo

Berriro itzuliko balitz
Xabier Etxeberria

Joannes Jauregi

Aldi baterako
Manu Lopez Gaseni

Igor Estankona

Disoluzio agiriak
Jose Luis Otamendi

Igor Estankona

Duvoisin kapitainaren malura
Kepa Altonaga

Javier Rojo

Aingurak eta arrangurak
Josu Jimenez Maia

Aitor Francos

Artxiboa

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Hedabideak