kritiken hemeroteka

7.119 kritika

Azken kritikak

« | »

Post-it bizitzak / Iolanda Zuñiga (Iñigo Roque) / Pasazaite, 2014

Droga latza Danele Sarriugarte / Deia, 2014-09-06

Partitura gainaldeetan jartzen diren adagio, staccato eta bestelako tempo-markatzaileei zor diete izenburua post-it bizitza hauexek, doinuen presentzia ezin ukatuzkoa baita Iolanda Zúñigaren narrazio-bilduma Iñigo Roquek Pasazaiteren eskutik berriki euskaratuan, Idurre Eskisabelen hitzaurrearekin; eskaintzan bertan irakurtzen baitugu “bizitzen iraunarazle, euskarri eta gidari” dela musika. Sorterrira itzuli da zazpigarren alerako argitaletxe berdin arnas-emailea, eta krak-krak-krak Aritz Galarragak autoreari egindako elkarrizketan aipatzen zuen tortikolisa nabarmenarazi digu ekialdetik mendebaldera bidaiatu eta Galizian ipiniz soa.

Hain zuzen ere, ipuin katalanen antologia izan zen aurrekoa azal geografiazale kolore bikoen segidan, eta horietatik gurera ekarri genezakeen lezioa baldin eta bazen ipuingintza izan daitekeela beste modu batekoa, alegia, ez hain transzendentela, Zúñigaren berrogeita sei narrazioekin bergogoratzen dugu kontakizun motz orok ez duela zertan izan formalki ipuin, labur idazten duenak ez dituela derrigor luizi edo lurrikara teknikak baliatu behar; aitzitik, heste puska bat ipin diezazukeela aurrean, besterik gabe, irensten saia zaitezen.

Erabatekoa da-eta desengainua bizitza-txatalotan, erabatekoa gupidarik eza. Ezkontza beti doa-eta eskutik, inertziarekin, ezkontidea ez denari larrua jotzearekin, aita-amaginarrebei atera diezaiekezun etekinarekin. Desirak nahi baino gehiagotan bilakatzen gaitu-eta gizajende patetiko eta umiliagarri, beste bat maite omen duen baina gurean doan ostatu hartzen utzi diogun maitale bere buruaz beste eginaren hilotzaren kontra igurzten sexua (“…larguetto…”, 82. orria). Ostera, intertestualitatearen endredoetan sartuta, anti-onberatasunaren erreginak etorri zaizkit akordura sarri, bereziki Elfriede Jelinek austriarra, déjà lu batera iristeraino “…crescendo…” izenburudun alean (zer aproposa), Erika Kohuten neba odol berekoa izan baitzitekeen Bartzelonako sexu-kabinetan asaskatzen dena.

Existentziaren alde krudelenak, gaua, sexua, bakardadea edo alkohol-kokaina kontzesiorik gabe erakuste hori aise esplikatzen da, halaber, autoreak irratian esandakoarekin; izan ere, janari azkarreko jatetxe batean ordu luzez lan egin ostean iluntzero otzen zitzaizkion esaldi post-itgarrietatik abiatu zituen narrazio denak. Horiek guztiak helarazteko hizkuntza biluzia baina jarioan etengabea darabil Zúñigak Roqueren itzulpenean, lauzpabost paragrafo asko jota narrazio bakoitzeko. Era berean, poesiarantz lerra daiteke batzuetan; hain justu, zerrendena egin zait teknika literario azpimarragarrienetako bat, “…grave…”-rekin gailurrera iristen dena eta, niri neuri hitz lauz idatzitako poema iruditu zaidana.

Iruzkin euforikoegiak egiten ditudala aurpegiratuko didate noizbait, baina zeinek ebitatu dezake, bada, goi-goian ibiltzea horren droga latza (zentzu tradizionalean bezainbat urolarren slangarenean) begietaratu ostean?

Azken kritikak

Neguko argiak
Irati Elorrieta

Peru Iparragirre

Gerrak ez du emakume aurpegirik
Svetlana Aleksievitx

Amaia Alvarez Uria

Amek ez dute
Katixa Agirre

Estibalitz Ezkerra

Ohe hutsetan
Izaskun Gracia Quintana

Alex Uriarte Atxikallende

Batzuen ametsak bertzeen zelai zulatuak dira
Hasier Larretxea

Javier Rojo

Erreka haizea
Sonia González

Iratxe Retolaza

Proleterka
Fleur Jaeggy

Aiora Sampedro

Udaberri kantoi-hautsia
Mario Benedetti

Joannes Jauregi

Zuloa
Xabier Gantzarain

Hasier Rekondo

Mecanografiak
Harkaitz Cano

Javier Rojo

Zer luzea negu hau
Josu Goikoetxea

Igor Estankona

Sekula kontatu behar ez nizkizun gauzak
Iban Zaldua

Iratxe Esparza

Poesia kaiera
Yannis Ritsos

Javier Rojo

Sekula kontatu behar ez nizkizun gauzak
Iban Zaldua

Aitor Francos

Artxiboa

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Hedabideak