« Gela barrenean aske | Ispilu hautsia »

Sukar ustelaren urtea / Omar Nabarro - Edorta Jimenez / Txalaparta, 2004

Sukar ustelaren urtea Adriano de Mata / hirinet.net, 2013-09-17

“Argiaren azken pausalekua da Lisboa”. Halaxe hasten da Sebastian Zubiletakoa izeneko gazte bizkaitarraren kontakizuna. 1558. urtea da, eta Nuestra Señora de las Ánimas, “guk huts hutsik Ánimas generitzon karraka hura”, Tajo ibaiko uretara jo beharrean da, hantxe baititu zain Armada Txit Zorionekoaren gainerako ontziak, Errege Filiperen aginduz Ingalaterraren aurkako gerrara noiz abiatuko. Pasaiatik irten, Bizkaia eta Finisterren gaindi Lisboara, eta hortik Coruñara. Horixe kontatzen du liburuak: ibilbide laburra, espazioari begiratuz gero; denbora-tarte horretan, ordea, denetarik biziko dute, bai Sebastianek, bai Ánimas zein beste ontzietako eskifaiek. Horien artean nabarmenena eta beldurgarriena, sukar ustelaren izurria: Heriok betiko eramango ditu zenbaitzuk, eta biziki ikaratuko beste batzuk. Ontziek eurek ere, ekaitzez ekaitz eta porturik portu, direnak eta ez direnak biziko dituzte.

Izugarrizko dokumentazio-lanaren ostean eta benetako gertakarietan oinarrituta, eleberri historiko mardula osatu du Edorta Jimenezek. Hizkera ere, oinarrian mendebaldekoa, ezin hobeto egokitzen zaio garaiari eta, zinez, XVI. mendean idatzitako liburua dela pentsaraziko digu. Idazleak oso estilo erakargarria darabil, eta tempo geldoak ez du inolaz ere galarazten kontakizuna bizi-bizia izatea: tentsioa primeran islatuz, geure arreta bereganatuko du. Piztien itsasoa trilogiako bigarrena baita, Sukar ustelaren urtea gomendatzeak, gainera, automatikoki beste liburu bi gomendatzea ere badakar: Baleen berbaroa (1999) izenburudunak, hiruren artean lehenak, Sebastian horraino zelan ailegatu den kontatzen du; Azeria eta lehoia (2007) izenekoak, aldiz, hortik aurrerakoa.