kritiken hemeroteka

7.781 kritika

Azken kritikak

« | »

Txokolatezko dinamita / Mikel Taberna / Susa, 2001

Berezko moldez margoturiko ipuinak Mikel Asurmendi / Irunero, 2002-08

Uztailean itsasoa jaso genuen, poetak igorria, gure minen sendagarri. Molde trinko batean bilbatutako poemak ziren eta dira haiek. Artean, itsasoaren magalera gindoazela, pasieran, poema haien abarora, ipuin sorta hau heldu zaigu ur bazterrera, eleberri gisara bilduok.

Bidasoako literatur irakurle hori, hona hemen literatur perla bat. Harri bitxia bai, euskal literaturan txitean-pitean agertzen den liburu horietako bat. Hau erranda, hizpide izan ditudan aurrekoak gutxiesten ari ote naiz? Zer erranen dut hemendik aitzina komentatuko ditudanei buruz, pentsu dut une honetan.

Bidasoako irakurle horrengana zuzentzen natzaizu bereziki, Mikel Tabernak —Lesakako Alkaiaga auzoan sortua eta beratarra izatez— gure eskualde honetako euskara erabili baitu “Txokolatezko dinamita” liburuan istorioak kontatzeko. Gaur egun Iruñean bizi den idazle honen istorioekin Lizarrako eskualderaino ere egin dezakezu bide.

Bidea egiten jarriak, espazioan kokatu ondoren —Alkasoro herrian eta Urrabia ibaiaren magalera, ipuinak ez baitira beti ingurumari erreal batean garatuak, fikzio tokiak ere baitira ipuinotan—, liburuak denboran barna garamatza, iraganera: hirurogeita hamar urte atzera eginen dugu, zenbait istorioez osaturiko eleberri honekin. Espainiako Gerra Zibilaren garaia, gerra aurreko giroa, errepublika, gerrak eztanda egin aurreko giroa. Eta badakizu zein gutxi ezagutzen dugun joandako mundu hura, irakurle hori?

Ipuin bakar batek ere ez zaitu indiferente utziko. Ijitoak direla-eta, ideologiak direla-eta, gizakien arteko harremanak —sozialak nahiz pertsonalak—, maitasuna eta gorrotoa, inbidiak eta bekaizkeriak, sexu kontuak… Euskaldunon iraganaren lekukotasun paregabeak, joan zitzaigun mundu bateko istorioak eta ipuinak, berezko molde batez margotuak.

Hori guztia atmosfera berezi batean, ukitu errealek eta fikziozkoek zipriztinduak. Gure aitzinakoek erabili zuten hizketan emana. Menturaz, gutxiren ahoan entzuten dugun lengoaia literaturaren bitartez jasoa. Eta zein jasoa!

Azken kritikak

Aingeruaren pribilegioak
Dolores Redondo

Aiora Sampedro

Herri hura
Maialen Diaz Urriza

Nagore Fernandez

Zeruak eta infernuak
Jesus Mari Olaizola "Txiliku"

Hasier Rekondo

Gogoan dut
Aritz Galarraga

Jon Martin-Etxebeste

Algara mutilatuak
Ane Labaka Mayoz

Irati Majuelo

Poesia kaiera
Christopher Okigbo

Igor Estankona

Iturria
Unai Elorriaga

Iban Zaldua

Sotoan gordeak
Miren Gorrotxategi

Arrate Beristain Uriarte

Etxeko urak
Leire Bilbao

Jose Luis Padron

Arkanbele kantak
Mikel Taberna

Aiora Sampedro

Mizia min
Jon Ander Urkiaga

Nagore Fernandez

Algara mutilatuak
Ane Labaka Mayoz

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Poesia kaiera
Edna St. Vincent Millay

Igor Estankona

…eta infernuko demonioa adiskide
Iñaki Irisarri

Paloma Rodriguez-Miñambres

Artxiboa

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Urria 2020

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Hedabideak