kritiken hemeroteka

8.338 kritika

« | »

Begira / Lucien Etxezaharreta / Maiatz, 2012

Iraganaren presentea Ainara Maia / Gara, 2013-09-15

Ainara lagunari eskaini zion Lucien poetak bere liburu poetikoa bihotzetik, minak laztantzeko bizitzaren maitasunez.

Eta ni behin eta berriz Begira jarri natzaio liburuari, uda osoan eduki baitut mesanotxean eta gauero-gauero irakurri pasarte, ipuin edota olerkiren bat oheratzean. Horrela iritsi naiz udazkenaren atarira, poeta lapurtar honen joan diren urteetako idazlanei begira ondutako liburu hau irakurriz eguzkitan baino, ilargipean, aitzin solasean irakurri bezala, halako sentipen bereziaz jauntzi nauelarik. Gaude ba begira, bakarti, umezurtz, gutitan zoriontsu, iragan denborek emandako jakitate eta maitasunak gesaltzen direla ahanzturaren leizetan.

Ahaztu ordez, Hazparneko haur denboretako mundu handiak oroitu ditu olerkariak lapurteraz eta poesiaz, liburuaren azaleko haur begiradaz narrazioa nahiz poesia kontabide. Etxe bat mundu bat da eta amets egiten laguntzen du, haur bakoitzak baitaki, handiek baino arras hobeki, zer egin mundu honetarik urruntzeko! Liburu bat beti misterio batekin da, mundu guztiko haurrek jakin behar lukete hori.

Poetaren negarra neure begitartean ageri zait zenbaitetan hunkiturik, haur denboretako mundu handiak ez ezik, mundu handi anitz honen hainbat errealitate gordin irakurtzean ere, eta ahantzita gelditutakoari idazten dio olerkariak, egiak irabaziko duela azkenean esanez. Olerkariak min duelako bihotzean eta ariman, ni ere ezin lo hartuz ibili naiz.

Eroa da olerkaria, irri egiten duelako, bihotza harria baino idorrago duten baketiar guztiez, baina aldi berean negar egiten du olerkariak ez dutelako ezagutuko Maitasuna. Hala eta guztiz ere, irria du ezpainetan etsirik, gaur irri egin behar duk/n, irakurle!

Nola erran sentitzen duen guztia bihotzean? Lucienek liburu mardul eta mamitsu batean hustu du barnea goxoki, eta olerkiak eskaintzen dizkio hainbat pertsona maiteri. Amets nafarra gogoan du poetak, eta odola arrosa duela, urak du bere amets zikinduaren garbitzeko ahala, ainharek zaintzen dugula. Urrun ikusten du poetak bere laguna, galdurik baitu bere maite hori. Zauri ezin itxiak ireki ditu bere maitasunaren bazter guzietan, eta hutsez bete ditu bere amodio guztiak. Paul Eluard-en La victoire de Guernica poemak oroitarazi dio Gernika nork eta zein hegazkinek bonbardatu zuen, eta mare nostrum honetako wascones haiek ekarri ditu liburura prosan, aurpegi tristeaz, baina maitasun eta konplizitatez betea: niri deika, zuri deika, irakurle!

Bere herri zanpatuaren aitzinean, poetak bere maitasun urruna oroitzen du, eta esaldi luze atsedenik gabeek hats gabetu naute komarik eta punturik gabe irakurtzen. Narraziotik poesiara eta alderantziz, munduko kezkak eta gerrak, bolborak eta balak, nagusien eta diruaren kontra kaleak sutan daudelako, dago Greziako haurra. Eta Hazparneko haur poeta honek aitaren etxea defenditu nahi du, justiziaren kontra, lurra saltzen laguntzen duen lege zuzenaren ukatzeko, baina ez daki nola. Gerlak iluntzen du poetaren gogoa, Gott mit uns edo God bless America oihukatuz gerla egiten dutelako jainkoaren izenean.

Hats beroz gure aitatxien etxeko sukaldea ekarri dit opari, present iragana, xuka goxoz ere larrazkeneko egunak ferekatzen ditugula orain. Pirripitaka iragana eta etorkizuna harriak altxatzean pirripitaka. Pirripitaka Gabriel Aresti, Joxanton Artze, Xalbador, Itxaro Borda, Agosti Xaho, Manex Erdozaintzi-Etxart, Paul Eluard, Victor Hugo, Marguerite Duras eta beste hainbaten oihartzunak etorri zaizkit gauero Lucienen hitzoi begira, eta oroimeneko portuen uhainen joan-jinean altxatzen dira kantoreak harresien eresi, hizkuntza dugula lot harri, ni naizelako gu, zuekin naiz, nirekin zarete, irakurleok! Agian mundu hau hala ere maitatuko duzu…

Azken kritikak

...eta gauetik, euria
Fertxu Izquierdo

Nagore Fernandez

Nekropolia
Boris Pahor

Asier Urkiza

Markos Gimenoren 101 letrakartel
Joseba Sarrionandia

Jon Jimenez

Horma
Marlen Haushofer

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Ura ez baita beti gardena
Xabi Lasa

Joxe Aldasoro

Zoo
Goiatz Labandibar

Paloma Rodriguez-Miñambres

Xomorroak
Julia Guillamon

Nagore Fernandez

Monogamoak
Iñigo Astiz

Asier Urkiza

Metamorfosia
Franz Kafka

Aritz Galarraga

Mesfida zaitez
Bea Salaberri

Jon Jimenez

Nazionalismoaren alde eta aurka
Joxe Manuel Odriozola

Mikel Asurmendi

Itzalen tektonika
Itxaro Borda

Paloma Rodriguez-Miñambres

Manttalingo alaba
Mikel Etxaburu

Jose Luis Padron

Nazioa eta hizkuntza Humboldten pentsamenduan
Iñaki Zabaleta Gorrotxategi

Jon Jimenez

Artxiboa

2024(e)ko ekaina

2024(e)ko maiatza

2024(e)ko apirila

2024(e)ko martxoa

2024(e)ko otsaila

2024(e)ko urtarrila

2023(e)ko abendua

2023(e)ko azaroa

2023(e)ko urria

2023(e)ko iraila

2023(e)ko abuztua

2023(e)ko uztaila

Hedabideak