Gaur zortzi / Carmen Gisasola / Alberdania, 2012

Militantearen nekea Javier Rojo / El Diario Vasco, 2012-12-07

Carmen Gisasolak Euskal Herria astindu duen bortizkeria-egoerara hurbiltzeko saioa egin du nobela honetan. Idazlea ETAko kidea izateagatik kartzelan dago zigorra betetzen, eta dudarik gabe zirkunstantzia pertsonal hauek markatzen dute liburuaren izaera eta bertan agertzen den ikuspegia.

Izan ere, nobelan kontatzen da nola Kordobako kartzelan dagoen ETAko preso batek jasotzen duen eskutitz bat, eta bertan presoak ezagutzen ez duen emakume batek azaltzen dion bere alabak etxetik alde egin duela, ETAkoa izateko asmoz. Presoaz gauza gutxi dakigu, bere izena (Andoni) ia besterik ez.

Dena dela, liburu honetan kontatzen dena bezain inportantea (inportanteagoa ez bada) iruditu zait isilpean utzi dena. Adibidez, gertakariak deskontestualizatuta agertzen dira, eta horren ondorioz atxiloketak-eta inolako kausarik gabeko abdukzioak direlako inpresioa geratzen da, testuan dioena bakarrik kontuan hartuta. Bortizkeria bera ia ez da aipatzen, eta, hau egiten denean, batez ere torturari loturiko pasarte batzuetan agertzen zaigu. Isilpean geratzen den beste osagaia, norberaren erantzukizunarena da. Alabak etxetik alde egin behar izan du ETAn sartuta dagoelako, baina hau kontatuta dago hogei urteko neska horrek hartu dituen erabakien gainean inolako erantzukizunik izango ez balu bezala. Gauzak horrela, bide horretatik jotzea ez da neskaren erabakia, baizik-eta berari gertatu zaion gauza bat, neska (behin eta berriro “gaixo” kalifikatzen dena) zirkunstantzien biktima dela irudikatuz.

Edonola ere, borrokan aritzeaz,bere perspektiba pertsonalen porrotaz nekatu den pertsonaren ikuspegia, bizitza arrunta irrikatzen duen pertsonarena alegia, nabarmentzen da, hori bai, borroka zuzena ote den eztabaidatu gabe. Literaturaren aldetik, agian ez du ezer berezirik eskaintzen liburu honek, baina arazoaren beste ikuspuntu bat eskaintzen du.