kritiken hemeroteka

7.304 kritika

Azken kritikak

« | »

Pedro Páramo / Juan Rulfo (Juan Garzia Garmendia) / Ibaizabal, 2002

Comala argitara Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 2002-07-14

Beti da gozatzeko modu eta bide Rulfo irakurtzea, bai Lautada sutan (Koldo Etxabek itzulia) eta zer esanik ez Pedro Páramo hau, Juan Garziaren eskuetatik pasa eta gero. Gozatzeko eta ikasteko modua, Juan Garziaren itzulpena, aberatsa baita oso, txukunaz gainera. Halako liburuak irakurri ondoren, pentsatzen hasten naiz euskal literaturak baduela oraindik etorkizun pittin bat, munduko beste hizkuntzen aldean, eta ez azpian, berez euskaraz sortutako testua balitz bezala irakurtzen baita. Gure hizkuntzarekin ditugun zorrak kitatzeko saioa noski, irakurketarena, besterik gabe, liburu ederrak berez eta nahi gabe irakurtzen baitira, ahalegin berezirik gabe.

Beste kontua da Rulforena (1918-1986), ezaguna mundu guztian aipatutako liburuen egile izanagatik; hain ezagunak liburuak, non haiei buruzko tesi ugari kaleratuak baitira dagoeneko, liburuetan oinarrituriko filmak ere ugariak diren bezalaxe. Ez alferrik eta Juan Garziak berak, hitzaurrean isurtzen duen jakituriaren adibide, esaten baitu Rulfo izan zela liburu honetan “errealismo magikoa” deitu izan den horren sortzaileetako bat (“sorburu” hitza idazten du Juan Garziak), eta ez dut uste baieztapen hori zalantzan jartzekoa denik. Liburuak hitzaurreaz gainera, badu hitzatze edo gibel hitza edo hondar solasa (Juan Garziaren mintzairan), Carlos Blanco Aguinagak idatzia, non jaiotzez irundar den idazle, ikerlari eta irakasleak —Rulfo bera haragiz eta ez letraz ezagututakoa— aipatzen duen Rulforen lasaitasuna, hitz egiteko (bere buruarekin izan ezik, literatura, besteren artean norberak bere buruarekin hitz egiteko ariketa baita) zuen zailtasuna. Polita da, baiki, Blanco Aguinagaren testua, eta polita da Rulfok Comala asmatuaren gainean eraikitako mundua, gero Juan Garziak zimentu eta guzti, gurera ekarri duena.

Ez da gutxi.

Azken kritikak

Irautera
Castillo Suarez

Igor Estankona

Jekyll doktorearen eta Hyde jaunaren kasu bitxia
Robert Louis Stevenson

Joannes Jauregi

Enarak itzuli dira
Gari Berasaluze

Aiora Sampedro

Itsas bizimina
Pello Otxoteko

Alex Uriarte

Lerro etena (2004-2018)
Angel Erro

Iratxe Esparza

Kabitu ezina
Aintzane Usandizaga

Ibon Egaña

Analfabetoa
Iñigo Astiz

Javier Rojo

Fake news, ez dira atzo goizekoak
Fito Rodriguez

Mikel Asurmendi

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Peru Iparragirre

Mila ezker
Garbiñe Ubeda

Aritz Galarraga

Atzerrian
Nerea Balda

Javier Rojo

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Maddi Ane Txoperena Iribarren

Analfabetoa
Iñigo Astiz

Joannes Jauregi

Poesia kaiera
Cesare Pavese

Aiora Sampedro

Artxiboa

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Hedabideak