kritiken hemeroteka

7.325 kritika

Azken kritikak

« | »

Adlotse / Jokin Urain / Txalaparta, 1993

Etsipena eta itxaropena Laura Mintegi / Egin, 1993-03-07

Nobela honetan deigarrien suertatzen zaigun lehen gauza bere izenburua da; azalpen beharra dauka eta. Adlotse alderantziz irakurrita estolda da, hau da “alcantarilla”. Titulua oso erakargarria ez bada ere, nobela, zorionez, titulua baino askoz ere deigarriagoa da.

Nobelan, estolda eta adlotseren istorioak kontatzen dira, baten etsipena eta bestearen itxaropena; esklabutza, eta beronen kontzientzia hartzea; iluntasuna eta argirako esperantza. Adlotse menpekotasunaz mintzatzen zaigu, tiraniaz, eta, tartean, beste herri hipotetiko batez.

Hasiera-hasieratik alegoria edo fabula itxura hartzen du nobelak, moralejaren zain uzten gaituela. Egileak zerbait esan nahi digula somatzen dugu, aurretik zerbait dakienaren ziurtasunaz azaltzen baititu egoerak, errukigabe. Fabuletan bezala, gris guztiak desagertu egiten dira eta gauzak zuribeltzez agertzen zaizkigu, egoerak eta jokaerak muturretara eramanaz.

Kontaketa zuzena dauka, intentzionatua, ironiaz eta maliziaz betea, inuxentekeriarik gabea, umore mingotsaz. Egoera ankerrenak ezagutu dituenaren atalaiatik idatzita dago, kontzesiorik gabe. Zauriei ozpina botatzen dien horietarikoa da, osatzearren eta hala ere, atsekabeen gainetik, optimismoa erreibindikatzen du, aldaketa posiblea, baina ez alaitasun faltsuaz edo azalezkoaz, ez, arazoen gainetiko benetako baikortasunaz baizik. Nobela hau, batez ere, pentsamendu askeari kantua da: preso dagoen pentsamendua askatu egin behar dela diosku egileak. Ez da makala!

Pasarte batzuetan oso ezagunak zaizkigun gertaerak parodiatzen ditu, eta, konkretuki Anoetan Imanolek eman zuen kantaldi famatua.

Antzeko egoera erabiliz, idazle, poeta, kantari, artista eta intelektualen aurkako kritika zorrotz eta su-tsua egiten du, batez ere hauek pertsona zintzoa akatu egiten dutenean, fisikoki hiltzeraino ailegatuz. Puntu honetan irakurlea Lexeta protagonistarekin identifika dadila lor

tzen du, ezbeharrean identifikatuta. Eta hala ere, estoldan egiten den lanari esker, zanpatuak eta menperatutakoak argitara azaltzen dira, eta pentsamendu guztiak askatzea lortzen dute, borrokaren borrokaz. Amaiera apokaliptikoa da, hunkigarria, arina, zoroa,

Zenbait ipuinez gain, Urainek Iraina nobela idatzi zuen aurretik, oraingo hau baino kriptiko eta zailagoa zena, batez ere lexikoari zegokionez. Urainek erraz idazten du, arintasunez, nahiz eta sakontasuna eta sarturiko orduak ere nabaritzen zaizkion.

Nobela hau, aurrekoa bezala, kartzelan idatzi du. 1983an Iparraldera alde egin zuen, eta 1986an atxilotu egin zuten, ehundaka urtetako kartzela zigorra ezarri ziotelarik.

Carabanchel, Alcala, Herrera, Sevilla II eta Terueleko espetxeetatik iragan ondoren, Bouxekoan dago egun. Hurrengo aldaketa arte.

Azken kritikak

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Sustrai Colina

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Javier Rojo

Mari-mutil handi baten bluesa
Leslie Feinberg

Onintza Irureta Azkune

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Javier Rojo

Oroimenaren xaflakortasunaz
Paloma Rodriguez Miñambres

Javier Rojo

Urtaroak eta zeinuak
Jon Gerediaga

Igor Estankona

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Iratxe Esparza

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Hasier Rekondo

Deklaratzekorik ez
Beñat Sarasola

Javier Rojo

Mundutik mundua
Edu Zelaieta

Javier Rojo

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Amaia Alvarez Uria

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Igor Estankona

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Estibalitz Ezkerra

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Javier Rojo

Artxiboa

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Hedabideak