kritiken hemeroteka

7.777 kritika

Azken kritikak

« | »

Ur arreak, ur garbiak / Joan Mari Irigoien / Elkar, 2011

Erdibitutako mundua Javier Rojo / El Correo, 2011-11-26

Joan Mari Irigoien XX. mendearen azken hamarkadetan euskal literaturan egon den idazlerik garrantzitsuenetako bat izan da. Bere eleberriak oso irakurriak eta preziatuak izan ziren bere momentuan, euskal literaturaren modernizazio garaian errealismo magikoaren eragina guregana ekarri zuenean. Urteak pasatu dira, eta literaturak ere norabide aldaketa nabarmenak izan ditu. Irigoienen ahotsak berezkoa eta identifikagarria izaten jarraitzen du, hasierako planteamendu horiekiko zaletasuna neurri batean behintzat mantentzen den bitartean. Boteprontoan, haren literatura gogoratzean, honelako ezaugarriak etortzen dira burura: munduan kontrajarritako bi indar erakusteko joera; naturalezaren pertsonifikazio ia-ia animista; modernitatetik pixka bat urrun duaden inguruak; diskurtso abstrakturako joera… Honelako ezaugarriak agertzen dira bere azken liburuan, Ur arreak, ur garbiak izenburua duen nobelan. Argumentuak abiapuntu hau dauka: adiskide batzuk bazkari batean elkartzen dira eta bazkarian beraien haurtzaroko eta gaztaroko herria gogoratzen hasten dira. Elkartzen direnean, hirurogeita hamabost urte inguruko agureak dira eta haien haurtzaroko mundua Gerra Zibilaren inguruan kokatzen da. Beraien herria Nafarroan zegoen eta Urgain zuen izena, baina 50eko hamarkadan desagertu zen urtegi bat eraikitzeko. Beraien gaztaroko mundua, beraz, dagoeneko ez dagoen mundu bat da, baina haiek mundu harekiko leialak izaten jarraitzen dute. Nobelak argumentuaren aldetik ez dauka oso oinarri sendorik, zeren bazkarian elkartzeak aitzakia ematen baitu haurtzaroko eta gaztaroko oroitzapen episodiko batzuk aurkezteko.

Beste alde batetik, nabarmena da Irigoienek euskal klasikoen idazkera imitatzeko duen trebezia, idazkeran XVII eta XVIII. mendeetako euskal idazleen oihartzunak aurki baitaitezke. Honek, eta honekin batera gauzak gehiegi azaltzeko joerak, testuari erretorizismo handia ematen diote. Nobelan apezak eta fedegabeak, langileak eta jauntxoak, anarkistak eta falangistak, agertzen zaizkigu eta, kontrajarpenerako joera duelarik, onen eta gaiztoen arteko borroka baten erdian egongo balira bezala erlazionatzen dira.

Azken kritikak

Algara mutilatuak
Ane Labaka Mayoz

Irati Majuelo

Poesia kaiera
Christopher Okigbo

Igor Estankona

Iturria
Unai Elorriaga

Iban Zaldua

Sotoan gordeak
Miren Gorrotxategi

Arrate Beristain Uriarte

Etxeko urak
Leire Bilbao

Jose Luis Padron

Arkanbele kantak
Mikel Taberna

Aiora Sampedro

Mizia min
Jon Ander Urkiaga

Nagore Fernandez

Algara mutilatuak
Ane Labaka Mayoz

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Poesia kaiera
Edna St. Vincent Millay

Igor Estankona

…eta infernuko demonioa adiskide
Iñaki Irisarri

Paloma Rodriguez-Miñambres

Zartatua / 4.48 Psikosia
Sarah Kane

Amaia Alvarez Uria

Erabili goldea hilen hezurren gainetik
Olga Tokarczuk

Irati Majuelo

Lilurabera
Yurre Ugarte

Paloma Rodriguez-Miñambres

Dendaostekoak
Uxue Alberdi

Mikel Asurmendi

Artxiboa

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Urria 2020

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Hedabideak