kritiken hemeroteka

7.905 kritika

Azken kritikak

« | »

Scanner / Leire Bilbao / Susa, 2011

Maiakovskiren musak Igor Estankona / Argia, 2011-11-06

Titulu futurista gora-behera, ez da liburu hotza Leire Bilbaorena. Scannerra pasatzen die ohiturei eta harremanei, eta heroi izan nahi ez dutenen poesia xamurra dakar: zati bat berea da, beste bat edozeinek sentitu dituen gauzen gainekoa. Horregatik Ondarroan hasi eta unibertsaltasunera egiten du Scanner-ek, ia konturatu barik. Errealismo zikinarekin batzuetan, minimalismoaren bidetik beste batzuetan, liburuak txikitako arora garamatza, eta gero infernu helduetara, azkenik berriro eguneroko gauza txikien balorea gogorarazteko: “Gauza gutxi dira azken finean ezinbestekoak / azalaren lehen mintzean gordetako beldurra bezala / begiak zabalik edukitzea / edo salbatuko garela pentsatzea”.

Salbaziorik nahi ez baina kontsolazioa bilatzen duen literaturaren bidetik —Otamendi, Meabe, Benito…—, Leire Bilbaok familiaren korapiloak askatzen ditu lehen orrialdeetan. Oihanera itzultzen da estreinako poemetan, hitzik ez zegoen garaira, gizakirik ere ez zegoen mantisaren eta emozioen historiaurrera. Aitaren figuraren absentziaz eta amaren eskuaz hitz egiten diguten piezak gordinak eta ederrak dira: “egun batean Amak / Aita garbitu / eta atseden unerik hartu gabe / arrautza zaharra erruten / eseriko da”.

Tristura barruntatzen da Scanner-en, maitasuna dago, bizitza dario. Zentzumenen mundutik idazten du Leirek errealitatearen gainean, eta horregatik ematen du gogoetak metafisikoak direla, taxi batean edo trenari begira idatzi arren. Esanahi sakonaren bila egindako bidaia eta gauza arruntak interesgarri bihurtzeko ahalegina txalogarria da. Horretan Ezkatak (Susa, 2006) poemarioaren jarraipena iruditu zait hau. Hizkuntza poetikoa doitu egin du beharbada, baina esentzia berbera da. Bukatua dago, perfekzionatua, bere tonua: leuna da eta, era berean, egonezin arraro bat sortzen du.

Aitzakiaren bat jarri behar banio Scanner-i, esango nuke uneka galdu egiten duela nerbioa, bizitzaren alderdi ilunean guztiz sartu barik egiten dituela zenbait itzulinguru, eta poema indartsuen ondoan gatz bakoak irakurri behar izateak penatu nauela. Zuria, biguna, bustia edo Desertua edo Oinen arteko hutsunea edo Inventarium poema liburuaren alderdi makalenaren adibide dira. Trazu fin eta sinpledun zatietan gauza asko kontatzen ditu Leire Bilbaok. Sinpletasunari uko egin eta sinbolo eta konplikazioetan galtzen denean, ostera, gozo sartu bai, baina ez da ailegatzen.

Azken kritikak

Infinitua ihi batean
Irene Vallejo

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Agur, maitea, ikusi arte
Massimo Carlotto

Asier Urkiza

Izurritea
Onintza Enbeita

Nagore Fernandez

Egungo euskal krimen-literatura
Askoren artean

Paloma Rodriguez-Miñambres

Totelak
Fermin Etxegoien

Mikel Asurmendi

Krakovia
Goizalde Landabaso

Irati Majuelo

Faith
Lander Garro

Ibon Egaña

Walden
Henry David Thoreau

Asier Urkiza

Eraikuntzarako materiala
Eider Rodriguez

Nagore Fernandez

Poesia kaiera
Alda Merini

Paloma Rodriguez-Miñambres

Zeruak eta infernuak
J.M. Olaizola "Txiliku"

Mikel Asurmendi

Krakovia
Goizalde Landabaso

Aitor Francos

Dortokaren begirada
Jon Arretxe

Aitor Francos

Bihurguneko nasa
Uxue Apaolaza

Hasier Rekondo

Artxiboa

Urtarrila 2022

Abendua 2021

Azaroa 2021

Urria 2021

Iraila 2021

Abuztua 2021

Uztaila 2021

Ekaina 2021

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Hedabideak