kritiken hemeroteka

7.044 kritika

Azken kritikak

« | »

Nora ez dakizun hori / Irati Jimenez / Elkar, 2009

“Nora ez dakizun hori” edo idazlea(k) ez daki(t)en nora! Mikel Asurmendi / Irunero, 2011-09

Irati Jimenez kazetariaren arrastoa hartua nuen. Kazetaritzako bere idazkiak irakurriak —apurrak izan arren—, bere letrek —literatur idazle gisa— zabaldutako ildoa ezagutzeko gogoa izeki zidaten. Hartara, Nora ez dakizun hori-rekin menturatu nintzen, iaz egin ere. Eleberriak ez ninduen harrapatu. Ene trenpu eskasari egotzi nion Nora-ren bidean aitzina egin ez izana. Atx!

Udan ekin diot ostera ere (hamaika liburu ditut pilan emanak, R.S.-ren Hamaika pauso berrirakurtzen ari naizela). Honatx Nora ez dakizun horik iradoki dizkidanak.

Eleberrian barrena nindoala, Iratxe Esnaolaren Galerna eleberria laburrarekikoa heldu zitzaidan gogora. Enbata hartan galdu nintzen eta ezkor idatzi nuen hari buruz. Orain, honekin ere, antzean gertatu zait. Ez ditut bi liburuak alderatu nahi, ez dute zer ikusirik-eta. Alabaina, hau ere emakume batek idatzia denez, misogino baten antzo sentitu nuen nire burua. Hau malura!

Galernak eragindako zirimolan murgildurik, ez nuen liburua zertaz zihoan azaldu ere. Honena egin dezadan bederen: “Martin munduan gaindi ibili ondoren, Bilbora bueltatu da. Erretratu parrasta ekarri du, emakume bera agertzen da beti, erdi ostendua edo. (…) Norak, berriz, irratian dihardu gauez…”.

Ipuinak, sorginak eta likantropoak, maitasuna eta magia… Denak batera barneratu zaizkit Noraren ildoan, nahas-mahas. Hau anabasa! Eta ni, eskas, galdua, itota, nora eta nola ekin jakin gabetarik.

Iratiren eleberriaren bidez unibertsaltasuna antzeman nahi izan dut: gure partikulartasunetik mundurako izan eta munduaren iradokizunak nireganatzea. Nobelaren zioa izan liteke. Ez Iratirena, nirea diot.

Inpresioa daukat (Igartza saria edota Zubikaria saria, edo beste sariak tarteko) klennex-ko literatura (barkatu, marka bat publizitatzen ari naiz) jorratzen ari dela gurean. Hots, nago, azkar irakurri eta botatzeko —kontsumozko literatura— idazten dela gaur egun. Eta hori nabarmenagoa ageri zait belaunaldi berriko idazleen liburuetan. Ez da erruki kontua, benetan diot, ez penetan. Baina pena hartzen dut. Nork bere kontraesana!

Alegia, literatur iruzkingile izate honetan —kazetari ofizioan ari naizenez— idazle gazteek idazteko duten ahalmena ezagutzen dut. Zoritxarrez, literaturari ekiten diotenean, ez dute literaturak —nire gusturako, prefosta— eskatzen duen ardura hartzen.

Literatura idaztean, egunkariera-z edo aldizkariera-z harago joaten saiatu behar dutelakoan nago. Areago, Iratiren kasuan (barkatu al didazu afrontua Irati, arantza hau zure liburuarekin atera izana), berak egunkariera-z edo aldizkariera-z idatzitako testuak Nora ez dakizun hori eleberriko “literatura” baino askoz duinagoak eta jasoagoak baitira.

Nora ez dakizun hori —nire gusturako, prefosta— “egungo” idazlea(k) ez daki(t)en nondik norakoaren isla da.

P. S. Ez sartu liburu hau Iratxe Esnaolaren Galerna eleberriaren zakuan. Enkas, diot.

Azken kritikak

Erreka haizea
Sonia González

Aiora Sampedro

Bakartasunaz bi hitz
Filipe Bidart

Aritz Galarraga

Pelegrinak
J.E. Urrutia Capeau

Hasier Rekondo

Errukiaren saria
Iñaki Irazu

Alex Uriarte Atxikallende

Mendi-joak
Aingeru Epaltza

Estibalitz Ezkerra

Zauri Bolodia
Oier Guillan

Mikel Asurmendi

Zuloa
Xabier Gantzarain

Peru Iparragirre

Mendi-joak
Aingeru Epaltza

Ibon Egaña

Ahotsak eta itzalak
Maixa Zugasti

Javier Rojo

Gerra txikia
Lander Garro

Roberto Moso

Girgileri Anderea
Maialen Hegi-Luku

Amaia Alvarez Uria

Etsaiak, lagunak, ezkongaiak, maitaleak, senar-emazteak
Alice Munro

Joannes Jauregi

Epailea eta haren borreroa
Friedrich Dürrenmatt

Aiora Sampedro

Bioklik
Asel Luzarraga

Iratxe Esparza

Artxiboa

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Urria 2017

Iraila 2017

Abuztua 2017

Uztaila 2017

Hedabideak