kritiken hemeroteka

7.352 kritika

Azken kritikak

« | »

Nora ez dakizun hori / Irati Jimenez / Elkar, 2009

“Nora ez dakizun hori” edo idazlea(k) ez daki(t)en nora! Mikel Asurmendi / Irunero, 2011-09

Irati Jimenez kazetariaren arrastoa hartua nuen. Kazetaritzako bere idazkiak irakurriak —apurrak izan arren—, bere letrek —literatur idazle gisa— zabaldutako ildoa ezagutzeko gogoa izeki zidaten. Hartara, Nora ez dakizun hori-rekin menturatu nintzen, iaz egin ere. Eleberriak ez ninduen harrapatu. Ene trenpu eskasari egotzi nion Nora-ren bidean aitzina egin ez izana. Atx!

Udan ekin diot ostera ere (hamaika liburu ditut pilan emanak, R.S.-ren Hamaika pauso berrirakurtzen ari naizela). Honatx Nora ez dakizun horik iradoki dizkidanak.

Eleberrian barrena nindoala, Iratxe Esnaolaren Galerna eleberria laburrarekikoa heldu zitzaidan gogora. Enbata hartan galdu nintzen eta ezkor idatzi nuen hari buruz. Orain, honekin ere, antzean gertatu zait. Ez ditut bi liburuak alderatu nahi, ez dute zer ikusirik-eta. Alabaina, hau ere emakume batek idatzia denez, misogino baten antzo sentitu nuen nire burua. Hau malura!

Galernak eragindako zirimolan murgildurik, ez nuen liburua zertaz zihoan azaldu ere. Honena egin dezadan bederen: “Martin munduan gaindi ibili ondoren, Bilbora bueltatu da. Erretratu parrasta ekarri du, emakume bera agertzen da beti, erdi ostendua edo. (…) Norak, berriz, irratian dihardu gauez…”.

Ipuinak, sorginak eta likantropoak, maitasuna eta magia… Denak batera barneratu zaizkit Noraren ildoan, nahas-mahas. Hau anabasa! Eta ni, eskas, galdua, itota, nora eta nola ekin jakin gabetarik.

Iratiren eleberriaren bidez unibertsaltasuna antzeman nahi izan dut: gure partikulartasunetik mundurako izan eta munduaren iradokizunak nireganatzea. Nobelaren zioa izan liteke. Ez Iratirena, nirea diot.

Inpresioa daukat (Igartza saria edota Zubikaria saria, edo beste sariak tarteko) klennex-ko literatura (barkatu, marka bat publizitatzen ari naiz) jorratzen ari dela gurean. Hots, nago, azkar irakurri eta botatzeko —kontsumozko literatura— idazten dela gaur egun. Eta hori nabarmenagoa ageri zait belaunaldi berriko idazleen liburuetan. Ez da erruki kontua, benetan diot, ez penetan. Baina pena hartzen dut. Nork bere kontraesana!

Alegia, literatur iruzkingile izate honetan —kazetari ofizioan ari naizenez— idazle gazteek idazteko duten ahalmena ezagutzen dut. Zoritxarrez, literaturari ekiten diotenean, ez dute literaturak —nire gusturako, prefosta— eskatzen duen ardura hartzen.

Literatura idaztean, egunkariera-z edo aldizkariera-z harago joaten saiatu behar dutelakoan nago. Areago, Iratiren kasuan (barkatu al didazu afrontua Irati, arantza hau zure liburuarekin atera izana), berak egunkariera-z edo aldizkariera-z idatzitako testuak Nora ez dakizun hori eleberriko “literatura” baino askoz duinagoak eta jasoagoak baitira.

Nora ez dakizun hori —nire gusturako, prefosta— “egungo” idazlea(k) ez daki(t)en nondik norakoaren isla da.

P. S. Ez sartu liburu hau Iratxe Esnaolaren Galerna eleberriaren zakuan. Enkas, diot.

Azken kritikak

Irautera
Castillo Suarez

Irati Majuelo

Txikiaren handitasuna literaturan
Mariasun Landa

Amaia Alvarez Uria

Itsas bizimina
Pello Otxoteko

Hasier Rekondo

Bertsoak
Juan Mari Lekuona

Javier Rojo

Basa
Miren Amuriza

Txema Arinas

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Ibai Atutxa Ordeñana

Auschwitzeko tatuatzailea
Heather Morris

Joannes Jauregi

Diplomatikoa
Machado de Assis

Aiora Sampedro

Enarak itzuli dira
Gari Berasaluze

Igor Estankona

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Irati Majuelo

Blues bat bizitzari
Patxi Ezkiaga

Igor Estankona

Mugi/atu
Beatriz Chivite

Javier Rojo

Larrosak, noizean behin
Jon Iriberri

Aritz Galarraga

Kabitu ezina
Aintzane Usandizaga

Javier Rojo

Artxiboa

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Hedabideak