kritiken hemeroteka

7.544 kritika

Azken kritikak

« | »

Nora ez dakizun hori / Irati Jimenez / Elkar, 2009

“Nora ez dakizun hori” edo idazlea(k) ez daki(t)en nora! Mikel Asurmendi / Irunero, 2011-09

Irati Jimenez kazetariaren arrastoa hartua nuen. Kazetaritzako bere idazkiak irakurriak —apurrak izan arren—, bere letrek —literatur idazle gisa— zabaldutako ildoa ezagutzeko gogoa izeki zidaten. Hartara, Nora ez dakizun hori-rekin menturatu nintzen, iaz egin ere. Eleberriak ez ninduen harrapatu. Ene trenpu eskasari egotzi nion Nora-ren bidean aitzina egin ez izana. Atx!

Udan ekin diot ostera ere (hamaika liburu ditut pilan emanak, R.S.-ren Hamaika pauso berrirakurtzen ari naizela). Honatx Nora ez dakizun horik iradoki dizkidanak.

Eleberrian barrena nindoala, Iratxe Esnaolaren Galerna eleberria laburrarekikoa heldu zitzaidan gogora. Enbata hartan galdu nintzen eta ezkor idatzi nuen hari buruz. Orain, honekin ere, antzean gertatu zait. Ez ditut bi liburuak alderatu nahi, ez dute zer ikusirik-eta. Alabaina, hau ere emakume batek idatzia denez, misogino baten antzo sentitu nuen nire burua. Hau malura!

Galernak eragindako zirimolan murgildurik, ez nuen liburua zertaz zihoan azaldu ere. Honena egin dezadan bederen: “Martin munduan gaindi ibili ondoren, Bilbora bueltatu da. Erretratu parrasta ekarri du, emakume bera agertzen da beti, erdi ostendua edo. (…) Norak, berriz, irratian dihardu gauez…”.

Ipuinak, sorginak eta likantropoak, maitasuna eta magia… Denak batera barneratu zaizkit Noraren ildoan, nahas-mahas. Hau anabasa! Eta ni, eskas, galdua, itota, nora eta nola ekin jakin gabetarik.

Iratiren eleberriaren bidez unibertsaltasuna antzeman nahi izan dut: gure partikulartasunetik mundurako izan eta munduaren iradokizunak nireganatzea. Nobelaren zioa izan liteke. Ez Iratirena, nirea diot.

Inpresioa daukat (Igartza saria edota Zubikaria saria, edo beste sariak tarteko) klennex-ko literatura (barkatu, marka bat publizitatzen ari naiz) jorratzen ari dela gurean. Hots, nago, azkar irakurri eta botatzeko —kontsumozko literatura— idazten dela gaur egun. Eta hori nabarmenagoa ageri zait belaunaldi berriko idazleen liburuetan. Ez da erruki kontua, benetan diot, ez penetan. Baina pena hartzen dut. Nork bere kontraesana!

Alegia, literatur iruzkingile izate honetan —kazetari ofizioan ari naizenez— idazle gazteek idazteko duten ahalmena ezagutzen dut. Zoritxarrez, literaturari ekiten diotenean, ez dute literaturak —nire gusturako, prefosta— eskatzen duen ardura hartzen.

Literatura idaztean, egunkariera-z edo aldizkariera-z harago joaten saiatu behar dutelakoan nago. Areago, Iratiren kasuan (barkatu al didazu afrontua Irati, arantza hau zure liburuarekin atera izana), berak egunkariera-z edo aldizkariera-z idatzitako testuak Nora ez dakizun hori eleberriko “literatura” baino askoz duinagoak eta jasoagoak baitira.

Nora ez dakizun hori —nire gusturako, prefosta— “egungo” idazlea(k) ez daki(t)en nondik norakoaren isla da.

P. S. Ez sartu liburu hau Iratxe Esnaolaren Galerna eleberriaren zakuan. Enkas, diot.

Azken kritikak

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Ibai Atutxa Ordeñana

Poesia kaiera
June Jordan

Aiora Sampedro

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Joannes Jauregi

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Igor Estankona

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Irati Majuelo

Hormako paper horia
Charlotte Perkins-Gilman

Amaia Alvarez Uria

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Javier Rojo

Poesia kaiera
June Jordan

Igor Estankona

Nobela errealista bat
Joxean Agirre

Joannes Jauregi

Moio - Gordetzea ezinezkoa zen
Kattalin Miner

Aiora Sampedro

Den-dena nahi dugu
Nanni Balestrini

Ibon Egaña

Erbesteko elurra
Felipe Juaristi

Javier Rojo

Lurra eta dardara
Askoren artean

Irati Majuelo

Miren eta erromantizismoa
Ramon Saizarbitoria

Imanol Mercero

Artxiboa

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Hedabideak