kritiken hemeroteka

7.706 kritika

Azken kritikak

« | »

Hutseaniko hazkurria / Joxemiel Bidador / Pamiela, 2010

Epika eta Lirika. Izan vs Egon. Pika eta Ebats Mikel Asurmendi / Irunero, 2011-08

Lemizkoz (lehenbizikoz) aitor dezadan titulu bera ontsa endelegatu gabe hasten dudala iruzkin hau. Gibelekoz aitzina. Bukaerakoaz amaieran aipatuko dut, eta beste delakoari buruzkoa, hots.

Hazkurria funtsezkoa dugu bizitzeko, baita funtsekoa ere Joxemiel Bidadorren poesia ulertzeko. Hutseanikoak, berriz, iradokizun gisara hartzen diot Bidadorri. Bere abizenak legez, poesiaz elikatzeko hainbat kontu eta zio iradokitzen dizkit hutseanikoak.

Bertsotan ezinean —Xalbadorren maneran, demagun— bere barne etsia —eta hesia— urratzen du poetak. Lemizkoz —Joxemiel Bidadorrek izkiriatu gisan— arauak —eta hesiak— urratzen hasten baita poeta, hitz neurtuen mugetatik aske, hitz lauetan. Barneko harrarekin borrokan, bere beste ni-arekin dihardu eleketan: lohia eta hordia iragan ditu poetak. Orekan ibili aldera betiere, identitate gabetasunaren lanturua jasan du, hiriaren morrontza —aitaren etxerik gabe dabil munduan— gizonkiaren plazera eta desplazeraren porrota eta egungo (euskal) poesiaren Niaren proiekzio faltsua agerian utziz.

Barneko etsia urraturik, kanpo etsiaz dihardu buru-belarri segidan. Hari jarraikiz hauxe ikasi diot: jaioz geroztik heriotzari buruz tai gabe abiaturik, buru-belarri ezpalkatzen ditugu memoriaren barruan aterpetutako oroitzapenak. Sekula baino gehiago memoriaz elikatutako izakariak baikara gaur egungo munduan. Zoriona merke saltzen zuen jendarte-merkatu honetan honen alternatiboa izan zaitezke, baina libre ez.

Barne zein kanpoko etsia mendera ezinak direla onarturik, historiaren harrobia zama kargaturik, munduan jarraikitzen ausartzen da poeta, oldarkor: gibelekoz aitzina, ezkortasuna onartzen du —etsipena nagusi izanagatik errealitate gordinari aitzi eginez— naufragoa izaki. Heriori erregu egiten dio, baikor egin ere, jakinik ezin dugula harengandik libratu, jakinik ere inspirazioa ez dela nahikoa poema onak idazteko, poema onenak idatzi gabekoak baitira. Hutseanian geratutakoak agian, bidezidorretan biltzen direnak —edo bide dorretan geratzen direnak—; Bidadorrean, naski.

Eta beste azkenik: Garañoko gatazkaren (bart) bezperan egin besta isilean “Bidadorrean—, andrearen eta desgizonaren gauzatzea burutuko dugu, naski. Pika eta ebats / pika bietan eta ebats / pika bietan eta ebats / pika bietan eta ebats /…ezker eta eskuin / ezker eta hiru / erdizka eta hiru…

Epika eta Lirika. Izan vs Egon. Pika eta Ebats…

Azken kritikak

Bidaideak
Agurtzane Intxaurraga / Arantxa Iturbe

Javier Rojo

Abaro
Itxaro Borda

Igor Estankona

Analfabetoa idazle
Agota Kristof

Irati Majuelo

Erle langileen amodioak
Aleksandra Kollontai

Ibon Egaña

Urrats urratuak
Askoren artean

Javier Rojo

Hiruki gatazkatsua
Marina Sagastizabal

Nagore Fernandez

Naparra, kasu irekia
Jon Alonso

Aiora Sampedro

Eros
Eric Dicharry

Javier Rojo

Bidasoan gora
Eneko Aizpurua

Mikel Asurmendi

Ibaiertzeko ipuina
Oihane Amantegi Uriarte

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Argiantza
Pello Lizarralde

Hasier Rekondo

Nola gorde errautsa kolkoan
Miren Agur Meabe

Javier Rojo

"C'est la vie" kantatzen dute zaharrek
Karlos Zabala

Arrate Beristain Uriarte

Ibaiertzeko ipuina
Oihane Amantegi Uriarte

Rafa Ugalde

Artxiboa

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Urria 2020

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Hedabideak