kritiken hemeroteka

7.399 kritika

Azken kritikak

« | »

Hau gizon bat bada / Primo Levi (Mikel Irurtia) / Alberdania, 2011

Hau gizon bat bada Mikel Garmendia / eizie.org, 2011-07-12

Lager edo kontzentrazio-esparru baten barruan bizi izan zuen infernua kontatzen digu Primo Levik Hau gizon bat bada eleberrian. Berak esanda dakigu esperientzia hura bizi ezean ez zuela sekula idatziko eta gaineratzen digu “liburu hau idazterakoan hizkuntza bare eta soila erabili dut, ez biktimaren arranguratia, ez mendekatzailearen sumindua: zenbat eta objektiboagoa izan, nire hitza orduan eta sinesgarriago eta eraginkorragoa izango zela pentsatu nuen…” Eta formaz ere berdin jokatzen duela esan behar, lehenengo irakurraldian sartzen zaizkigu zuzen eta garden liburuko esaldiak buru-bihotzetan, eta hori euskaraz ematen bete-betean asmatu du Mikel Irurtia itzultzaileak bere bertsioarekin: erraz, lehenengotik, segida guztiz natural batean irakurtzen den bertsioa eskaini digu.

Asko idatzi da Bigarren Mundu Gerrari buruz, era askotara, eta ikuspuntu txoil desberdinetatik. Primo Levik berak bizitako esperientziaz, geroaz, zergatiez eta abar jakin nahi duenak aski du eleberriaren eranskin gisa atzealdean datorren elkarrizketa benetan interesgarria irakurtzea eta bertan ematen digu, gainera, liburu honen planteamenduaren, Primo Leviren kezka nagusiaren klabea. Honela dio amaieran: “Eta, finean, agian halaber eragin zidan neure kideengan eta neure baitan beti, baita egun ilunenetan ere, gizonak eta ez gauzak ikusteko temati gorde nuen borondateak, eta, horrela, lagun asko hondoratze espiritualera zeramatzan beheramendu eta etsipen guztizkoari ihes egitekoak”. Era berean dio goraxeago: “Beharbada halaber lagundu zidaten giza gogoari buruzko jakin-minak (inoiz urritu ez zenak)…”.

Zentzugabea litzateke planteatzen hastea Auschwitzekoa baina infernu gogorragorik izan den, dagoen, egon daitekeen eta abar. Utz dezagun kontua infernua infernu dela, edo zuloa zulo. Eta zuloaren tamaina gorabehera, bat zuloan dagoenean bere buruarekin nola jokatu, bere kideekin nola jokatu, bere borreroekin nola jokatu, hortxe dago koxka. Hau gizon bat bada eleberrria altxor bat iruditu zait alde horretatik, milaka “autolaguntza” liburu baino askozaz ere gizatiarragoa, gertuagokoa, egiazkoagoa. Kirmen Uribek Bitartean heldu eskutik erakutsi zigun bezala, Primo Levik bizitza osoan gogoan ondo sartuak eramateko moduko klabeak ematen dizkigu bere eleberri gogor bezain on honetan.

Azken kritikak

Moio - Gordetzea ezinezkoa zen
Kattalin Miner

Amaia Alvarez Uria

Itzuliz usu begiak
Anjel Lertxundi

Joannes Jauregi

Iturria
Unai Elorriaga

Aiora Sampedro

Zeldak
Elena Olave

Javier Rojo

Susmaezinak
Itxaro Borda

Estibalitz Ezkerra

Irautera
Castillo Suarez

Alex Uriarte

Fakirraren ahotsa
Harkaitz Cano

Untz Ohe

Miñan
Amets Arzallus Antia

Irati Majuelo

Hiru gutun Iruñetik
Patxi Zubizarreta

Amaia Serrano Mariezkurrena

Poesia kaiera
Louis Aragon

Igor Estankona

Poesia kaiera
Louis Aragon

Javier Rojo

Goldsmithen ikaslea
Joxean Agirre

Txema Arinas

Poesia kaiera
John Berger

Igor Estankona

Zorioneko familia
Iñaki Irasizabal

Aiora Sampedro

Artxiboa

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Hedabideak