kritiken hemeroteka

8.068 kritika

Azken kritikak

« | »

Buru ta zioak / Fito Rodriguez / Utriusque Vasconiae, 2010

Esan ta kontraesanak Ainara Maia / Gara, 2011-02-18

Gauzarik garrantzitsuenak ESAN gabe doazelako idatzi egin eta egiten dut, eta esan gabe doa artikulu hau.

Bat-batean ezin esan dena idatzi beharrean idatzi du Fitok aforismo eta gogoeta multzo hau, eta ezin esan beharra aunitz da olerkari lotsati mutu honengan, normalean ahoz esan gabe doazkidalako hitz garrantzitsuenak, eskuz idatzita utziz.

Aire herrikoi gisa, erraz eman dizkio aholkuak poetikoki Fito maisuak idazlegai betiereko honi, eta liburu osoa gorriz azpimarratzeaz gain, pentsarazi dit idazketa eta irakurketaren inguruan:

Baga. Izan al daiteke inoiz idatzi ez den maitasunezko eskutitzik? Bai, Fitok ere baietz esaten dit, izan daitekeela inoiz IDATZI ez den maitasunezko eskutitz bat, bakardadean eta isiltasunean maitearekin komunikaturik, bihotz-odolaren bitartez iristen baita adierazia, ez ahozko, ez idatzizko adierazpenak ere izan daitezkeelako.

Biga. Literatura idazketa eta irakurketa baino aunitzez gehiago delako ez da ez zientzia ez filosofia; literatura etengabeko bilaketa bat da. Eta bat-batean hitza, isiltasuna eta bakardadea puskatzen duena; hori ere bada literatura, (biz)hitza. Bakardadea eta isiltasuna baitira ezinbesteko fikzio hitz hori sortzeko, bestearen kontraesana behar dugu gure esana izateko. Ez gara geure buruaren jabe, esan eta kontraesan etenik gabeetan bilatzen gara literaturan. Nire barne-barneko guztia azalarazi arren, idatziz gero, fikzioaz ari gara, eta fikzio oro autobiografikoa da, ala? Zeren eta zer ote da egia eta zer gezurra? Bakarrik eta isilik nago munduan, eta ez da normala, gizarteak ez baitu erraz onartzen ni bezalako neska isila eta bakartia.

Higa. Egon al daiteke noizbait idatzi den maitasunezko eskutitz baten erantzunik? gizarteak ez du erraz onartzen idazlearen nahigabea, esana eta idatzia desberdinak baitira. Idazkera pentsatu eta esan aitzin badoa, eta erraz idazten badut ere beti ez dut behar bezala idazten. Pentsatu aitzin, sentitzen dut, eta horregatik niretzako bakarrik idatzi izan dut, eta besteentzat idatzi dudalarik mindu ditut lagun-minak. Norberaren ahalegin handiak denona dena ulertzeko eta maitatzeko modua da, idazketa minaren ondorengoa dela ulertzea, irakurtzea. Eta min dut nire maitasunezko eskutitzek ez dutelako erantzunik jaso sentitzean, edo agian, jaso dut isiltasunaren bitartez? Norberaren ahalegin handiak lorpena dakarrela esan dit idatziz Fitok. Gizarteak ez du erraz onartzen baliagarria ez dena.

Laga. Hitzak berez sortzen dira, baina literaturaren lana hitz horiek elkartzea omen da. Adierazteko gaitasunik ez badago, idazleak bilatu egiten du, eta horretarako besteen testuak irakurriz norberak bere buruari kasu egiten dio. Bihotzez eskerrak eman nahi dizkiot Gara egunkariaren Mugalarikooi irakurtzeko eta idazteko aukera honengatik, eta mila esker irakurleei ere bai. Ez adiorik! Poesia eta literatura jolasa dira enetzat, heldutasuna galtzen ari naiz literaturaren bide hauetan. Literatura haurtzaroko oroitzapenen ordezkoa dela esan baitit Fitok, eta gozaldi horrekin probesten segi nahi dut.

Boga. Literatura jolasa izateaz gain, diziplina ere badela kontraesan dit Fitok, eta heldutasuna galduz garatzen noa aitzina bizitzan. Gizadia garatzen duena idazketa baita, eta ahaleginak beti balio du. Etengabe hobetzen laguntzen du literaturak, eta bizhitza arruntean ez dagoena ikusten laguntzen du. Sega. Kultura ez baita natura, baina mundua ulertzen laguntzen du irakurketak, eta bihotzetik irakurtzen jakin behar da. Barka gaizki esanak edo idatziak, eta onak gogoan hartu, irakurle.

Zai. Zure eskutitzaren zain nago, esan edo idatzi nahi duzuna, badakizu, idatzita utzi arren, irakurleona baita erantzuna: Ainara Maya, Unihotel, Cejkova 21, CZ-61500 BRNO, Moravia (Txekiar Errepublika). xorinokantharia@hotmail.com. Zoi. Sorgintzan segi dezagun. Bele. Sorkuntzaren ardatzaren gainean hegan, laino guztien azpitik, sasi guztien gainetik!

Hori da literatura.

Azken kritikak

Keinura itzuli
Elena Olave

Irati Majuelo

Poema liburu bat ---irakurtzeko jarraibideak---
Angel Erro

Maddi Galdos Areta

Ipuina engainua da
Iban Zaldua

Aitor Francos

Isildutako eskuak
Jon Abril

Aitor Francos

Atsoa
Victor Catala

Nagore Fernandez

Erretzaile damutuen konpainia
Aingeru Epaltza

Asier Urkiza

Borrokalari transgeneroak
Leslie Feinberg

Amaia Alvarez Uria

Berriz zentauro
Katixa Agirre

Ibon Egaña

Amatu
Maite Lopez Las Heras

Mikel Asurmendi

Berriz zentauro
Katixa Agirre

Irati Majuelo

Kale gorriko umeak
Pier Paolo Pasolini

Ibai Atutxa Ordeñana

Berriz zentauro
Katixa Agirre

Jon Martin-Etxebeste

Azken etxea
Arantxa Urretabizkaia

Mikel Asurmendi

Hamahiru ipuin
Luisa Carnes

Asier Urkiza

Artxiboa

2022(e)ko abendua

2022(e)ko azaroa

2022(e)ko urria

2022(e)ko iraila

2022(e)ko uztaila

2022(e)ko ekaina

2022(e)ko maiatza

2022(e)ko apirila

2022(e)ko martxoa

2022(e)ko otsaila

2022(e)ko urtarrila

2021(e)ko abendua

Hedabideak