kritiken hemeroteka

8.302 kritika

« | »

Ogi hutsa / Mohamed Xukri (Arantzazu Royo) / Igela, 2010

Ogi hutsa Mikel Garmendia / eizie.org, 2011-01-26

Esan berri digu Alex de la Iglesia zinemagileak bere ustez gizakiok geure beldurrei aurre egiteko sortua dugula kultura. Eta kulturaren barruan, literatura, noski. Mohamed Xukrik ere bere beldurrei aurre egiteko ikasi zuen idazten eta irakurtzen hogei urte zituela, lehenengo letrak ziega batean ikasi ondoren. Eta hortxe amaitzen da, irakurtzen ikasteko erabakiarekin, kontakizun hau, bere familiak goseari ihes egiteko Rifetik Tanger-era alde egitearekin hasten dena. Gosea, bai, horixe da kontakizun autobiografiko bikain honetako paisaia morala. Behin eta berriro kontatuko digu egileak berak txikitan bizirik irauteko egin eta jasan behar izan zituenak. Tanger, Oran, Larache… miseria-eremuak, non haztearekin batera deskubritzen diren mina, injustizia eta gupida.

Ezertxo ere ez duen eta dena nahi duen mutikoa, bizitzan aurrera egin nahian. Hala deskubrituko du helduen mundua, tranpaz eta engainuz betea. Eta mundu horretan aurkitu nahi du bere lekua, duintasunez eta zentzu batekin bizitzeko. Hori bai benetako abentura: miseriaren anonimotasunaren erdian identitate bat eraikitzea. Idazkera, berriz, zuzena, sendoa, jakintsua. Riftar baten ahots mindua, egungo literatura magrebtarreko ahots garrantzitsuenetakoa.

Magreb eta Xukri bera ondo ezagutu zituen Juan Goytisoloren hitzok baliagarri zaizkigu Xukrigana eta bere Ogi hutsa eleberrira hurbiltzeko:

“Handik urte batzuetara Mohamed Xukriren lagun egin nintzenean, ez ninduen harritu Tangerren exotismoak eta misterioak liluratutako era guztietako orientalistei egiten zien kritika erabatekoak. Familiak abandonatuta uztea, gosea eta analfabetismoa ez dira inola ere enigma. Eleberrigileak nozitu egin zituen, erreakzionatu egin zuen horien aurrean eta garaitu egin zituen luma asko galdu zituen borrokan. Horra zergatik iruditzen zaidan Ogi hutsa eleberri eredugarri bat. Aberastasunaren oskol menderaezinaz babestutakoen bizitzak —El Monteko hiribilduak, Espartel badia edo lur-muturreko turismo-guneak— ez du inolako zerikusirik jende askoren zurztasunarekin, langabeziarekin, miseriarekin, mila eta bat bizibide malabaristekin. Sentimentalismorik eta konplazentziarik gabe erretratatu zituen Xukrik. Orientalistenaren kontrako bidean, txiroen egunerokotasuna erabili zuen lehengai gisa bere ikuspegia eraikitzeko.”

Idazkera zuzena, sendoa, jakintsua, guk, jatorrizkoarekin erkatzeko gaitasun ezatik, euskarazko bertsioan Arantzazu Royoren itzulpen bikainari esker gozatzeko luxua duguna. Ez zaitu, ez, hotz utziko irakurketa bortitz bezain atsegingarri honek.

Azken kritikak

Ulu egiteko bolondres bila
Harkaitz Cano

Mikel Asurmendi

Mesfida zaitez
Bea Salaberri

Irati Majuelo

Transgresioa irakasgai
Bell Hooks

Bestiak Liburutegia

Manttalingo alaba
Mikel Etxaburu

Paloma Rodriguez-Miñambres

Airemortuak
Gorka Salces Alcalde

Asier Urkiza

Haragizko mamuak
Karmele Mitxelena

Nagore Fernandez

Zoriontasunaren defentsan
Epikuro

Aritz Galarraga

Zeru-lurren liburua
Jon Gerediaga

Aitor Francos

Ez naiz ondo akordatzen
Karlos Linazasoro

Sara Cabrera

Gizon barregarriak
Joxean Agirre

Sara Cabrera

Ura ez baita beti gardena
Xabi Lasa

Irati Majuelo

Gaueko azken expressoa
Eneko Aizpurua

Ibon Egaña

Carvalho Euskadin
Jon Alonso

Aiora Sampedro

Gizadiaren oren gorenak
Stefan Zweig

Jon Jimenez

Artxiboa

2024(e)ko apirila

2024(e)ko martxoa

2024(e)ko otsaila

2024(e)ko urtarrila

2023(e)ko abendua

2023(e)ko azaroa

2023(e)ko urria

2023(e)ko iraila

2023(e)ko abuztua

2023(e)ko uztaila

2023(e)ko ekaina

2023(e)ko maiatza

Hedabideak