kritiken hemeroteka

8.087 kritika

Azken kritikak

« | »

Aldaira urdinak / Edu Zelaieta / Alberdania, 2010

Chorando eu e volto a ti Ainara Maia / Gara, 2010-09-03

Chorando purgas as tuas penas. Udaren bihotzean bizitzan erromes, eskale, puta. Udaren bihotz honetan poema hauek irakurriz, idatziz biluztu naiz…

Mudantza omen da aldaira, baina zergatik urdin? Aldaketak lasai egin behar direlako, beharbada? Urdina sosegua da, lasaitasuna. Eta poema-liburu hau patxada osoz irakurri dut. Lagun poeta honen liburua eskuetaratu nuen, eta gustura irakurri dut egun bakoitzeko poema bat, eta horrela joan da udaren beroa. Poetak gaztarotik gauzarik garrantzitsuenak bildu dituen bezala, nik ere iragana geroarekin uztartu dut, eta gaurko emakume poeta hau ikusi: lotsatia, beldurtia, zalantzatia askotan, baina ausarta batzuetan. Dagoeneko ez da toki berean bizi, eta alde zaharretik berrira mudatu da poeta. Nik elizaren ondoan segitzen dut, ezkilakada bakoitzeko nire haurtzaroaren taupadak entzuten ditudalarik.

Gogoan ditut haur-jolasak, baina mudatu naiz ni ere bizitzaz maitemindu nintzenetik, eta poetak erran dit bi aberri ditugula: berea eta nirea.

Chorando purgas as tuas penas. Negarrez garbitu dut ene arima zure hitz zikinez. Eta poema-liburuaren amaieran neure arimaren leihora iritsi zaizkidan lagun poetaren “kutxa” batzuk honako hauek dira:

Adi-hitzaren inperfekzioa, edertasuna, leihoak parez pare zabalik utzi noiznahi hatsa hartzeko, hanka hartzeko eskubidea sartu, hanka sartzeko eskubidea eman, Panenkaren penaltia oroitu ezinik neure bizitzan badaezpadako jokaldi bat izan beti, pilotatxo gorria sudur-puntan eta sarerik gabe, eta astronauta bilakatuko naiz berandu baino lehen.

Plutonera joan nahi baitut maitearengana itzultzeko, eta poetaren aholkuz ezagutzen ez nuen MARFULen musika paratu dut soinu-banda gisa galegoz: eu volto a ti. Eguzki-sistema honetan bizi naizelako eguzkitik edaten ikasi nahi dut goizero, Edu Zelaieta poetaren gisa, ahal bada buztinezko kaikuetan.

Poema-liburu osoan zehar Amets bat behin baino gehiagotan irakurri dut, eta bizitzari neurria hartu nahian, nik ere belaunaldi berriko ama izan nahiko nuke eta negarrez, maitasunez erditu, nahiz eta nik guraso hippyrik ez izan. Urte luzetan horizontalean erosoegi egon naiz eta bertikaltasunaren jabe egin nahi dut, bestela Silvia Plath-en gisa bukatuko dut, neure buruaz beste eginez.

Edu Zelaietak oroitarazi dit tinta beltzez edo urdinez busti ditudala paper mordoa minak besarkatzen ninduenean, eta larunbatero egoten naizela nire maitearen zain. Opari erromantiko bat egin nion ekaineko bere urtebetetze egunean eta gero abandonatu ninduen. Nik geroztik poemak ikusi ditut egunero, eta tinta urdinez idatzi paperean hiri erraldoietan galdu ondoren.

A cor do verao mudam-se os tempos. Galegoz askorik jakin gabe, udaren bihotz honetan garaiak aldatu direla ikusi dut. Ni aldatu naiz, eta blues doinuan bere “kaxa” guztiak utzi dizkit poetak laguntzeko eskatuz. Ez naiz idazle baina bere poemen idazle ere bilakatu nau Eduk, eta idazleak gorputz-arima osoa utzi dit agerian. Poeta ezindu honek ere bakardadean sortutako lana literatur proiektu bihurtu nahi du, baina argi utziz publikatu gabeko lanak neureak direla.

Dilema latza utzi dit azken batean poetak, ez baitakit neure betiereko zalantza-egoera honetan zer nahiago dudan etxera iristerakoan, baina aukeran nahiago ditut bi aukerak, Edu: nori kontatu zerbait izatea.

Azken kritikak

Gari eta goroldiozko
Anari Alberdi Santesteban

Ibai Atutxa Ordeñana

Winesburg, Ohio
Sherwood Anderson

Nagore Fernandez

Suite frantsesa (bertsio argitaragabea)
Irene Nemirovski

Asier Urkiza

Haragizko mamuak
Karmele Mitxelena

Jon Martin-Etxebeste

Sorgin-argien ehizan
Joan Mari Irigoien

Mikel Asurmendi

Balio erantzia
Ekaitz Goikoetxea

Mikel Asurmendi

Berriz zentauro
Katixa Agirre

Amaia Alvarez Uria

Poesia kaiera
Federico Garcia Lorca

Nagore Fernandez

Humanitatearen une gorenak
Aritz Galarraga

Asier Urkiza

Soniexka
Ludmila Ulitskaia

Ibon Egaña

Solteroen dantzalekuak
Joxean Agirre

Mikel Asurmendi

Petare
Leire Ibarguren

Jose Luis Padron

Poema liburu bat —irakurtzeko jarraibideak—
Angel Erro

Hasier Rekondo

Norberak maite duena
Miren Billalabeitia

Paloma Rodriguez-Miñambres

Artxiboa

2023(e)ko urtarrila

2022(e)ko abendua

2022(e)ko azaroa

2022(e)ko urria

2022(e)ko iraila

2022(e)ko uztaila

2022(e)ko ekaina

2022(e)ko maiatza

2022(e)ko apirila

2022(e)ko martxoa

2022(e)ko otsaila

2022(e)ko urtarrila

Hedabideak