kritiken hemeroteka

8.475 kritika

« | »

Aldaira urdinak / Edu Zelaieta / Alberdania, 2010

Chorando eu e volto a ti Ainara Maia / Gara, 2010-09-03

Chorando purgas as tuas penas. Udaren bihotzean bizitzan erromes, eskale, puta. Udaren bihotz honetan poema hauek irakurriz, idatziz biluztu naiz…

Mudantza omen da aldaira, baina zergatik urdin? Aldaketak lasai egin behar direlako, beharbada? Urdina sosegua da, lasaitasuna. Eta poema-liburu hau patxada osoz irakurri dut. Lagun poeta honen liburua eskuetaratu nuen, eta gustura irakurri dut egun bakoitzeko poema bat, eta horrela joan da udaren beroa. Poetak gaztarotik gauzarik garrantzitsuenak bildu dituen bezala, nik ere iragana geroarekin uztartu dut, eta gaurko emakume poeta hau ikusi: lotsatia, beldurtia, zalantzatia askotan, baina ausarta batzuetan. Dagoeneko ez da toki berean bizi, eta alde zaharretik berrira mudatu da poeta. Nik elizaren ondoan segitzen dut, ezkilakada bakoitzeko nire haurtzaroaren taupadak entzuten ditudalarik.

Gogoan ditut haur-jolasak, baina mudatu naiz ni ere bizitzaz maitemindu nintzenetik, eta poetak erran dit bi aberri ditugula: berea eta nirea.

Chorando purgas as tuas penas. Negarrez garbitu dut ene arima zure hitz zikinez. Eta poema-liburuaren amaieran neure arimaren leihora iritsi zaizkidan lagun poetaren “kutxa” batzuk honako hauek dira:

Adi-hitzaren inperfekzioa, edertasuna, leihoak parez pare zabalik utzi noiznahi hatsa hartzeko, hanka hartzeko eskubidea sartu, hanka sartzeko eskubidea eman, Panenkaren penaltia oroitu ezinik neure bizitzan badaezpadako jokaldi bat izan beti, pilotatxo gorria sudur-puntan eta sarerik gabe, eta astronauta bilakatuko naiz berandu baino lehen.

Plutonera joan nahi baitut maitearengana itzultzeko, eta poetaren aholkuz ezagutzen ez nuen MARFULen musika paratu dut soinu-banda gisa galegoz: eu volto a ti. Eguzki-sistema honetan bizi naizelako eguzkitik edaten ikasi nahi dut goizero, Edu Zelaieta poetaren gisa, ahal bada buztinezko kaikuetan.

Poema-liburu osoan zehar Amets bat behin baino gehiagotan irakurri dut, eta bizitzari neurria hartu nahian, nik ere belaunaldi berriko ama izan nahiko nuke eta negarrez, maitasunez erditu, nahiz eta nik guraso hippyrik ez izan. Urte luzetan horizontalean erosoegi egon naiz eta bertikaltasunaren jabe egin nahi dut, bestela Silvia Plath-en gisa bukatuko dut, neure buruaz beste eginez.

Edu Zelaietak oroitarazi dit tinta beltzez edo urdinez busti ditudala paper mordoa minak besarkatzen ninduenean, eta larunbatero egoten naizela nire maitearen zain. Opari erromantiko bat egin nion ekaineko bere urtebetetze egunean eta gero abandonatu ninduen. Nik geroztik poemak ikusi ditut egunero, eta tinta urdinez idatzi paperean hiri erraldoietan galdu ondoren.

A cor do verao mudam-se os tempos. Galegoz askorik jakin gabe, udaren bihotz honetan garaiak aldatu direla ikusi dut. Ni aldatu naiz, eta blues doinuan bere “kaxa” guztiak utzi dizkit poetak laguntzeko eskatuz. Ez naiz idazle baina bere poemen idazle ere bilakatu nau Eduk, eta idazleak gorputz-arima osoa utzi dit agerian. Poeta ezindu honek ere bakardadean sortutako lana literatur proiektu bihurtu nahi du, baina argi utziz publikatu gabeko lanak neureak direla.

Dilema latza utzi dit azken batean poetak, ez baitakit neure betiereko zalantza-egoera honetan zer nahiago dudan etxera iristerakoan, baina aukeran nahiago ditut bi aukerak, Edu: nori kontatu zerbait izatea.

Azken kritikak

Zero
Aitor Zuberogoitia

Amaia Alvarez Uria

Oihaneko ipuinak
Horacio Quiroga

Aiora Sampedro

Carvalho Euskadin
Jon Alonso

Mikel Asurmendi

Egurats zabaletako izendaezinak
Rakel Pardo Perez

Jon Jimenez

Antropozenoren nostalgia
Patxi Iturregi

Asier Urkiza

Barrengaizto
Beatrice Salvioni

Nagore Fernandez

Etxe bat norberarena
Yolanda Arrieta

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Lautadako mamua
Xabier Montoia

Aiora Sampedro

Berbelitzen hiztegia
Anjel Lertxundi

Mikel Asurmendi

Haize beltza
Amaiur Epher

Jon Jimenez

Coca-Cola bat zurekin
Beñat Sarasola

Asier Urkiza

Girgileria
Juana Dolores

Nagore Fernandez

Berlin Alerxanderplatz
Alfred Döblin

Aritz Galarraga

Teatro-lanak
Rosvita

Amaia Alvarez Uria

Artxiboa

2025(e)ko martxoa

2025(e)ko otsaila

2025(e)ko urtarrila

2024(e)ko abendua

2024(e)ko azaroa

2024(e)ko urria

2024(e)ko iraila

2024(e)ko abuztua

2024(e)ko uztaila

2024(e)ko ekaina

2024(e)ko maiatza

2024(e)ko apirila

Hedabideak