kritiken hemeroteka

7.325 kritika

Azken kritikak

« | »

Aldaira urdinak / Edu Zelaieta / Alberdania, 2010

Atzoko etorkizuna da Zelaieta Mikel Asurmendi / Irunero, 2010-07

“Poesia etorkizunaz kargaturiko arma da” iragarri zigun Gabriel Celayak. Poesiaz kargaturiko kutxez heldu zaigu Edu Zelaieta Anta. Aldairan eta mudantzan, zeru urdin pean heldu ere.

Udaberritik udara aldatu da azkenik urtaroa. Aldaira nekeza izan da aurtengoa. Aurten, grisetik ubelera, ubeletik urdinera nekez iragan dira sasoien aldairak. Nekearen nekez bada ere, urdinak iraun dezan neguko beltzera sasoien aldairetan.

Kritika —edo iruzkina— egitetik urrun abiatu dut nire jarduna. Sarrerako hitz sorta hori poesiatik hurbilagoa dago akaso. Berriz ere, ene testua koadro inpresionista bat izanen da, beste deus baino. Koadro eskasa edonola ere.

Aldaira urdinak liburuak baina, poesia puskaz kargaturiko kutxak dakartza, eta kutxok, eleak ez ezik, bizitza pintatzeko margo ugari.

Gerundioan idatzi du Zelaietak. Ez iraganean, ez orainean ez geroan. Gerundioa iragangaitza da. Alta, bizitza antonomasiaz kontraesana baita, Zelaieta ez da bizi iraganaren ez orainaren ez geroaren beldur ere. Badaki nondik datorren eta nora doan, badaki bizitza —edota mundu aldia— mailaz mailako eta aldairaz aldairako bilakaera dela.

Poesiak iradoki egin nahi izaten du eta Zelaietak ere halatsu egin nahi du. Poesiak ez du den-dena esaten, Zelaietak baina erran egin nahi du, espres edo propio erran ere. Zuzen eta garbi esaten arriskatu da oraingoan. Ez da harrotzen horregatik, eleak —inbentario likidoak balira legez— sarri eskutik ihes egiten zaizkiola xalo aitortzen baitu.

Aurkikuntza da poesia. Aurkitzeko baina, sarritan galdu egin behar duzu. Nork —poetak— bere burua galdu, berriz ere aurkitu ahal izateko. Nahi gabe ere izaki eta izakariak galdu egiten dira. Izaki maitatuenak eta izakari estimatuenak. Horiek guztiek eragina dute norberaren bizitzaren aldairan. Zelaietak ez ditu goi mailako izakiak soilik bidaide, gauza eta izakari suerte guztiek lekua dute bere bizitzan nahiz poesian.

Poesia eta egia eleak hurbil-hurbil hautematen ditugu, elkarren ondoan paratzen ditugu. Egia eta errealitatea ele kidekoak begitantzen zaizkigu. Poesia errealitatearen aurkikuntzarako lanabesa da. Zelaieta poetak baina errealitateari eguneroko bizitza deitzen dio. Eta eguneroko bizipenez osatu ditu bere poemak.

Aldaira urdinak irakurrita, bizitza egunero berrituz —gerundioan— doan asmakari legez begitandu zait. Inbentario eta asmakizun eleak elkarren ondoan margotzen ari naiz orain. Eleak likidoak bihurtzen zaizkit eta eskuetatik ihes egiten didate. Eleok, lerro batetik besterako aldairan, aldaira urdinak dira nire imajinazioan. Aldatuz doazen izakari urdinak begitantzen zaizkit, zuriak ubelak grisak edo beltzak ere izan litezke eleok.

Celayak poesia etorkizunaz kargaturiko arma iragarri zigun. Atzoko etorkizuna da Zelaieta, aldairan bizi den egunerokoaren poeta, okasiozko poeta.

Azken kritikak

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Sustrai Colina

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Javier Rojo

Mari-mutil handi baten bluesa
Leslie Feinberg

Onintza Irureta Azkune

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Javier Rojo

Oroimenaren xaflakortasunaz
Paloma Rodriguez Miñambres

Javier Rojo

Urtaroak eta zeinuak
Jon Gerediaga

Igor Estankona

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Iratxe Esparza

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Hasier Rekondo

Deklaratzekorik ez
Beñat Sarasola

Javier Rojo

Mundutik mundua
Edu Zelaieta

Javier Rojo

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Amaia Alvarez Uria

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Igor Estankona

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Estibalitz Ezkerra

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Javier Rojo

Artxiboa

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Hedabideak