kritiken hemeroteka

7.044 kritika

Azken kritikak

« | »

Esan gabe doaz / Karlos Linazasoro / Utriusque Vasconiae, 2009

Esaten jarraitzen du Leire Lopez Ziluaga / Berria, 2010-05-16

Aforismo hitza zama handiegia da, antza. Hala ematen du, behintzat, Karlos Linazasorok orain arte argitaratuko aforismo liburuak izendatzeko erabili dituen moduei erreparatuta. 2003an kaleratu zuen lehenengoa, Isiltasunaren adabakiak, zeina Apunteak 1998-2001 izenarekin lagunduta plazaratu baitzuen. Hurrengoa 2006an argitaratu zuen, Beti eder dena izenekoa. 2002 eta 2005 bitarteko pentsamendu laburrak bildu zituen orduan, eta liburuaren kanpoaldean “Aforismoak” gisa sailkatuta bazeuden ere, barruan “apunte” deitu zituen izenburu nagusiaren azpian. Orain arteko azkena, berriz, iazko azaroan argitaratu zuen, eta aforismo baino ez ditu deitu.

Egia esan, ez du erraza izan behar aforismoak argitaratzea, norberaren burutazioei testuingururik gabe bidea ematea, batez ere, beste batzuen aldean hain gutxi lantzen den generoa denean eta landu duten zenbaiten izenek aforismo hitz pisuak baino pisu handiagoa dutenean. Errazagoa da aforismoa nobela baten barruko pertsonaiaren baten ahotan jartzea. “Aforismoa ez da dogma bat, zirika huts baizik”. Berarena da esaldia, aipatutako lehen liburukoa. Hain zuzen ere, zirika horrek eta, bereziki, norbere buruari egindakoak kentzen dio pisua aforismoari. Norbere buruari barre eginez gero, idazten denari ironiaz begiratuz gero, tamainako garrantzia hartzen du aforismoak. Zein tamainatakoa? Irakurlearen esku geratzen da hori, baina generoaren beraren zama, behintzat, txikiagotu egiten da. Hala ere, literaturan edozer argitaratzea arriskua bada, are gehiago aforismo liburua argitaratzea, eta nik atsegin ditut arriskuak hartzen dituztenak. Eta kasu honetan, emaitza gustatu zait, gainera. 400 aforismoko liburu batean ezinezkoa da dena gustatzea, baina, oro har, idazlearen mundua osatzen jarraitzeko pieza ona iruditu zait.

“Apunte hau esan gabe doa”. Horrela zioen Isiltasunaren adabakiak-eko apunte batek, eta liburuaren izenbururako berreskuratu du orain idazleak. Ez da hori hiru liburuen artean sortzen den komunikazio hari bakarra. Izan ere, Esan gabe doaz honetako aforismo batzuk aurrekariak dituzte aurreko liburuetan, esate baterako, atzeko azalean ageri den “Heriok eta doako luntx batek denak berdintzen gaitu” aleak badu lotura beste honekin: “Heriok denak berdintzen gaitu, baina hori ez da batere orijinala”.

Gaien aldetik ere lotura estua dago hiru liburuen artean. Denboraz, egiaz, heriotzaz, edertasunaz dihardu orriotan; azken batean, egilearen lan gehienetan nola edo hala ageri diren gaiez. Ohi duen bezala, umorea eta ironia baliatu ditu gai horiez hitz egiterakoan —baita autoironia ere, gorago esan dugun bezala—. Dena dela, paradoxaren erabilera egin zait nabarmenen liburuan; haren erabilera aurreko bi liburuetakoa baino handiagoa da, edo hala iruditu zait, behintzat. Besteak beste, aurrekoetan baino gutxiago erabili du ageriko txistea oraingo honetan.

Liburuak aurrekoek baino batasun handiagoa duela iruditu zait. Idazleak esan zuen aurrekoetan baino hautatze lan handiagoa egin duela oraingoan, eta, beharbada, horrek lagundu du batasun handiagoa ematen. Egindako aukeraketaren ondorioz, aforismo kopurua txikiagoa da aurreko liburuetan baino, eta liburuaren formaturako ere txikitasun bera aukeratu da. Ni, behintzat, formatuak baldintzatzen nau irakurtzeko orduan, eta eskertu dut txikiagoa izatea.

Aurreko liburuez gozatu zenak gozatu egingo duela uste dut, eta aurrekoak irakurri ez dituztenentzat libururik egokiena izan daiteke Linazasororen aforismoetan barneratzeko.

Azken kritikak

Erreka haizea
Sonia González

Aiora Sampedro

Bakartasunaz bi hitz
Filipe Bidart

Aritz Galarraga

Pelegrinak
J.E. Urrutia Capeau

Hasier Rekondo

Errukiaren saria
Iñaki Irazu

Alex Uriarte Atxikallende

Mendi-joak
Aingeru Epaltza

Estibalitz Ezkerra

Zauri Bolodia
Oier Guillan

Mikel Asurmendi

Zuloa
Xabier Gantzarain

Peru Iparragirre

Mendi-joak
Aingeru Epaltza

Ibon Egaña

Ahotsak eta itzalak
Maixa Zugasti

Javier Rojo

Gerra txikia
Lander Garro

Roberto Moso

Girgileri Anderea
Maialen Hegi-Luku

Amaia Alvarez Uria

Etsaiak, lagunak, ezkongaiak, maitaleak, senar-emazteak
Alice Munro

Joannes Jauregi

Epailea eta haren borreroa
Friedrich Dürrenmatt

Aiora Sampedro

Bioklik
Asel Luzarraga

Iratxe Esparza

Artxiboa

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Urria 2017

Iraila 2017

Abuztua 2017

Uztaila 2017

Hedabideak