kritiken hemeroteka

7.591 kritika

Azken kritikak

« | »

Denbora enaren hegaletan / Karmele Igartua / Pamiela, 2009

Bizitzaren denborazko begiradak Patxi Sarriegi / Deia, 2010-03-06

Bigarren olerki liburua idatzi du dagoeneko Karmele Igartua atxabaldarrak, berrogeita hamar urterekin idatzi ere, eta bertan, nagusiki, denboraz eta gizakiaz mintzo da. Bere kezka nagusiak isurtzen ditu olerkiotan, era landuan, helduan, ongi neurtuan. Badirudi ez dela ezer soberan, adierazten dituen esan beharreko guztiak ongi taxutuak eta garatuak ditu. Horren erakusgarri, edukiaz gain formari ematen dion garrantzia, olerkiotan estetikari ematen dion leku berezia. Olerki bakoitza sentimenduz betetako unibertso pertsonala da, sinbolo eta metaforek indar berezia hartzen dute lerrootan: enarak, olatuak, izarrak, agurrak… denbora eta gizakia denen oinarria: “Badira denbora batzuk / leku bat hartzen dutenak / eta geratu egiten direnak, / denbora txikiak, denbora umilenak, denbora duinenak / geratzen direnak, / bizirik beti / denboraz betetako denboretan, / enara beltzen hegaldietan”.

Horixe aditzera ematen du Igartua olerkariak, hain juxtu, denbora guztiaren oinarria dela, harrapagaitza izanik existentziaren adierazle nagusia bera denez. Hartara, bere bizipenak dira denboraren ardatza, sentipenen oinarria, denborari lotua heriotza, bere baitako pentsaerak eta noiznahi izandako bizikizunak eta desioak; alderdi sentikorrenak isuri ditu olerkiotan, ezinbestez, enara protagonista dutela: “Denboran gelditu / eta gelditu denbora / eta gu ibili denboran / eta guk zeharkatu denbora —enara beltzak bezala— / eta guk egin denboretan denbora / denborak zahartu, ihartu, baztertu, irentsi ez gaitzan / denborak inorat ez gaitzan…”.

Hortaz, nabari zaio Igartuari idazle heldua dela, idazkeran ez ezik gaiaren garapenean ere, olerkiotan sentimenduak adierazteko eran. Sinbologiaz betetako poema anitzak dira mamitutakoak, irakurleak irudi ugari topatuko ditu olerkiotan, baio semantikoaz haragoko esanahiak: “Izarrak hain goian / xarmangarriak dira / eta xarmangarriak / ezin guztiak bezala / hain erakargarriak. / Eta hurbiltzen gatzaizkienean / izutu egiten gaituzte / suntsitu arte itsutu / Mariren distira ukitu guran, / ikaztu zitzaigun urrea- / zeren izarrak ere / —han goian— / hain goian dira gure”. Azken batean, olerkiotan irakurlearen konplizitatea bilatzen du etengabe Igartuak. Ezin uka, enararen hegaletan, poetaren denborazko begiradak emaitza betea ematen du bertan, gizakion existentziaz zer hausnartua franko bada lerro artean. Igartuak isuritako olerkiak, finean, barrura iristen den poesia da, bizipenetatik sortua, edukiz betea eta sakona. Halabeharrez, bizitzaren antzera, zantzua uzten dutenak.

Azken kritikak

Izuaren osteko gogoeta
Susan Buck-Morss

Ibai Atutxa Ordeñana

Haize-lekuak
Amaia Telleria

Javier Rojo

Bideko hitza. Euskal poema modernoen antologia (1951-2019)
Askoren artean

Igor Estankona

Ibaiertzeko ipuina
Oihane Amantegi Uriarte

Hasier Rekondo

Ibaiertzeko ipuina
Oihane Amantegi Uriarte

Javier Rojo

Hizlandia
Iñigo Aranbarri

Aritz Galarraga

Mami Lebrun
Kepa Errasti

Javier Rojo

Poesia guztia
Safo

Igor Estankona

Gilles de Rais
Anjel Lertxundi

Javier Rojo

Bazterreko ahotsak
Miren Tirapu Goikoetxea

Amaia Alvarez Uria

Poesia guztia
Safo

Javier Rojo

Bakezale gerlari horiek
Bixente Serrano Izko

Txema Arinas

Moskito
Igor Estankona

Aitor Francos

Nobela errealista bat
Joxean Agirre

Marta Goikoetxea

Artxiboa

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Hedabideak