kritiken hemeroteka

7.591 kritika

Azken kritikak

« | »

Denbora enaren hegaletan / Karmele Igartua / Pamiela, 2009

Denboraren paradoxa Javier Rojo / El Correo, 2010-02-20

Karmele Igartuaren poema liburu honen izenburua irakurri bezain laster (Denbora enaren hegaletan) barruan dagoenaren gaineko susmoak hartzen hasiko da irakurlea. Izan ere, ‘denbora’ eta ‘enara’ hitzak batera agertzeak poesia erromantikoaren irudia ekartzen du berehala gogora, Becquer bezalako poeta baten eskutik. Eta liburuaren izenburua alde batera utzita barneratzen bagara orrialdeetan zehar, halako susmoak neurri batean behintzat betetzen direla ikusiko dugu. Poema liburu honetan badago alderik alde zeharkatzen duen planteamendu bat, eta bertan agertzen denaren ardatzaren indarrarekin agertzen zaiguna. Planteamendu honek denboraren izaera paradoxikoarekin du zerikusia, eta honela azal liteke: Denborak akitzen gaitu, denborak hondamendira eramaten gaitu, heriotzara; baina denboratik kanpo bizitzerik ez dago. Hau da: denboraren baitan bizitza eta heriotza aurkitzen dira eta ez dago bataren aukera egiterik, bestea ere hor dagoela onartu gabe. Denboraren izaera paradoxiko honi buruzko hausnarketa-saio bat da liburuan irakurri ahal duguna; eta, denboraren izaera hori kontuan hartuta, denboraz hausnartzearen ondorioz, existentziaz kezkatzera lerratzen da idazlea. Bestalde, denbora da aurrekoekin eta ondokoekin lotzen gaituen haria, eta gizabanakoaren existentziaren mugak harantzago daramatza horri esker. Hori guztia egiteko, idazleak naturalezan oinarri duten irudietara jotzen du, tonu postromantiko leuna duen poemetan. Bertan agertzen diren irudi eta tonu horiek tradizio handia dute literaturan, eta konbentzionalki poetikotzat hartzen direnetakoak dira berez. Esan daiteke, beraz, liburuak sorpresa handirik gabe aurkezten duela bere barrua, halako osagaiak erabilita poetikoa izateko arazo handirik ez baitu.

Poesia idealistaren ildotik mugitzen da, eta denboraren gaiarekin batera, eta honi lotura, halako poesian agertu ohi diren bestelako gaiak ere azaltzen zaizkigu hemen. Amodioa, adibidez, betetasunaren ideiarekin lotua, zeren amodioaren bidez nork bere mugak gainditzen baititu osoago izateko; edota ametsaren balioa, lortezina den osagai zehaztugabe bat azaltzen da-eta, ametsaren bidez bakarrik lortu daitekeena, ametsak muga fisiko guztiak gaindi baititzake.

Poesia konbentzionala da bai, baina hori onartuta, interesgarria ere bai, poesia honi osagai berriegirik eskatzen ez bazaio.

Azken kritikak

Izuaren osteko gogoeta
Susan Buck-Morss

Ibai Atutxa Ordeñana

Haize-lekuak
Amaia Telleria

Javier Rojo

Bideko hitza. Euskal poema modernoen antologia (1951-2019)
Askoren artean

Igor Estankona

Ibaiertzeko ipuina
Oihane Amantegi Uriarte

Hasier Rekondo

Ibaiertzeko ipuina
Oihane Amantegi Uriarte

Javier Rojo

Hizlandia
Iñigo Aranbarri

Aritz Galarraga

Mami Lebrun
Kepa Errasti

Javier Rojo

Poesia guztia
Safo

Igor Estankona

Gilles de Rais
Anjel Lertxundi

Javier Rojo

Bazterreko ahotsak
Miren Tirapu Goikoetxea

Amaia Alvarez Uria

Poesia guztia
Safo

Javier Rojo

Bakezale gerlari horiek
Bixente Serrano Izko

Txema Arinas

Moskito
Igor Estankona

Aitor Francos

Nobela errealista bat
Joxean Agirre

Marta Goikoetxea

Artxiboa

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Hedabideak