Istripuak / Agustin Arrieta Urtizberea / Alberdania, 2008

Normaltasuna kolokan Javier Rojo / El Correo, 2009-04-25

Hamazortzi narrazio biltzen dira Agustin Arrieta Urtizbereak argitara eman duen Istripuak izenburuko liburuan. Hamazortzi narrazio hauek literatur mota desberdinen adibidetzat har daitezke, narrazio hauetan denetarik aurkitzen baitu irakurleak. Narrazio batzuk, adibidez, errealista samarrak dira. Beste batzuk, ordea, fantastikoak-edo dirudite, eta hauen artean ez da falta alegoria futuristaren esparruan (‘zientzia fikzioa’ ez deitzeagatik) sar daitekeen istoriorik. Zuzen edo zeharka, Kafkaren itzal luzea ere honaino heltzen dela nabari dezake irakurleak, ulertezina zaien mundu zanpatzaile baten barruan galduta daudela diruditen pertsonaia batzuk aurkezterakoan. Gauzak honela, ez da harrigarria izango liburu honetan noizean behin egoera absurdoak aurkezteko joera dagoela konturatzea. Baina narrazioak oso izaera desberdinekoak badira ere, badago liburuari batasuna ematen dion osagai bat. Ez da hari narratiboa —argumentuaren aldetik narrazioak beregainak baitira—, baizik-eta ideia orokor bat, batzuetan argiagoa, besteetan lausoagoa, baina aldez edo modez guztietan agertzen dena: normaltasuna deitzen dugun horren izaera hauskorra. Ipuinetan kontatzen diren istorioek normaltasunaren itxura duen mundu bat erakusten dute, baina normaltasun hori ikuspuntuaren arabera baizik ezin da horrela definitu. Pertsonaiak mundu ‘normal’ batean bizi dira. Mundu ‘normal’ horren barruan daudelarik, nekez ikus dezakete mundu horrek kanpotik begiratuta aurkezten dituen arrakalak. Noizean behin mundu horretarako arrotza den osagai bat sartzen da, oreka batean aldaketa bat dakarrena, oreka hori hautsi ahal duena. Eta normaltasunaren itxura eman nahirik, mundu horietan ezkutuan gordetzen den krudelkeria ere aipagarria da. Idazle batek halako munduen berri ematen duelarik, deskripziora lerratu behar du, eta halaxe gertatzen da liburu honetan. Narrazioek batzuetan koadro estatikoen itxura hartzen dute, non egunerokotasunaren azalpena ematen zaigun. Ohiturazko literaturan gertatzen dena egiten du idazleak, baina noski, ohiturazko literaturaren printzipioak alderantziz jarrita.

Narrazioak ondo idatzita daude, eta gustura irakurtzen dira. Batzuetan sinple samarrak dira eta ez dute literatur artifizio handirik erabiltzen. Edonola ere, ezinegon-sentsazioa uzten dute, aldaezina uste duguna kolokan jartzen duten aldetik.