kritiken hemeroteka

8.268 kritika

« | »

Sua falta zaigu / Katixa Agirre / Elkar, 2007

Garagardoa, elurra, hutsuneak, oihartzunak… Gema Lasarte / Sareinak, 2009-01-19

Agirrek, lehenengo ipuinarekin, liburuan etorriko denaren ildo nagusia edota gai orokorra parafraseatzen du: falta zaiguna. Bizitza honetan, eta mendebaldeaz ari naiz, dena izanda ere beti dugu zerbait faltan, eta horri sua deitu dio Agirrek. Parabola hori erditzeko, Katixak bi neska eraman ditu ibilgailu-hilerri batera, eremu ezin abandonatuago eta zatarragora, debeku guztien gainetik estreinakoz zigarro bat erretzeko. Bizitzaren edo gurasoen debeku txikiei gailendu eta askatasun-une bat bere osotasunean gozatu behar, eta orduan ere zerbait falta; plazerari, erretzeari, askatasunari… osotasuna emango diona: metxeroa, kandela, sua, indarra, konbentzioak hausteko sorburua. Nahi duzuena. Eta hortik aurrera, hutsuneena konstante bat da liburuan zehar. Bikote-harremanetako hutsuneak batez ere, konbentzioetatik eraikitako harremanez ari baitzaigu Agirre liburuan. Bestela ezin, gainera, harremanak eta sortzen ditugun familia-eredu guztiak ere konbentziozkoak baitira. Denetan, inplizituki bada ere, behin-behineko hitzarmena sinatzen dugu eta, zoritxarrez, kontratu hori ez da urteetan berritzen, bere horretan jarraitzen du, eta amaitu egiten da. Eta kontratu inplizitu horietan maiz testuinguruak agintzen du. Mila gauza egiten ditugu testuinguruak ondo edo gaizki ikusten duelako: gizarteak, gurasoek, lagunek… Eta testuinguruaz ari naizenean, oihartzunak, entzundakoak, ikasitakoak, ikusitakoak aipatu nahi ditut. Azken hori ondo islatzen da “Festa gonbidatuak” ipuinean. Horrekin esan nahi dudana da, Agirrek, edozein bikote edo familia gune dela ere, konbentzioen araudi zorrotza markatzen duela. Esango nuke, ipuin-bilduma honetan dagoen ipuinik lortuenetakoa dela “Festa gonbidatuak”. Batetik, hutsuneez, gaizki-ulertuez, belaunaldi-arazoez, gai lesbiko berri bezain ukiezinaz idaztera ausartu delako. Hutsuneak muturrera eramateak ere baditu bere arriskuak, ordea, eta “Hirugarrenez Asier” ipuinean, horrekin jokatuz jauzi handiegia egin eta protagonista homosexuala heterosexual bihurtzen digu, azken kolpea lortzeko. Bukaerak badu indarra, baina sinesgarritasuna erabat galtzen du.

Hala ere, esango nuke adinean aurrera joanak garenok bizitu izan ditugula Agirreren ipuinak. Une bati erantzunez egin ditugula bikoteak, gure bikotekidea ia ezagutu ere ez dugula, eta hautsi beharrean aurkitu izan garela. Baita Asierren kasuan ere, itsumustuan, maite zenuen zure betiko lagun-mina —apaiza zena— sotanak utzi eta beste batekin ezkontzen zenean.

Hotza, elurra. Agirrek ez ditu bere istorioak Karibera eraman, leku hotzetara baizik. Esan beharrekoa, gozoa ez baizik, askotan paradoxikoa eta azalekoa baita. Esaldi motzak, ironia, hitzen erabilera zehatza eta sormen-gaitasun handia erakutsi digu liburuan Agirrek, baita irakurleoi genero-aurreiritzien testa egin ere. Emakumeok gauza gehienetarako test hori pasatu behar izaten baitugu, egiten duguna egiten dugula ere. Eta garagardoa, vodka, ginebra, kafea eta alkoholak, oro har. Motzean, leku hotzetan, bihotzean elurra, inguruan konbentzioak eta elkar maite duen jendea. Nahi eta ezin, jendarte honek noraino mugatzen, antzutzen eta kamusten dituen gure hartu-emanak. Bikotekide, ama-alaba, neska-lagunak. Oso modu ironikoan, errazean eta batzuetan absurdoan jarri du mahai gainean esan beharrekoa. Puntu honetara iritsita, esango nuke egindako harremanen diagnosia ondo egina dagoela. Ez da gutxi gure harremanen amaraunean. Eta ditugun hutsuneak, paradoxak eta konbentzio faltsu guztiak ikustarazi dituela. Azkenean, denok hor barruan baikaude. Sartu egiten gara, baina nekez atera. Oso femeninoa da harremanen inguruan patxadaz aritzea; baita harreman sendoagoak, egonkorragoak lantzea ere. Haria, jostorratza, pazientzia eta denbora hartu behar taxuzko sareak gauzatzeko, eta, horretarako, denbora falta emakumeoi. Sua ez ezik, denbora.

Azken kritikak

Independentzien eguzkiak
Ahmadou Kourouma

Jon Jimenez

Zirriborroak eta gero
Askoren artean

Asier Urkiza

Zirriborroak eta gero
Askoren artean

Amaia Alvarez Uria

Arrakasta
Jasone Osoro

Mikel Asurmendi

Maitasun kapitala
Karmele Jaio

Jon Jimenez

Bortxaketa
Joyce Carol Oates

Ibon Egaña

Ibaiertzeko ipuina
Oihane Amantegi Uriarte

Mikel Asurmendi

Ulu egiteko bolondres bila
Harkaitz Cano

Maddi Galdos Areta

Zeru-lurren liburua
Jon Gerediaga

Asier Urkiza

Itzulerak
Miren Agur Meabe

Nagore Fernandez

Independentzien eguzkiak
Ahmadou Kourouma

Irati Majuelo

Kangaroo
Martin Etxeberria

Mikel Asurmendi

Ura ez baita beti gardena
Xabi Lasa

Sara Cabrera

Zirriborroak eta gero
Askoren artean

Jose Luis Padron

Artxiboa

2024(e)ko otsaila

2024(e)ko urtarrila

2023(e)ko abendua

2023(e)ko azaroa

2023(e)ko urria

2023(e)ko iraila

2023(e)ko abuztua

2023(e)ko uztaila

2023(e)ko ekaina

2023(e)ko maiatza

2023(e)ko apirila

2023(e)ko martxoa

Hedabideak