kritiken hemeroteka

7.413 kritika

Azken kritikak

« | »

Sua falta zaigu / Katixa Agirre / Elkar, 2007

Garagardoa, elurra, hutsuneak, oihartzunak… Gema Lasarte / Sareinak, 2009-01-19

Agirrek, lehenengo ipuinarekin, liburuan etorriko denaren ildo nagusia edota gai orokorra parafraseatzen du: falta zaiguna. Bizitza honetan, eta mendebaldeaz ari naiz, dena izanda ere beti dugu zerbait faltan, eta horri sua deitu dio Agirrek. Parabola hori erditzeko, Katixak bi neska eraman ditu ibilgailu-hilerri batera, eremu ezin abandonatuago eta zatarragora, debeku guztien gainetik estreinakoz zigarro bat erretzeko. Bizitzaren edo gurasoen debeku txikiei gailendu eta askatasun-une bat bere osotasunean gozatu behar, eta orduan ere zerbait falta; plazerari, erretzeari, askatasunari… osotasuna emango diona: metxeroa, kandela, sua, indarra, konbentzioak hausteko sorburua. Nahi duzuena. Eta hortik aurrera, hutsuneena konstante bat da liburuan zehar. Bikote-harremanetako hutsuneak batez ere, konbentzioetatik eraikitako harremanez ari baitzaigu Agirre liburuan. Bestela ezin, gainera, harremanak eta sortzen ditugun familia-eredu guztiak ere konbentziozkoak baitira. Denetan, inplizituki bada ere, behin-behineko hitzarmena sinatzen dugu eta, zoritxarrez, kontratu hori ez da urteetan berritzen, bere horretan jarraitzen du, eta amaitu egiten da. Eta kontratu inplizitu horietan maiz testuinguruak agintzen du. Mila gauza egiten ditugu testuinguruak ondo edo gaizki ikusten duelako: gizarteak, gurasoek, lagunek… Eta testuinguruaz ari naizenean, oihartzunak, entzundakoak, ikasitakoak, ikusitakoak aipatu nahi ditut. Azken hori ondo islatzen da “Festa gonbidatuak” ipuinean. Horrekin esan nahi dudana da, Agirrek, edozein bikote edo familia gune dela ere, konbentzioen araudi zorrotza markatzen duela. Esango nuke, ipuin-bilduma honetan dagoen ipuinik lortuenetakoa dela “Festa gonbidatuak”. Batetik, hutsuneez, gaizki-ulertuez, belaunaldi-arazoez, gai lesbiko berri bezain ukiezinaz idaztera ausartu delako. Hutsuneak muturrera eramateak ere baditu bere arriskuak, ordea, eta “Hirugarrenez Asier” ipuinean, horrekin jokatuz jauzi handiegia egin eta protagonista homosexuala heterosexual bihurtzen digu, azken kolpea lortzeko. Bukaerak badu indarra, baina sinesgarritasuna erabat galtzen du.

Hala ere, esango nuke adinean aurrera joanak garenok bizitu izan ditugula Agirreren ipuinak. Une bati erantzunez egin ditugula bikoteak, gure bikotekidea ia ezagutu ere ez dugula, eta hautsi beharrean aurkitu izan garela. Baita Asierren kasuan ere, itsumustuan, maite zenuen zure betiko lagun-mina —apaiza zena— sotanak utzi eta beste batekin ezkontzen zenean.

Hotza, elurra. Agirrek ez ditu bere istorioak Karibera eraman, leku hotzetara baizik. Esan beharrekoa, gozoa ez baizik, askotan paradoxikoa eta azalekoa baita. Esaldi motzak, ironia, hitzen erabilera zehatza eta sormen-gaitasun handia erakutsi digu liburuan Agirrek, baita irakurleoi genero-aurreiritzien testa egin ere. Emakumeok gauza gehienetarako test hori pasatu behar izaten baitugu, egiten duguna egiten dugula ere. Eta garagardoa, vodka, ginebra, kafea eta alkoholak, oro har. Motzean, leku hotzetan, bihotzean elurra, inguruan konbentzioak eta elkar maite duen jendea. Nahi eta ezin, jendarte honek noraino mugatzen, antzutzen eta kamusten dituen gure hartu-emanak. Bikotekide, ama-alaba, neska-lagunak. Oso modu ironikoan, errazean eta batzuetan absurdoan jarri du mahai gainean esan beharrekoa. Puntu honetara iritsita, esango nuke egindako harremanen diagnosia ondo egina dagoela. Ez da gutxi gure harremanen amaraunean. Eta ditugun hutsuneak, paradoxak eta konbentzio faltsu guztiak ikustarazi dituela. Azkenean, denok hor barruan baikaude. Sartu egiten gara, baina nekez atera. Oso femeninoa da harremanen inguruan patxadaz aritzea; baita harreman sendoagoak, egonkorragoak lantzea ere. Haria, jostorratza, pazientzia eta denbora hartu behar taxuzko sareak gauzatzeko, eta, horretarako, denbora falta emakumeoi. Sua ez ezik, denbora.

Azken kritikak

Naufragoen altzoa
Gorka Setien

Igor Estankona

Etxeak eta hilobiak
Bernardo Atxaga

Ibon Egaña

Amua
Aritz Gorrotxategi

Javier Rojo

Soinujolearen semea
Bernardo Atxaga

Txema Arinas

Afrikanerrak
Eneko Barberena

Joannes Jauregi

Aitaren etxea
Karmele Jaio

Aiora Sampedro

Urre urdinaren lurrina
Jurgi Kintana

Aritz Galarraga

Kabitu ezina
Aintzane Usandizaga

Usoa Alberdi Fernández

Zeldak
Elena Olave

Alex Uriarte

Etxeak eta hilobiak
Bernardo Atxaga

Iratxe Esparza

Iturria
Unai Elorriaga

Javier Rojo

Sorginak, emaginak eta erizainak / Emakumezko sendalarien historia bat
Barbara Ehrenreich / Deirdre English

Irati Majuelo

Ene herri txikia
Gaël Faye

Hasier Rekondo

Andrezaharraren manifestua
Mari Luz Esteban

Javier Rojo

Artxiboa

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Hedabideak