kritiken hemeroteka

7.591 kritika

Azken kritikak

« | »

Sua falta zaigu / Katixa Agirre / Elkar, 2007

Garagardoa, elurra, hutsuneak, oihartzunak… Gema Lasarte / Sareinak, 2009-01-19

Agirrek, lehenengo ipuinarekin, liburuan etorriko denaren ildo nagusia edota gai orokorra parafraseatzen du: falta zaiguna. Bizitza honetan, eta mendebaldeaz ari naiz, dena izanda ere beti dugu zerbait faltan, eta horri sua deitu dio Agirrek. Parabola hori erditzeko, Katixak bi neska eraman ditu ibilgailu-hilerri batera, eremu ezin abandonatuago eta zatarragora, debeku guztien gainetik estreinakoz zigarro bat erretzeko. Bizitzaren edo gurasoen debeku txikiei gailendu eta askatasun-une bat bere osotasunean gozatu behar, eta orduan ere zerbait falta; plazerari, erretzeari, askatasunari… osotasuna emango diona: metxeroa, kandela, sua, indarra, konbentzioak hausteko sorburua. Nahi duzuena. Eta hortik aurrera, hutsuneena konstante bat da liburuan zehar. Bikote-harremanetako hutsuneak batez ere, konbentzioetatik eraikitako harremanez ari baitzaigu Agirre liburuan. Bestela ezin, gainera, harremanak eta sortzen ditugun familia-eredu guztiak ere konbentziozkoak baitira. Denetan, inplizituki bada ere, behin-behineko hitzarmena sinatzen dugu eta, zoritxarrez, kontratu hori ez da urteetan berritzen, bere horretan jarraitzen du, eta amaitu egiten da. Eta kontratu inplizitu horietan maiz testuinguruak agintzen du. Mila gauza egiten ditugu testuinguruak ondo edo gaizki ikusten duelako: gizarteak, gurasoek, lagunek… Eta testuinguruaz ari naizenean, oihartzunak, entzundakoak, ikasitakoak, ikusitakoak aipatu nahi ditut. Azken hori ondo islatzen da “Festa gonbidatuak” ipuinean. Horrekin esan nahi dudana da, Agirrek, edozein bikote edo familia gune dela ere, konbentzioen araudi zorrotza markatzen duela. Esango nuke, ipuin-bilduma honetan dagoen ipuinik lortuenetakoa dela “Festa gonbidatuak”. Batetik, hutsuneez, gaizki-ulertuez, belaunaldi-arazoez, gai lesbiko berri bezain ukiezinaz idaztera ausartu delako. Hutsuneak muturrera eramateak ere baditu bere arriskuak, ordea, eta “Hirugarrenez Asier” ipuinean, horrekin jokatuz jauzi handiegia egin eta protagonista homosexuala heterosexual bihurtzen digu, azken kolpea lortzeko. Bukaerak badu indarra, baina sinesgarritasuna erabat galtzen du.

Hala ere, esango nuke adinean aurrera joanak garenok bizitu izan ditugula Agirreren ipuinak. Une bati erantzunez egin ditugula bikoteak, gure bikotekidea ia ezagutu ere ez dugula, eta hautsi beharrean aurkitu izan garela. Baita Asierren kasuan ere, itsumustuan, maite zenuen zure betiko lagun-mina —apaiza zena— sotanak utzi eta beste batekin ezkontzen zenean.

Hotza, elurra. Agirrek ez ditu bere istorioak Karibera eraman, leku hotzetara baizik. Esan beharrekoa, gozoa ez baizik, askotan paradoxikoa eta azalekoa baita. Esaldi motzak, ironia, hitzen erabilera zehatza eta sormen-gaitasun handia erakutsi digu liburuan Agirrek, baita irakurleoi genero-aurreiritzien testa egin ere. Emakumeok gauza gehienetarako test hori pasatu behar izaten baitugu, egiten duguna egiten dugula ere. Eta garagardoa, vodka, ginebra, kafea eta alkoholak, oro har. Motzean, leku hotzetan, bihotzean elurra, inguruan konbentzioak eta elkar maite duen jendea. Nahi eta ezin, jendarte honek noraino mugatzen, antzutzen eta kamusten dituen gure hartu-emanak. Bikotekide, ama-alaba, neska-lagunak. Oso modu ironikoan, errazean eta batzuetan absurdoan jarri du mahai gainean esan beharrekoa. Puntu honetara iritsita, esango nuke egindako harremanen diagnosia ondo egina dagoela. Ez da gutxi gure harremanen amaraunean. Eta ditugun hutsuneak, paradoxak eta konbentzio faltsu guztiak ikustarazi dituela. Azkenean, denok hor barruan baikaude. Sartu egiten gara, baina nekez atera. Oso femeninoa da harremanen inguruan patxadaz aritzea; baita harreman sendoagoak, egonkorragoak lantzea ere. Haria, jostorratza, pazientzia eta denbora hartu behar taxuzko sareak gauzatzeko, eta, horretarako, denbora falta emakumeoi. Sua ez ezik, denbora.

Azken kritikak

Izuaren osteko gogoeta
Susan Buck-Morss

Ibai Atutxa Ordeñana

Haize-lekuak
Amaia Telleria

Javier Rojo

Bideko hitza. Euskal poema modernoen antologia (1951-2019)
Askoren artean

Igor Estankona

Ibaiertzeko ipuina
Oihane Amantegi Uriarte

Hasier Rekondo

Ibaiertzeko ipuina
Oihane Amantegi Uriarte

Javier Rojo

Hizlandia
Iñigo Aranbarri

Aritz Galarraga

Mami Lebrun
Kepa Errasti

Javier Rojo

Poesia guztia
Safo

Igor Estankona

Gilles de Rais
Anjel Lertxundi

Javier Rojo

Bazterreko ahotsak
Miren Tirapu Goikoetxea

Amaia Alvarez Uria

Poesia guztia
Safo

Javier Rojo

Bakezale gerlari horiek
Bixente Serrano Izko

Txema Arinas

Moskito
Igor Estankona

Aitor Francos

Nobela errealista bat
Joxean Agirre

Marta Goikoetxea

Artxiboa

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Hedabideak