kritiken hemeroteka

8.325 kritika

« | »

Hutsik / Peru Magdalena / Elkar, 2008

Minimalismo poetikoa Javier Rojo / El Correo, 2008-11-29

Hutsik izenburua duen liburu hau Peru Magdalenak idatzitako poema liburua da, testuaren aldetik J. Sarrionaindiak sinatutako hitzaurre batez hornituta datorkiguna. Testuaz gainera, bestalde, idazleak berak egindako marrazki abstraktuak ere aurki ditzake irakurleak. Ekialdeko poesigintzan gertatu ohi dena imitatu nahirik, idazleak poesiari ia hizkuntza osagai guztiak kendu dizkio, arreta osoa naturaren behaketan jarrita. Poesiak, beraz, esaldi sinpleak baino ez dira, batzuetan, itxuraz pentsamendu sakona izan nahi duen paradoxa bat islatzen dutenak. Izan ere, ekialdeko filosofiak (horrela deitzea zilegi bekit, nahiz eta izendapen hori sinekdoke bat baino ez izan) mendebaldera heltzen direnean eta mendebaldeko publikoaren neurriko produktu batean, kasu horretan poesia deitzen den idazlan batean eskaintzen zaizkionean, guztiz itxuraldatuta heltzen dira. New age kutsuko minimalismoa eskaintzen zaigu gehienbat horrelako kasuetan. Izan ere, txertaketa kulturalaren ondorioz, testuaren oinarrian dagoen behaketatik testura bertara igarotzen da garrantzi-gunea, ekialdean bigarren mailakotzat ematen zena (ondoriozko produktua) funtsezkoa baita mendebaldean, prozesuaren kaltean. Ia parodiatzat har daitekeen era sinple batez esateko, mendebaldean poesia definitzen duena hizkuntzaren erabilera berezi bat baino ez delarik, poesiari ia hizkuntzaren osagai guztiak kentzen bazaizkio, definizioz poesiarik gabe gelditzen gara. Horren ordez, meditaziora bultzatu nahi duten esaldi solteak geratzen dira. Mendebaldean, bestalde, diskurtsoa behar dugu, eta hizkuntza-euskarri txikiegia badugu, irakurleak berebiziko saioa egingo du diskurtso hori osatzeko, testuan ments dagoena bere aldetik jarrita.

Peru Magdalenaren poesia joera horren barruan sartuta dago, eta, bere balorazioa egiteko, ezinezkoa da poesia-testuak ekialdean eta mendebaldean duen estatus aldaketa hauek kontuan ez hartzea. Testu poetikoa, bestalde, abangoardien bilakaeraren barruan ere irakur dezakegu. Eta orduan, abangoardien bilakaeraren logikatik begiratuta, obra irekiaren azkenaurreko fasean kokatzen da poesia hau. Hurrengoa, orrialdea zuri uztea izango litzateke, inolako testurik gabe, orrialde zuriaren aurrean irakurleak bere diskurtsoa eraiki dezan, azken finean zuritasun horretan irakurleak ulertu nahi duena besterik aurki ez dezan. Orrialde zuria orduan ispilua izango litzateke.

Azken kritikak

Nazioa eta hizkuntza Humboldten pentsamenduan
Iñaki Zabaleta Gorrotxategi

Jon Jimenez

Etxe bat norberarena
Yolanda Arrieta

Irati Majuelo

Hormako atea eta beste ipuin batzuk
H.G. Wells

Hasier Rekondo

Zeru-lurren liburua
Jon Gerediaga

Jon Martin-Etxebeste

Itzalen tektonika
Itxaro Borda

Asier Urkiza

Mundu zitalaren kontra
Lizar Begoña

Jon Martin-Etxebeste

Sastraka
Askoren artean

Mikel Asurmendi

Itsaso amniotikoa
Oihane Jaka

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Lanbroa
Pello Lizarralde

Irati Majuelo

Lanbroa
Pello Lizarralde

Ibon Egaña

Txoria hodei artean
Urtzi Urkizu

Jon Martin-Etxebeste

Begiak eman nizkinan eta ilunpeei behatu hien
Irene Sola

Jon Jimenez

Mundu zitalaren kontra
Lizar Begoña

Amaia Alvarez Uria

Gerezi-denbora
Montserrat Roig

Asier Urkiza

Artxiboa

2024(e)ko maiatza

2024(e)ko apirila

2024(e)ko martxoa

2024(e)ko otsaila

2024(e)ko urtarrila

2023(e)ko abendua

2023(e)ko azaroa

2023(e)ko urria

2023(e)ko iraila

2023(e)ko abuztua

2023(e)ko uztaila

2023(e)ko ekaina

Hedabideak