kritiken hemeroteka

8.325 kritika

« | »

Woody Allen. bizitza kontrako eztarritik / Koldo Goitia / Elkar, 2007

Woody Woody Ion Olano / Gara, 2008-01-12

Heriotzak bizitza biribiltzen duenez, bitxia da heriotzak biribildu ez duen biografia bat irakurtzea. Tira, ongi pentsatuta, gero eta ohikoagoak dira biribildu gabeko biografiak, mundu gero eta karratuago honetan. Aitor dezadan: bitxia egiten zait biografia bat irakurtzea. Oraingoan, interesak (morbo mozorrotuak) ekarri nau Woodyrenera. Ez dut liburua irakurri. Irentsi egin dut. Koldo Goitiaren (Beasain, 1969) narrazio biziak “biografia” hitz espantuzkoa ahantzarazi didalako. Eta Woody, badakigu, tipo interesgarria delako.

Has gaitezen azaletik. Oraingoan bai, ederki asmatu du Elkarrek. Lotsarik gabe (ia harro) kale erdian zabal daitekeen liburua da hau. Berde gainean zuri-beltz ageri zaigu Woody, “Biografiak” sailera iritsi den azken izarra, Sabino Arana Goiriren ondotik. Aurkezpenik ez Woodyrekin, “Anarkia hutsa” (Meettok, 2007) atera zuenetik txapinez jantzita dabil gure artean. Eta begira, apurka, izarren bulebar interesgarria ari da osatzen Elkarrenean. Woody ezagun egin duenaz idatzi du gehienbat Goitiak: bere lanaz. Bitxikeriaz gainezka dago liburua, datu interesgarriak inondik ere kontulariontzat. Izan ere, makina bat kontu jakiteko balio izan dit liburu honek. Hasteko, ez nekien Allen abizen artistikoa zuenik Woodyk. Allan Stewart Konigsberg omen da morroiaren jaiotza izena. Izen polita da Allan, baina ohituak gaudenez Woodyrekin, dei diezaiogun Woody.

Woodyk idatzi, idatzi egiten du: “Ezerk ez dit paper-sorta berri batek baino poz handiagorik ematen, orri guztiak bete arteko onik ez dut izaten”. Woodyk badu bere literatur irizpidea: “Komediak idazterakoan Shakespeare nahiko egile eskasa zela ere defendatu zuen Woodyk; behin baino gehiagotan adierazi zuen haren lanak ‘tontolapikoentzat egokiak’ zirela”.

Argi dauka Woodyk: “Galderak ez du axolarik, erantzuna sexua da beti”. Gezurra dirudi, baina kirolzalea da Woody: futbol amerikarrean, beisbolean, boxeoan eta saskibaloian aritu izan da. Zaila behar du Woodyren marka berdintzea: lau liburu, berrogei film luze, ehunka kontzertu, zientoka mila gag, sketx eta txiste. Zaila behar du, halaber, Woodyren ibilbidea 16 ataletan, 132 orrialdetan laburbiltzea. Eta hara, Koldo Goitiak lortu du, bere dokumentazio zehatzaren milaka fruitu oharkabean irentsarazi dizkio irakurle honi. Harrigarria da nola lotu dituen xehetasun itxuraz loturagabeak: “NYUtik bota zutenean, Woody Allenen ama bere onetik atera zen. Umetan kimika-joko batekin berokia more kolorez tindatu zionean baino haserreago zegoen”.

Ase bainoago, gose utzi nauen liburua da. Liburua amaitu eta liburutegira joateko gogoa piztu dit, bideoklubera, Interneten plisti-plasta ibiltzera, Woodyren xerka. Jakin-minetik idatzitako liburua da, argi dago, irakurlearen aurretiko jakin-mina biziagotzen duena. Irakurketaren une batzuetan pentsatu izan dut Goitiaren lana liburua dela, baina aise asko izan zitekeela Woodyzale amorratu batek lagunari pasio osoz egindako hitz-aspertua. Gaiak, izan ere, badu mamia. Zera, hautemangarri gehienak ibili ditu itzulipurdika Woodyk idazmakinako tekletan. Ezer libratu al da Woodyren betaurrekoen begirada ironikotik? Woodyk errana: “Jainkoa akaso hemen dago; baina ezkorra naiz; beraz, Guztiz Ahaltsuaren existentzia ez da hain gauza ziurra, edo baliteke une honetan zerbait egitera joan izana… Orduan, hobe dugu, badaezpada, arduraz jokatu eta ondraduak izan”. Jainko(sa)rik bada, har beza bere beso biribiletan gure Woody.

Azken kritikak

Nazioa eta hizkuntza Humboldten pentsamenduan
Iñaki Zabaleta Gorrotxategi

Jon Jimenez

Etxe bat norberarena
Yolanda Arrieta

Irati Majuelo

Hormako atea eta beste ipuin batzuk
H.G. Wells

Hasier Rekondo

Zeru-lurren liburua
Jon Gerediaga

Jon Martin-Etxebeste

Itzalen tektonika
Itxaro Borda

Asier Urkiza

Mundu zitalaren kontra
Lizar Begoña

Jon Martin-Etxebeste

Sastraka
Askoren artean

Mikel Asurmendi

Itsaso amniotikoa
Oihane Jaka

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Lanbroa
Pello Lizarralde

Irati Majuelo

Lanbroa
Pello Lizarralde

Ibon Egaña

Txoria hodei artean
Urtzi Urkizu

Jon Martin-Etxebeste

Begiak eman nizkinan eta ilunpeei behatu hien
Irene Sola

Jon Jimenez

Mundu zitalaren kontra
Lizar Begoña

Amaia Alvarez Uria

Gerezi-denbora
Montserrat Roig

Asier Urkiza

Artxiboa

2024(e)ko maiatza

2024(e)ko apirila

2024(e)ko martxoa

2024(e)ko otsaila

2024(e)ko urtarrila

2023(e)ko abendua

2023(e)ko azaroa

2023(e)ko urria

2023(e)ko iraila

2023(e)ko abuztua

2023(e)ko uztaila

2023(e)ko ekaina

Hedabideak