kritiken hemeroteka

7.325 kritika

Azken kritikak

« | »

Arkitektoa / Txema Garcia-Viana / Euskaltzaindia-BBK, 2007

Arkitektura funtzionala Bixente Serrano Izko / Berria, 2007-09-23

Arkitekto protagonistak ez bezala, ez dirudi bere Obra Handia egin nahi izan duenik Txema Garcia-Vianak nobela honetan, genero eleberri funtzional bat baizik. Thriller historiko bat dugu hau. Historiko bainoago, thrillerra: XIII. mendeko Donostian kokatua, baina iraganaren berreraikuntza lanean neke handirik hartu gabe. Argumentuaren testuinguratzerakoan, Araba, Gipuzkoa eta Donostia bera gaztelarren esku gelditu berri zirenean gaude, Nafarroako erreinua erdira murriztu izana: konkista militarra tartean Arabak, armadaren presentziak eskaintzen dituen “argumentuen” bidez Gipuzkoak, bi-biek gaztelarrei men egin zietenean. Nobelako jendeek, Donostiako gaskoiek, euskaldunek eta elizgizonek, bi egoerak ezagutu dituzte, konkista aurreko eta ostekoa, alegia. Egoera hartan, bere kasa asmatu ei du egileak giro soziopolitikoa, argumentuaren egiantzari begira egia historikoari baino gehiago. Izan ere, Donostiako gaskoiak, hiriaren agintariak, ongi moldatu omen dira egoera berrira, eta bertako euskaldunak nola hiria fundatu aurreko elizgizonak, San Sebastian komentu zaharrekoak, gaskoien nagusitasunari oldartzen zaizkio, Nafarroako erreinuaren alde. Ezezaguna zaigu alde horretatik egia historikoa, baina badakigu Arabako Lautadan gauzak alderantziz gertatu zirela konkista kanpaina berberean: hiriko biztanleek (“frankoek”) egin ziotela aurre armada gaztelarrari, eta Lautadako nekazal jauntxo euskaldun anitzen laguntza izan zutela konkistatzaileek, errege nafarrek bultzaturiko hirien botere berri eta gero eta zabalagoaren beldur. Logikoago lirudike, hortaz, pentsatzeak Gipuzkoan ere burgesek, printzipioz, Nafarroako errege-erreginen aldekoagoak izanen zirela inguruko jauntxo euskaldun nekazariak baino.

Bego horretan testuinguratze historikoaren eskasia eta anakronismo batzuk (izurri beltzaren presentzia XIII. mendean, alegia), fikzio lan batean arrunt garrantzizkoagoak direlako argumentuaren ehundura, osagai narratiboen harilkatzea eta baliabide literarioen egokitzapena. Alde horretatik, bertze pretentsiorik gabeko thriller gisa, ongi funtzionatzen du nobelak.

Giro soziopolitikoaren asmazio historikoa, faltsua edo ez, istorioaren zerbitzura dago, eta zementu egokia ematen dio eraikin literario funtzional honi. Intrigako osagaiak ongi dosifikaturik daude narrazioan zehar, solteago lehen hiru ataletan, gorputza eta zentzua hartuz hurrengo bietan egileak asmatu duen giro soziopolitiko haren barnean, korapiloa askatzeko azkeneko bi ataletan, lekua utziz amaieran sorpresari, beti ere intrigaren mesedez eta tramaren logikari kalte egin gabe. Akaso, irakurle honen aburuz, kasualitate gehiegiri esker eta azkarregi lortzen ditu protagonistak seigarren atalean misterioa argitzerakoan giltzarri zaizkion zantzuak.

Baliabideei dagokienez, estilo hanpurutsu halako bat egokitu die solaskideei eta protagonistaren kontakizunari, bertze garai historikoetan gaudelako sentsazioa emateko, irakurketa erraza oztopatu gabe. Intrigaren gertaerak, hein handi batean, elkarrizketen bidez doaz ezagutzen: thriller batentzat astunegia izan daitekeen baliabidea, baina tentuz eta trebe ibili da egilea sentsazio horretaz irakurlea askatzeko, solaskideen erreakzio biziak eta are ustekabeak tartekatzen.

Oro har, ez gaude nobela historiko baten aurrean, ezta historia eginen duen baten aurrean ere, iraganean kokatu eta thriller generoari dagozkion ezaugarriei egokiro eusten dien narrazio baten aurrean baizik, generoaren zaleek arin eta eroso irakurtzeko modukoa. Lastima opor aurretik zabaldu ez izana.

Azken kritikak

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Sustrai Colina

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Javier Rojo

Mari-mutil handi baten bluesa
Leslie Feinberg

Onintza Irureta Azkune

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Javier Rojo

Oroimenaren xaflakortasunaz
Paloma Rodriguez Miñambres

Javier Rojo

Urtaroak eta zeinuak
Jon Gerediaga

Igor Estankona

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Iratxe Esparza

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Hasier Rekondo

Deklaratzekorik ez
Beñat Sarasola

Javier Rojo

Mundutik mundua
Edu Zelaieta

Javier Rojo

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Amaia Alvarez Uria

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Igor Estankona

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Estibalitz Ezkerra

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Javier Rojo

Artxiboa

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Hedabideak