kritiken hemeroteka

7.832 kritika

Azken kritikak

« | »

Non dago basques' harbour? / Koldo Izagirre / Susa, 1997

Erritmo ela kontraerritmo ariketa aberatsa Ritxi Lizartza / Idatz & Mintz, 1998-07

Bere azken poesia liburua da honakoa, Koldo Izagirreren azkenekoa. Eta euskal literaturan orain hogeitabost bat urte Artzek eta beste gutxi batzuek hasitako bideari heldu dio: liburuarekin batera, kasete batean hainbat poesia ematea, egilea bera rapsoda bihurtuta. Ez dira liburuko poema guztiak, bai agian pasaitarrari adierazgarrienak iruditu zaizkionak.

Neure aldetik, onartzen dut poesia isilpean irakurrita zeozer falta zaidala. Onartzon dut poesia irakurtzen entzunda, zentzu osoa hartaen diodala eta onartzen dut gozatu egiten dudala. Onartzen dut rapsodari entzunda, bere interpretazioa baino jasotzen ez dudala. Eta hala ere onartzen dut Koldo Izagirreri bere poemak entzutea gustatzen zaidala.

Badirudi Koldok irakurleari, jarraitzaile fina dela erakusteko frogak ezarri dizkiola; badirudi arrantzaleen hiztegi urruna lehen froga dela; badirudi ortotipografiari uko eginda, are gehiago zaildu nahi digula irakurraldia: badirudi hamaika hizkuntzatako aipamenak eta izenak inolako abisurik gabe jarrita arrantzale guztien hizkuntza txirrindularienaren antzekoa erabiltzen saiatzen dela: badirudi bertsoa zangalatrabez betez, poesia irakurtzean dorpeak direnak uxatu nahi dituela.

Antza denez, gizon bat portuko txikitako irudiekin abiatzen da eta arrantzaleen leku urrunenetako bidaia egiten du, espazioan eta denboran. Antza denez, erritmoa landu nahi du poetak liburu tinko eta irudiz beteriko honetan. Eta zangalatraben bidez kontraerritmoak, eta errepikanenen eta hitz jokoen bidez —esanahiarekin eta ahoskerarekin jokatuz— erritmoak. Eta batzuetan trikitiaren errepikapen teknikaz hurbiltzen zaigu.

Euskara eredua oso aberatsa da, euskalki bakar batean oinarritu gabe —ia hizkuntza bakar batean oinarritu gabe— bere eredua hainbat euskalkitatik hartutako hiztegian eta joskeran oinarritzen baita.

Besterik da bere poemen irakurraldian erabiltzen duen ahoskera-ereduaz pentsatzen duguna. Kasu bakar batean ere ez du betetzen euskarak berezkoak dituen hitzen ukipenezko aldaketa fonologikoak. Zer dela eta? Agian hizkuntza-maila goragoko batean horrelakorik ez dela egin behar pentsatzen du? Nik behintzat ez dut uste aldaketa horiek euskararen erregistroekin eta erabilera-mailekin (jasoa izan ala ez) zerikusia dutenik, contra natura egina delako hizkuntza-erabilpena. Bestela, ederra da poetari bere hitzak entzutea.

Irudiz beteriko liburua da bai, eta irudietan barna eramaten gaitu, edozein patria gurea dela erakusten digo, hamaika patria hiltzen dituela euskaldunen itsasoak. Baina irudi horien ondotik, flash-back etengabeko batzuen bidez —non ote dago oraina?— iraganaren mina, euskaldunon iraganaren aldarrikapena egin nahi duela somatzen dut.

Ederra liburua, zaila liburua, trinkoa liburua. Ederra liburua.

Eta amaieran kresal gustua geratzen da liburuaren azken orrialdea, horixka, pasatzen doten eskuetan.

Azken kritikak

Ez dakit zertaz ari zaren
Ana Malagon

Mikel Asurmendi

Nirliit
Juliana Leveille-Trudel

Amaia Alvarez Uria

Taxiak ez dira inoiz gelditzen
Xabier Montoia

Jon Martin-Etxebeste

Gogoan dut
Aritz Galarraga

Mikel Asurmendi

Indarkeriaz
Hannah Arendt

Ibai Atutxa Ordeñana

Poema bilduma
Amaia Lasa

Jose Luis Padron

Euri zitalari esker
Itxaro Borda

Hasier Rekondo

Hostoen hezurdura unatua
Maixa Zugasti

Jon Martin-Etxebeste

Bidea eta zauria
Askoren artean

Igor Estankona

Zeruko belardiak
John Steinbeck

Jon Martin-Etxebeste

Sekula kontatu behar ez nizkizun gauzak
Iban Zaldua

Mikel Asurmendi

Han ez banengo bezala
Slavenka Drakulic

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Eskuan beti zerbait
Maialen Berasategi Catalan

Igor Estankona

Udaberria sutan
Joxemari Iturralde

Jon Martin-Etxebeste

Artxiboa

Iraila 2021

Abuztua 2021

Uztaila 2021

Ekaina 2021

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Urria 2020

Hedabideak