kritiken hemeroteka

7.500 kritika

Azken kritikak

« | »

Ahanzturaren artxipelagoa / Juan Luis Zabala / Elkar, 1987

Zatiak eta parodiak Jon Kortazar / Eguna, 1987-05-14

Kasualitateak eta karteroen grebak ekarri dituzte batera nire buzoira. Liburu bi batera komentatzeak ez dio liburuari mesede handiegirik egiten. Baina oraingo honetan kasualitateak nahi izan du.

Eta biak dira bardingoak gainera. Bata euskalduna, Juan Luis Zabalaren “Ahanzturaren artxipelagoa”, eta bestea katalana, Rafael Vallbonaren “Sabates italianes”. Biak testu laburrez osatuak, ez ipuinez. Baina bien artean bada desberdintasun argirik.

Juan Luis Zabalaren liburua liburu zorrotza da. Beharbada Anjel Lertxundik “Urtero da aurten” liburuan aukeraturiko bideak dabiltza. Gai orokorren inguruan testu laburrak. “Heriotza, maitasuna, bakardadea, erlijio” dira hemen onartzen diren gaiak. Pertsonaia-narratzaile desberdinek ikututzen dituzte, bakoitzak bere ikuspuntu propioa eta kontatzeko bere era ongi moldatua hartzen duelarik.

Zabalarengan, eta berak argitaraturiko lehen lanean, hemen bezala, hizkerari buruzko erreflexioa nagusitzen da. Agian, estimagarriena gertatzen dena ere bada. Metaliteraturatik hurbil dabilkigu idazle gaztea. Eta liburu honek hizkeraren agorketaren kontzientzia erakutsi egin badu ere, zerbait berririk ere eskeintzen du. Zatiketa eta parodia, adibidez, simulakroaren ezaugarriak. Pertsonaiek mugan bizi dira, baina mugan bizi behar horren agerpena erretorika zaindu eta desberdinen bitartez emana da. Gaurkoz erretorika tresnaren erabilera azpimarratu nahi dut. Hizkuntzarekin egindako lanak aurrea hartzen du lanean.

“Sabates italianes” liburuak ere mugan ari diren pertsonei buruz ari da. Baina eta hemen hasten dira desberdintasunak, zatiei buruz hitz egin beharrean, bideoklipei buruz hitz egiten du.

Pertsonaiek ere mugetan bizi dira, baina ez erretorikaren mugetan, ekintzaren mugetan baino.

Tituluetan adierazitako asmo desberdinek, batak tituluan abstrakzioari buruz hitz eginez, besteak zehaztasunei buruz, desberdintasun garbiagoa agertzen dute sakonean.

Euskaldunak ez du oraindik ahaztu metafisika. Katalanaren pertsonaiek, ostera pragmatismoaren munduan bizi dira, agian esperantza gabe, euskaldunaren errelatoetan bezala, baina minik gabe ere bai. Nihilismoan eta modernitatean pausu bat aurrerago doakigu katalana.

Eguna, 87-05-14



www.susa-literatura.eus



Azken kritikak

Kapitalismoa eta emakumeen aurkako indarkeria
Silvia Federici

Irati Majuelo

Txipiroiak bere beltzean
Rafa Egiguren

Hasier Rekondo

Zendabalitz
Erika Elizari

Javier Rojo

Etxera bidean
Xamar

Mikel Asurmendi

Miñan
Amets Arzallus Antia

Mikel Asurmendi

Zendabalitz
Erika Elizari

Aiora Sampedro

Isiltasun urte luzeak
Francisco Castro

Joannes Jauregi

Bertsoaren harria
Koldo Izagirre

Mikel Asurmendi

Karanbola hirukoitza
Eneritz Artetxe

Amaia Alvarez Uria

Bilduma bat
Sandro Penna

Irati Majuelo

Bilduma bat
Sandro Penna

Igor Estankona

Etxeak eta hilobiak
Bernardo Atxaga

Javier Rojo

Aitaren etxea
Karmele Jaio

Mikel Asurmendi

Izurria
Albert Camus

Txema Arinas

Artxiboa

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Hedabideak