kritiken hemeroteka

7.044 kritika

Azken kritikak

« | »

Ahanzturaren artxipelagoa / Juan Luis Zabala / Elkar, 1987

Zatiak eta parodiak Jon Kortazar / Eguna, 1987-05-14

Kasualitateak eta karteroen grebak ekarri dituzte batera nire buzoira. Liburu bi batera komentatzeak ez dio liburuari mesede handiegirik egiten. Baina oraingo honetan kasualitateak nahi izan du.

Eta biak dira bardingoak gainera. Bata euskalduna, Juan Luis Zabalaren “Ahanzturaren artxipelagoa”, eta bestea katalana, Rafael Vallbonaren “Sabates italianes”. Biak testu laburrez osatuak, ez ipuinez. Baina bien artean bada desberdintasun argirik.

Juan Luis Zabalaren liburua liburu zorrotza da. Beharbada Anjel Lertxundik “Urtero da aurten” liburuan aukeraturiko bideak dabiltza. Gai orokorren inguruan testu laburrak. “Heriotza, maitasuna, bakardadea, erlijio” dira hemen onartzen diren gaiak. Pertsonaia-narratzaile desberdinek ikututzen dituzte, bakoitzak bere ikuspuntu propioa eta kontatzeko bere era ongi moldatua hartzen duelarik.

Zabalarengan, eta berak argitaraturiko lehen lanean, hemen bezala, hizkerari buruzko erreflexioa nagusitzen da. Agian, estimagarriena gertatzen dena ere bada. Metaliteraturatik hurbil dabilkigu idazle gaztea. Eta liburu honek hizkeraren agorketaren kontzientzia erakutsi egin badu ere, zerbait berririk ere eskeintzen du. Zatiketa eta parodia, adibidez, simulakroaren ezaugarriak. Pertsonaiek mugan bizi dira, baina mugan bizi behar horren agerpena erretorika zaindu eta desberdinen bitartez emana da. Gaurkoz erretorika tresnaren erabilera azpimarratu nahi dut. Hizkuntzarekin egindako lanak aurrea hartzen du lanean.

“Sabates italianes” liburuak ere mugan ari diren pertsonei buruz ari da. Baina eta hemen hasten dira desberdintasunak, zatiei buruz hitz egin beharrean, bideoklipei buruz hitz egiten du.

Pertsonaiek ere mugetan bizi dira, baina ez erretorikaren mugetan, ekintzaren mugetan baino.

Tituluetan adierazitako asmo desberdinek, batak tituluan abstrakzioari buruz hitz eginez, besteak zehaztasunei buruz, desberdintasun garbiagoa agertzen dute sakonean.

Euskaldunak ez du oraindik ahaztu metafisika. Katalanaren pertsonaiek, ostera pragmatismoaren munduan bizi dira, agian esperantza gabe, euskaldunaren errelatoetan bezala, baina minik gabe ere bai. Nihilismoan eta modernitatean pausu bat aurrerago doakigu katalana.

Eguna, 87-05-14



www.susa-literatura.eus



Azken kritikak

Erreka haizea
Sonia González

Aiora Sampedro

Bakartasunaz bi hitz
Filipe Bidart

Aritz Galarraga

Pelegrinak
J.E. Urrutia Capeau

Hasier Rekondo

Errukiaren saria
Iñaki Irazu

Alex Uriarte Atxikallende

Mendi-joak
Aingeru Epaltza

Estibalitz Ezkerra

Zauri Bolodia
Oier Guillan

Mikel Asurmendi

Zuloa
Xabier Gantzarain

Peru Iparragirre

Mendi-joak
Aingeru Epaltza

Ibon Egaña

Ahotsak eta itzalak
Maixa Zugasti

Javier Rojo

Gerra txikia
Lander Garro

Roberto Moso

Girgileri Anderea
Maialen Hegi-Luku

Amaia Alvarez Uria

Etsaiak, lagunak, ezkongaiak, maitaleak, senar-emazteak
Alice Munro

Joannes Jauregi

Epailea eta haren borreroa
Friedrich Dürrenmatt

Aiora Sampedro

Bioklik
Asel Luzarraga

Iratxe Esparza

Artxiboa

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Urria 2017

Iraila 2017

Abuztua 2017

Uztaila 2017

Hedabideak