kritiken hemeroteka

7.546 kritika

Azken kritikak

« | »

Hegatz urratua / Manex Lanatua / Egile editore, 1984

Hitza ere behar den neurrian zizelkatzen jakitea Itxaro Borda / Argia, 1984-06-10

Euskal Herrian, gauza berriak egunero ikusteko gai gara. Oraintxe bertan eskuratu dugu zoramen bat, bai forma aldetik, bai mamiaren aldetik. Ez zaituztet, irakurle amultsu, tua ezpainetan utziko. Ez naiz hain krudela! Goazen haria segituz, minautoro honen kaiolaraino.

Manex Lanatua-Uhaitzek poema liburu hat agertu du azken aste hauetan: Ahatsan bizi den zur-langile trebe honek badakike egurra moldatu ondoan, armairu oparoen eraikitzen; manera berdinean badaki hitzaren lantzen, eta behar den neurrian zizelkatzen.

Beha diezaiogun, lehenik, liburuari. Azala beltza du, gauaren atzekaldea bezain beltza. eta barneko orrialde pisuek, nasaiek, iduri dute udazkenaren ezbaian lainoki lehortzen diren haritz ostoak. Dena soka xuri batez estekatua da. Hemen, liburua osatzen duten materiak ez dira beren izateetan kartzelatuak, burdinkiz lotuak. Berezko libertatea daukate orrialdeek, azalak eta sokak.

Mamia ere hein berekoa da: senditzen da sei poema horietan, libertate haize batek lerroak oro zoratzen dituela. Artzain izanak, eta ebenista denak ez zezakeen noski bestela egin. Trixtura onartu desesperantzia sakon batez zutabetuak dira, poemak, halere nehoiz arras trixteak ez izan arren. Hitzak zelai dira. Baina oroitzapenak aipatzen dira, bakartasunak dakarren giza-semeen arteko inkomunikazio nazkagarria, edo bestela errateko, komunikazio faltsua. Adibidez: “aberri egun horretan/ desertuko haize latz galduetara/ ari ginen hitz eta hitz baina, lehen bezala, beti bezala/ ez gaituzte gure hitzek biluzi”. “Hegatz urratuan” liburu hau dei bat da: zintzotasunaren deia, umiltasunaren eta modestiaren deia. Balirudike, hitz bakan eta pizatu hauetan Manex Lanatuak, munduaren traderia zaharra ongi ulertu duela, nahiko lukeela, berantegi gertatu aintzin, guk ere konpreni dezagun.

Zorigaitzez, eta hau huts bat dela guretzat iruditzen zait, sei poema baizik ez dira agertzen 32 orrialdeetan zehar. Behar bada, edizio xumeagoa eginez, gure ele eder gose ezin asea pixka bat betetzen ahalko zuen, poema gehiago eskeiniz. Hemen gaude zerbait gauza onetarik jasta apur bat ukan bagenu bezala, eta poesiaren tabernan leporaino mozkortzeko arnorik ez balitz bezala, alta guk dirua nasai bagenukeelarik denen edateko.

Larehun ale zenbakitu atera dituzte: lehen orrialdean Ixabel Thevenonen marrazki bat dator, biziaren bihurria eta dorpea azaltzen duena. Azkenean, naski, poema liburu hau beharrezkoa dugu Euskal Herrian, aspaldi baitzen ez zela horrelako kreaziozko lanik agertu. Erran nahi ote du, euskalduntasunaren kultura ofizial baten itzalean, beste kultura, literatura bat badagoela, biziaren ikarak hitzetan jartzen dituena, heriotzaren hegal mehatxudunak beldurtu nahiz ari dena?

Azken kritikak

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Javier Rojo

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Ibai Atutxa Ordeñana

Poesia kaiera
June Jordan

Aiora Sampedro

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Joannes Jauregi

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Igor Estankona

Poesia kaiera
June Jordan

Javier Rojo

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Irati Majuelo

Hormako paper horia
Charlotte Perkins-Gilman

Amaia Alvarez Uria

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Javier Rojo

Poesia kaiera
June Jordan

Igor Estankona

Nobela errealista bat
Joxean Agirre

Joannes Jauregi

Moio - Gordetzea ezinezkoa zen
Kattalin Miner

Aiora Sampedro

Den-dena nahi dugu
Nanni Balestrini

Ibon Egaña

Erbesteko elurra
Felipe Juaristi

Javier Rojo

Artxiboa

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Hedabideak