kritiken hemeroteka

8.068 kritika

Azken kritikak

« | »

Krabelina beltza / Juan Martin Elexpuru / Txalaparta, 1999

Erotismoaren argudioak Jose Jabier Fernandez / Euskaldunon Egunkaria, 1999-10-02

Juan Martin Elexpuruk bere gain hartu duen lana ez da txikia, bera baita erotismoaren inguruan gure literaturan egun argitaratzen den liburu bildumaren sortzailea eta zuzendaria. Emaitzak kaleratzeko ardura, bestalde, Txalaparta argitaletxeak hartu du. Ondorioz, eta lehenengoz, zorionak eta eskerrak biei ahaleginagatik eta orain arte egindako lanagatik ere. Gure literaturak horrelako ahaleginak behar ditu, hots, genero berriak jorratu eta sakondu, eta gehiago oraindik gure artean arrakasta gehiegirik izan ez duten gaiak badira.

Bilduman oraingoz hiru liburu argitaratu dira. Hau bigarrena izan da, eta beste biekin alderatuz —ipuin bildumak dira biak ala biak—, lehen berezitasuna eleberria izatea da. nigarrena, bildumaren zuzendariak berak idatzi izana.

Elexpuruk, haur eta gazte literatura idazteaz gain, baditu hizkuntza eta irakaskuntzaz taldean eginiko lanak ere. Helduentzako literaturan, ipuin bilduma bat du, Txakur zaunkak atean, eta bi bidaia liburu, Alpeen itzalpean eta Kuba Triste dago.

Oraingo honetan, generoz aldatuz baina bere ohiko estiloari eutsiz, Krabelina beltza eleberri erotikoa idatzi du. Bertan, 175 orrialdeetan zehar, elkar ezagutzen duten mutil eta neska baten arteko harremanaren bilakaeraren berri izango dugu.

Edota agian, “bilakaera” hitza modu orokorrean erabili baino, hobe zehaztu eta beraien arteko “sexu harremanen bilakaera” adierazpena erabiltzea. Bai. Eleberriko istorioan ez baitago garrantzia edota gure arreta pizten duen ezer gehiagorik.

Batzuek esango duzue esku bakarrarekin irakurtzekoa den genero honek ez duela ezer gehiago behar. Baina erotismoaren muina eskuetan baino gehiago adimenean eta irudimenean dago. Eta istorio honetan ez argudioak ez pertsonaiek ez dute jaso behar luketen ardura. Pertsonaiak ez daude batere garatuta eta ez dute orrialdeetan zehar inongo aldaketa edota bilakaerarik.

Alde onak zein txarrak

Proposatzen den argudioa, bestalde —eleberriari izenburua ematen dion beste eleberri baten ikerketaren inguruan—, ez da nahikoa 175 orrialdeko liburua bertan oinarritzeko, eta azkeneko emaitza orokorrak gabezia hauek nabarmentzen ditu.

Elexpuru horren jabe dela uste dugu eta pertsonaia nagusiari lehenengo pertsonan hitz eginarazten dio. Protagonista basati samarra eta zeharo instintiboa sortzen du, zeinak sexua soilik buruan duen. Baina ez da nahikoa.

Hala ere, Elexpururen ahaleginak baditu alderdi baikorrak ere. Hau da, sexuaren inguruko zatiak —eta ez dira gutxi, meritua bikoiztuz— oso ongi garatuta daude. Nahiz eta liburuan erabiltzen dituen moduak eta formak oso ugari eta askotarikoak ez izan, Elexpuruk sentimendu bai fisiko bai emozionalak behar bezala transmititzen asmatzen du, eta momentu horietan esku guztiak soberan daude.

Ondorioz, ahalegina bikaina da, baina, genero honetan beste hizkuntzetan maiz gertatu ohi den bezala —eta batez ere azken urte hauetan—, betiko zama berberarekin jarraitzen du egileak.

Azken kritikak

Keinura itzuli
Elena Olave

Irati Majuelo

Poema liburu bat ---irakurtzeko jarraibideak---
Angel Erro

Maddi Galdos Areta

Ipuina engainua da
Iban Zaldua

Aitor Francos

Isildutako eskuak
Jon Abril

Aitor Francos

Atsoa
Victor Catala

Nagore Fernandez

Erretzaile damutuen konpainia
Aingeru Epaltza

Asier Urkiza

Borrokalari transgeneroak
Leslie Feinberg

Amaia Alvarez Uria

Berriz zentauro
Katixa Agirre

Ibon Egaña

Amatu
Maite Lopez Las Heras

Mikel Asurmendi

Berriz zentauro
Katixa Agirre

Irati Majuelo

Kale gorriko umeak
Pier Paolo Pasolini

Ibai Atutxa Ordeñana

Berriz zentauro
Katixa Agirre

Jon Martin-Etxebeste

Azken etxea
Arantxa Urretabizkaia

Mikel Asurmendi

Hamahiru ipuin
Luisa Carnes

Asier Urkiza

Artxiboa

2022(e)ko abendua

2022(e)ko azaroa

2022(e)ko urria

2022(e)ko iraila

2022(e)ko uztaila

2022(e)ko ekaina

2022(e)ko maiatza

2022(e)ko apirila

2022(e)ko martxoa

2022(e)ko otsaila

2022(e)ko urtarrila

2021(e)ko abendua

Hedabideak