kritiken hemeroteka

8.826 kritika

« | »

Oinez / Xabin Egaña / Arabera, 1998

Artea euskal literaturan Mikel Aldalur / Euskaldunon Egunkaria, 1998-11-14

Orain astebete inguru izango da egunkari honetan bertan, Santiagon egin zen Galeusca biltzarraren karietara, euskal literaturak eta arte plastikoek ez dutela ia elkarren igurtzirik jaso irakurri genuela. Santiagon hitz egin zuen euskal idazle baten hitzak ziren egunkari honetan bildu zirenak, besterik gabe. Hala ere, salbuespenak bazirela ere esan zuen idazle hark.

Salbuespen eder baten aurrean gaude oraingoan. Oharkabean igaro da Xabin Egaña oñatiarraren Oinez liburua, udan plazaratua. Berezia bezain berria. Egañaren beraren liburua bezala, gure artean oharkabean igarotzen ari den Arabera Gasteizko argitaletxearen laugarren emaitza da gaurkoan hizpide duguna. Eta ez da nolanahikoa.

Liburuko orrialdeek zenbakirik ez badute ere, 150 orrialdetik gorako lana da hau —banaka-banaka kontatu ditugu—. Orrialde bakoitza erabat zainduta dago, irakurlea eta ikuslea berehala ohartzen den moduan. Argitaldari honek ahalegin handia egin du liburua objektu gisa ere erakargarria egiteko, eta asmatu dutela esan daiteke, inork esandakoa ukatzeko beldur handirik gabe. Argitaldari honen liburu guztiak arkatzez sinatzeko lana hartu du egileak, liburu bakoitza artelana balitz bezala, artelan bakoitza sinatzeko ohitura duen margolariaren gisara.

Eskertzekoa da egilearen ahalegina. Egia baita artelana dela Oinez izenburua duten liburu hauetako bakoitza. Poesiak eta irudiek osatzen dute liburua. Gehienbat irudiek. Baina poesiak duen indarra eta liburuaren mapa gisa egiten duen lana ere ez da baztertzekoa. Bidaia-liburua baita Oinez hau. Nafarroako mendietan hasi eta Frantzia eta Suitzakoetan barrena egindako bidaia da Xabin Egañak orrialdeotara dakarkiguna. “Beinza / Vercors / Jura / Lotschental / Jungfraugebiet / Egun eder bat baino ezin da sortu maitasun / kanta batetik”, dio idazleak, margolariak, liburuko lehen orrialdeetako batean. Eta bidaiaren hamaika egun eder, hamaika lekukotasun bildu eta eskaini dizkigu orrialdeotan. Litografiaren bidez, bidean ikusitakoa ekarri digu liburura. Olerkien aldean, asko dira litografiak —horietako beste asko bereziak, gainera. Zuhaitzen enborren gainean orrialdea jarri eta kalkatuz lortutakoak, eta antzekoak—. Olerkiek, ordea, lagundu egiten dute bidearen nondik norakoa eta litografietan ikusten dena girotzen eta ezagutzen.

Olerkigintzaren eta margolaritzaren arteko igurtzi ederra da liburu hau. Berezia, baina behin bidaiari ekin eta gero, irakurleak, bidaiariak, atzera nekez egin dezakeen horietakoa. Ez da honelako askorik gure artean. Badirudi batzuk hasi direla ibiltzen, bidea egiten ari direla dagoeneko, besteok beren bidaien berri ba ote dugun edo zer esango ote diegun kontuan izan gabe. Bidaiari bakartiek bezala, ez diote ohiko bideari ekin. Bide berrien bila ari dira, ibilbide berriak asmatuz, bide eginez. Oinez. Eta idatzi egin digute bidea. Margotu egin digute oroimena. Guk irakurtzeko. Guk ikusteko. Eta ez zaigu damutu. Bidaian barrena ikusi eta ezagututakoak nekez ahazten diren bidaia horietakoa izan baita. Beste ibilaldi baten zain geratzen gara.

Azken kritikak

Nola esaten zaio agur ama bati
Uxue Razkin

Peru Iparragirre

Mari-alderrai
Colette

Aritz Galarraga

Erreplika
Maialen Berasategi Catalan

Ibon Egaña

Hegal egiten
Eneko Bidegain

Mikel Asurmendi

Sorbatza
Markel Sanchez

Asier Urkiza

Dakigun hori
Garazi Arrula Ruiz

Nagore Fernandez

Ipuinak eta antzezlanak
Lourdes Iriondo

Amaia Alvarez Uria

Ezezagunak trenean... irakurtzen
Miren Billelabeitia

Paloma Rodriguez-Miñambres

Dakigun hori
Garazi Arrula Ruiz

Mikel Asurmendi

Narrugorrik
Ixiar Rozas

Peru Iparragirre

Lera
Castillo Suarez

Maialen Sobrino Lopez

Hezitopia
Nora Salbotx

Joxe Aldasoro

Atzerakarga
Fermin Etxegoien

Asier Urkiza

Manifestu filosofikoa
Agustin Arrieta Urtizberea

Aritz Pardina Herrero

Artxiboa

2026(e)ko azaroa

2026(e)ko urria

2026(e)ko iraila

2026(e)ko abuztua

2026(e)ko uztaila

2026(e)ko ekaina

2026(e)ko maiatza

2026(e)ko apirila

2026(e)ko martxoa

2026(e)ko otsaila

2026(e)ko urtarrila

2026(e)ko

Hedabideak