kritiken hemeroteka

7.471 kritika

Azken kritikak

« | »

Galderen geografia / Felipe Juaristi / Alberdania, 1997

Intelektualegia beharbada Mikel Aldalur / Euskaldunon Egunkaria, 1998-02-28

Felipe Juaristiren laugarren poema liburua da Galderen geografia eta poeta gisa bidea egina duen egilearen ziurtasunarekin argitaratu ditu lan berri honetako hirurogeita bat poemak. Singleak dira gehienak, baina singletasun landua dela antzematen zaie. Erraz idaztearen lan zailean trebatu nahi izan du Juaristik geografia literario honetan eta gorabeherak dituen emaitza lortu du gure iritzirako.

Singletasun horretan, indartsuak dira zenbait poema: “Altzibiades: Maisu, zergatik da hain zaila herri honetan politikaz hitz egitea? / Sokrate: Aritmetika jakin behar delako. / Altzibiades: Nolatan hori? / Sokrate: Beti amaitzen baitugu hildakoak kontatzen”. Badira antzeko beste bizpahiru ere, liburuari arnasa ematea lortzen dutenak. Beste zenbait poema, berriz, landuagoak dira iruditeriaren aldetik, eta horietan sumatu dizkiogu Juaristiri liburuak dituen gorabeherak. Zenbaitetan lortzen du irakurlea heltzea eta, poeta onek ohi duten moduan, liluratzea eta literatura gozabide bihurtzea. Olerki batzuk antologietan biltzekoak dira. “Zure etxeko teilatuaren gainetik / Igaro zirenean enarak, / Mututu ziren telefono guztiak”, esaterako. Beste olerki batzuk, ordea, telefono mutu bihurtzen dira eta hariaren —orrialdearen— bestaldeko irakurlea txanpona alferrik bota izanaren irudipenarekin irtenarazten dute kabinatik.

Kasu horretan, gainera, badirudi idazleak berak ere antzeko irudipenarekin deitzen duela telefonoz. Hots, hariaren bestaldean inork gutxik erantzungo duela dakienaren halabeharrarekin. Izan ere, Galderen geografia hau plazaratu zenean espainierazko hedabide batek argitaratutako elkarrizketan “nire belaunaldiko poetak publikorik gabe gelditzen ari gara”, zioen Juaristik eta, bere iritziz, Urtzi Urrutikoetxearen poesiaren eta berearen artean dagoen alde handia nabarmentzen zuen: “Hura poesia epikoa da, gustatuko zaie Jarrai inguruko gazteei; nirea, aldiz, lirikoa, gazte horientzat intelektualegia beharbada”.

Idazleak esan eta guk irakurritakoetatik abiatuta, eta Galderen geografia-k erakutsi digun mapa literarioan ibilita, azkoitiarraren laugarren poema liburuaz zenbait ondorio ateratzeko moduan gara honezkero. Batetik, kezkatzen hasiak gara eta horretarako arrazoi sendorik badugula uste dugu gainera. Izan ere, ez zaigu arnasa handiko poemategia iruditu Juaristiren hau. Tarteka ezten ederrak topatu baditugu ere, oro har, ez dugu indar handia sumatu liburuan. Poema laburretan bildu nahi izan du indarra Juaristik eta laburtasun horrekin txunditu irakurlea.

Gure iritziz, ordea, ez du behar bezala lortu ahalegina gauzatzea. Eta hortik gure kezkaren arrazoia. Hots, Jarrai inguruko gazteeentzat beharbada intelektualegia baldin bada liburua, Jarrai inguruko gazte horiek liburu hau behar bezala ulertzeko adinako adimenik ez dutela ondoriozta genezake, Juaristiren hitzei logika sanoenaren arabera tiraka. Guk ez dugu ulertu liburua eta, beraz, guk ere Jarrai inguruko gazte horien pareko adimena dugulakoan gaude. Juaristiren hitzetan, orduan, intelektualegia da guretzat lan hau. Ez gara iristen poema hauek ulertzeko behar den adimenera. Eta gu, orain artean ohartzeke! Eta, gainera, liburu iruzkinak idatzi eta idatzi ia astero. Barka biezagute, beraz, liburuak egurtu dizkiegun egileek. Orain ohartu gara ez genuela haien liburuak ulertzeko bezainbesteko adimenik. Eta orain ohartu gara, halaber, hizpide dituzten liburu guztientzat hitz onak dituzten kritikariek gurea baino garatuagoa dutela adimena, eta horregatik atzematen dituztela liburuen benetako sustraiak, guk ez bezala.

Kritikari ez, baina irakurle garenez, ordea, gure iritzia emateko eskubideari ez diogu uko egingo.

Azken kritikak

Andrezaharraren manifestua
Mari Luz Esteban

Iratxe Esparza

Blues bat bizitzari
Patxi Ezkiaga

Alex Uriarte

Poesia kaiera
John Berger

Javier Rojo

Ahanzturaren bezperan
Mikel Arruabarrena Larrarte

Irati Majuelo

Miren eta erromantizismoa
Ramon Saizarbitoria

Xabier Etxaniz Erle

Amua
Aritz Gorrotxategi

Hasier Rekondo

Pentaedroa
Kartxi - Txema Garcia-Viana

Javier Rojo

Hondarrak
Ruben Sanchez Bakaikoa

Txema Arinas

Aitaren etxea
Karmele Jaio

Amaia Alvarez Uria

Txipiroiak bere beltzean
Rafa Egiguren

Aiora Sampedro

17 segundo
Kirmen Uribe

Joannes Jauregi

Txipiroiak bere beltzean
Rafa Egiguren

Estibalitz Ezkerra

Francoren bilobari gutuna
Askoren artean

Javier Rojo

Pentaedroa
Kartxi - Txema Garcia-Viana

Amaia Serrano Mariezkurrena

Artxiboa

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Hedabideak