kritiken hemeroteka

8.091 kritika

Azken kritikak

« | »

Maitasun elaberriak irakurtzen zituen agurea / Luis Sepulveda (Ana Santos Elortza) / Txalaparta, 1997

Ipuin luze eta ederra Mikel Aldalur / Euskaldunon Egunkaria, 1998-02-14

Gu bezala, bat baino gehiago poztuko zen ziurrenik Luis Sepulvedaren liburu ezagunena euskaraz argitaratu dela jakitean. Badirudi, gainera, Sepulveda bera ere gustura gelditu dela euskarazko itzulpenarekin. Izan ere, amona euskalduna zuen txiletar horrek Donostian azaldu zuenez, “hunkidura berezi bat” sentiarazi baitio euskarazko itzulpenak. Donibane-Lohizunen jaio eta, Txilera joan aurretik, Getarian bizi izan zen Sepulvedaren amona eta, badirudi bilobak laster batean izango duela hunkidura berezi bat sentitzeko beste aukera bat, Txalaparta argitaletxeak aurten bertan argitaratuko baitio Patagonia Express liburua euskaraz.

Oraingoz euskaraz irakur dezakegun Sepulvedaren liburu bakarrari buruz, berriz, hunkidura bereziz hitz egingo dugu guk ere. Eleberri laburra baino gehiago, ipuin luzea da Maitasun eleberriak irakurtzen zituen agurea. Egundoko liburua, liluragarria, batzuen iritzirako. Polita, baina ez hainbesterako, besteenerako. Singlea beste zenbaitentzat. Guk, berriz, ederra adjetiboa aukeratu dugu.

Ederra baita Antonio Jose Bolivar-en istorioa. Ekuadorko Amazoniako herrixka urrun batean kokatua, bakarrik bizi den agure baten bizitza eta oihana uztartzen dituen ipuin luzea. Shuar indiarren artean aurkitu zuen agureak lagunartea, eta haiekin ikasi zuen oihana ezagutu eta euren legeak errespetatzen.

Gero, erdi indiar erdi zuri, El Idilio herrixkara itzultzen denean, progresoak hiltzera daraman mundu zoragarriaren gainbeheraren lekuko triste bihurtuko da agurea. Urtean bitan Rubicundo Loachamin dentista ibiltariak ekartzen dizkion maitasun eleberriak irakurtzen ematen ditu egunak, “hauek hain hitz ederrez mintzatzen baitziren maitasunez, ezen batzuetan giza basakeria ahaztarazten baitzioten”.

Progresoak oihanaren erdian zein gutxi balio duen eta ezjakintasuna zuhaitzak moztu ahala zelan hedatzen den erakusten du istorio eder honen bidez Sepulvedak. Oihana, natura eta shuarren ohiturak ezagutzeko arras egokiak diren orrialdeak eskaintzen dizkigu ahalegin horretan eta, azken batean, ipuin luze edota eleberri labur hau, prosaz idatzitako poema zoragarria dela ohartzen da irakurlea. Poesia hutsa baita istorio hau.

Jatorrizko bertsioa, gazteaniazkoa, ez genuen irakurria, eta, beraz, euskaraz irakurri dugu lehen aldiz liburu hau. Ana Santosen itzulpenari, tarteka, antzeman diogu hori. Itzulpena dela, alegia. Baina, gainontzean, ez du zer leporaturik. Esan dugun bezala, liluragarria iruditu baitzaigu liburua. Ana Santos Sepulvedaren liburuak liluratu eta gaztelaniazko testua euskaratzera ausartu zen irakurlea da. Zuzenketak zuzenketa, gero etorri da argitaratzearena. Euskal irakurleak ahalegina eskertuko duelakoan gaude.

Istorio ederren zalea denak ez du aitzakiarik liburu honi ez heltzeko. Erraz irakurtzen da, laburra da eta luzaroan gogoratzen diren horietakoa da. Klasikoa. Eleberri laburra baina oroimen luze eta ederra. Antonio Jose Bolivarren istorioa bezala.

Azken kritikak

Bar Gloria
Nerea Ibarzabal Salegi

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Puta zikinak
Juno Mac / Molly Smith

Irati Majuelo

Hezurrezko kaiolak
Hasier Larretxea

Jon Martin-Etxebeste

Heriotzari aurrez aurre begira
Oskar Gaztelu

Mikel Asurmendi

Gari eta goroldiozko
Anari Alberdi Santesteban

Ibai Atutxa Ordeñana

Winesburg, Ohio
Sherwood Anderson

Nagore Fernandez

Suite frantsesa (bertsio argitaragabea)
Irene Nemirovski

Asier Urkiza

Haragizko mamuak
Karmele Mitxelena

Jon Martin-Etxebeste

Sorgin-argien ehizan
Joan Mari Irigoien

Mikel Asurmendi

Balio erantzia
Ekaitz Goikoetxea

Mikel Asurmendi

Berriz zentauro
Katixa Agirre

Amaia Alvarez Uria

Poesia kaiera
Federico Garcia Lorca

Nagore Fernandez

Humanitatearen une gorenak
Aritz Galarraga

Asier Urkiza

Soniexka
Ludmila Ulitskaia

Ibon Egaña

Artxiboa

2023(e)ko urtarrila

2022(e)ko abendua

2022(e)ko azaroa

2022(e)ko urria

2022(e)ko iraila

2022(e)ko uztaila

2022(e)ko ekaina

2022(e)ko maiatza

2022(e)ko apirila

2022(e)ko martxoa

2022(e)ko otsaila

2022(e)ko urtarrila

Hedabideak