susa | literatur emailuak | literaturaren zubitegia | euskarari ekarriak | armiarma | klasikoak | aldizkarien gordailua | basquepoetry | ipuina.eus | ganbila.eus

« Ixtorio harrigarriak | Eta ez preso egon delako »

Hausturak / Jokin Muñoz / Alberdania, 1995

Norarik gabekoentzat Miren Treku / Euskaldunon Egunkaria, 1996-10-19

Pereirak hainbeste famatu duen Antonio Tabucchik dioenez, “nobela literatur forma finko eta momifikatua bilakatu da. XIX. mendeak oso obra ederrak eskaini baditu ere, horrenak egin du. Aurrerantzean leihoak ireki, bihitegia oreatu eta, nahas-mahas, denetik sartu beharra dago: poesia, antzerkia, barne egunkaria, narrazioa, nahi duzun guztia”.

Ez kritikak ez liburu salduenen (ezen ez irakurrien) zerrendek nabarmendu ez badute ene, Jokin Muñozek orain urtebetetsu argitaratu zuen Hausturak nobela guztiz modernoa izango litzateke Tabucchiren arabera. Eta nobela deritzot, batek ez dakielako oso ongi nola definitu ipuin bilduma hau, eta modernoa gaineratu bere baitan gutunak, egunkari pasarteak, poesia, metaliteratura eta “nahi duzun guztia” sartu duelako.

Nobela honek hegoaldera darama iparrera hain ohitua dagoen euskal irakurlea, eta egileak horretarako hautatu duen garraiobidea trena da, nahiz eta tren hori zehazki nora doan ez jakin (“Beti dugu negu norarik gabe joan eta joan ari garenok”). Eta bidaiaria ohartuko denez, trenbideari “urin eta herdoil usain sarkorra dario”, bai bidaian bai geltokian agertzen diren gizon-emakumeen arimei bezala.

Baina trenbidea ekintza gutxi batzuen kokagunea da, eta batez ere sentimendu udazkentsuen pausaleku. Esan ere, honela diosku protagonistetako batek: “Nik nahikoa zaukaat nire bizitzaren nobelarekin, motel. Ez diat beste istorioren beharrik. Nireak asetzen naik sobera. Sentsazioak nahiago ditiat istorioak baino, sentimenduak alegia, eta hau poesiak baizik ez zidak eman. Istorio-gosez egoteak berriz bizinahia eta bizipoza erakusten ditik. Aspertzen ez direnek baizik ez ditiztek nobelak irakurtzen. Bizitzak ez ditik asebetetzen eta horrexegatik asmazio eta fantasiari heltzen ziotek. Poeta batek ez dik horren beharrik izaten”.

Eta erantsi beharko dugu jakina aspertzen garela, eta fantasia eta asmazioak behar ditugula, sentimenduen beharrizana dugun bezalatsu, eta hori guztia oso oreka ederrean, giro literario liluragarrian eskaintzen digula euskal letretara lehendabiziko aldiz plazaratu den Jokin Muñoz idazleak. Eta Iban Zalduak Hika aldizkariaren azken alean dioen gisan (ia nobela hau bezain gomendagarria, bestalde), euskaraz idatzitako literatura gutxienez gaztelaniaz idatzitakoaren pare dagoela, batez ere Euskal Herrian gaztelaniaz idatzitakoaren pare (horren lekuko litzateke Harkaitz Canoren Beluna Jazz ere). Pereiraren antzera, ni behintzat horrela delakoan nago.