kritiken hemeroteka

7.871 kritika

Azken kritikak

« | »

Haizegua / Martin Indaburu / Pamiela, 1995

Aspaldiko partez Edorta Jimenez / Euskaldunon Egunkaria, 1995-09-17

Aspaldiko partez hona ekarri guran nabilen liburu honek —”Haizegua”— poesiarekin adiskidetu nau. Egilea, Martin Indaburu, 1862an Zugarramurdin jaio eta 1935ean hil zen, urrian. Hala bada, ez da liburu berria; argitaratu ere iazko larrazkenean argitaratu zen. Hala eta guztiz ere, gure olerkigintzari haize berria dakarkiolakoan nago, erabat modernoa dela irizten baitiot.

Liburua hogeita bost olerkik osatzen dute, eurotariko hemeretzik barne nortasun bat dutelarik, hala gaiaren aldetik nola tonuaren aldetik ere. Gainera egileak berak zenbatu zituen. Itxura denez, Martin Indaburu ehiztaria izan genuen eta, ondorioz, naturari estuki atxikia. Igartzen zaio, bai. Gutxitan irakurri izan dut bizitzaren hatsa, haren magikotasuna eta aldi bereko misteriozko itzal-argiak hobeto islatzen dakizkien olerkaririk.

Martin Indaburuk usoak eta ehiza ditu olerkigai, haizearekin batera denboraren iraganaren eta bizitzaren beraren sinbolo unibertsal bilakaraziz. “Arimen eta usoen egaldacatzea da / haizien arabera; / badira loriec lucitzen dittuzten bezalako haiziak, / badira bioletak ere, / urdinchcac ta moratuac…”. Halaxe dio “Haizegua” izeneko olerkiak, hain zuzen ere, bildumako lehena izanik liburuari izena ematen dionak. Irakurtzen hasi baino ez, eta irakurleak poeta-sen itzela duen norbaiten lanaren aurrean dagoela igartzen du. Gero, orrialdeetan barrena aurrera egin ahala, hasierako susmo hori erabateko egia dela ohartzen da norbera.

Alde teknikoetan sartu nahi gabe ere, sarritan hain antzua izaten den axaleko ezein neurriri men egin beharrean egileak olerkien, barruko punpadei so eginez lan egin zuela esan behar dela uste dut. Ez da Indabururen alde berritzaile bakarra. Aipagarria da erderakadetara jotzean ere duen berezkotasuna —”Ya que ta bazuazte…” dioenean bezala—, irudiak sortzeko duen ahalmenarekin batera. Den-dena sortu gogo zuen irudiaren edo giroaren menpe jartzen zuen Martin Indaburuk, zalantzarik gabe. Ni neu, hunkitu egiten nau Irdabururen “Haizegua” honek. Aspaldiko partez.

Azken kritikak

Mamu eratortzeko moduak
Juanjo Olasagarre

Asier Urkiza

Udaberria sutan
Joxemari Iturralde

Nagore Fernandez

Ez dakit zertaz ari zaren
Ana Malagon

Paloma Rodriguez-Miñambres

Nikole bijotzekua
Edorta Jimenez

Mikel Asurmendi

Bihurguneko nasa
Uxue Apaolaza

Irati Majuelo

Euri zitalari esker
Itxaro Borda

Amaia Alvarez Uria

Itzultzeko etorri naiz
Felipe Juaristi

Hasier Rekondo

Ogia eta zirkua
Irati Jimenez

Paloma Rodriguez-Miñambres

Totelak
Fermin Etxegoien

Asier Urkiza

Haragi hosto
Juan Ramon Makuso

Paloma Rodriguez-Miñambres

Ez dakit zertaz ari zaren
Ana Malagon

Txema Arinas

Bihotza negar eta irri
Maryse Conde

Irati Majuelo

Sortaldekoak
Hedoi Etxarte

Igor Estankona

Itzultzeko etorri naiz
Felipe Juaristi

Jose Luis Padron

Artxiboa

Azaroa 2021

Urria 2021

Iraila 2021

Abuztua 2021

Uztaila 2021

Ekaina 2021

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Hedabideak